Our website does not support Internet Explorer.

To get the best experience on our website and of our content, please use a more modern browser like Edge, Chrome, Safari or similar.

Twee miljoen jaar geleden werden we handig

Een spier aan de binnenkant van de duim heeft ons in de loop der jaren een onoverbrugbaar voordeel opgeleverd.

Katerina Harvati, Alexandros Karakostis, Daniel Häufle/Uni. Tuebingen

Een van de dingen die ons mensen speciaal maakt, is onze duim.

Door een spier aan de binnenkant van het onderste gewricht kunnen we de vinger naar binnen buigen. Daardoor kunnen we de schacht van een bijl beetpakken, en samen met de wijsvinger de pincetgreep uitvoeren; een voorwaarde voor een goed ontwikkelde fijne motoriek.

Stenen bijlen die samen met botten van 1,75 miljoen jaar oud werden gevonden. Uit deze vondst bleek dat zelfs de vroegste menssoorten een goede greep hadden

© Yonas Beyene et al./PNAS

Evolutiebiologen hebben het ontstaan van deze spier dan ook lang beschouwd als bepalend voor ons succes. Wanneer dit daadwerkelijk gebeurde, was tot dusver een raadsel.

Wetenschappers van de Duitse Universiteit van Tübingen hebben nu echter het antwoord gevonden door 3D-scans te maken van vingerbotten van verschillende soorten, waaronder het Homo-geslacht en zogeheten zuidapen. Deze soort ontstond zo'n 4,5 miljoen jaar geleden en wordt beschouwd als de voorloper van onze soort.

Onze soort heeft patent op de greep

Met deze scans maakten de wetenschappers digitale reconstructies van de opponens pollicis, een vingerspier. Daarna maakten ze computersimulaties over de hoeveelheid kracht van de spier.

De spier opponens pollicis buigt de duim naar binnen, zodat deze de pincetgreep met de wijsvinger kan maken. Bij chimpansees (A) is deze spier slechts half zo breed als bij mensen (B).

© Katerina Harvati, Alexandros Karakostis, Daniel Häufle/Uni. Tuebingen

Hieruit bleek dat alle Homo-soorten een greep hadden die net zo sterk was als die van de moderne mens. De zuidapen hadden een veel zwakkere greep, te vergelijken met die van chimpansees.

Onze flexibele en sterke greep is dus net zo oud als onze soort, zo'n twee miljoen jaar.

Dankzij een flexibele grip kan Homo erectus geavanceerde jachtwapens maken en gereedschappen om de buit in stukken te snijden.

© CHRISTIAN JEGOU PUBLIPHOTO DIFFUSION/SCIENCE PHOTO LIBRARY

In die tijd ontstond een van onze meest succesvolle voorvaderen, Homo erectus, die zich verspreidde over Afrika en Azië.

De soort bestond ruim 1,8 miljoen jaar, gebruikte vuur en maakt geavanceerde stenen werktuigen, zoals handbijlen en messen – waarschijnlijk dankzij de flexibele duim.

Lees ook:

Log in

Ongeldig e-mailadres
Wachtwoord vereist
Toon Verberg

Al abonnee? Heb je al een abonnement op ons tijdschrift? Klik hier

Nieuwe gebruiker? Krijg nu toegang!

Reset wachtwoord

Geef je mailadres op, dan krijg je een e-mail met aanwijzingen voor het resetten van je wachtwoord.
Ongeldig e-mailadres

Voer je wachtwoord in

We hebben een mail met een wachtwoord gestuurd naar

Nieuw wachtwoord

Enter a password with at least 6 characters.

Wachtwoord vereist
Toon Verberg