Our website does not support Internet Explorer.

To get the best experience on our website and of our content, please use a more modern browser like Edge, Chrome, Safari or similar.

Hoe werkt de koolstof 14-methode?

Sinds de jaren 1950 helpt de koolstof 14-methode archeologen met het dateren van dierlijke en plantaardige fossielen van tot circa 50.000 jaar oud.

Shutterstock

Alle levende wezens nemen in de loop van hun leven koolstof 14 op. Als het organisme sterft, stopt die opname. Door te meten hoeveel koolstof 14 er nog over is in het organisme, kun je berekenen hoe oud het is.

Zo kunnen onderzoekers met koolstof 14-datering de ouderdom van bijvoorbeeld planten en dieren berekenen tot circa 50.000 jaar terug in de tijd.

Koolstof 14 is een radioactieve stof, die in de atmosfeer wordt gevormd wanneer straling uit de ruimte #koolstof treft. Het radioactieve koolstof komt in de biologische kringloop van de aarde terecht en wordt opgenomen door alle planten, dieren en mensen. Als de opname na de dood stopt, vervalt koolstof 14 – d.w.z. dat het in de loop der tijd kleiner wordt.

© Thinkstock & Shutterstock

Koolstof 14 kan worden opgespoord

De ouderdom van een organisme wordt berekend door de resterende hoeveelheid koolstof 14 in een oud monster te meten en die te vergelijken met de concentratie in een testmonster uit het heden.

Gewoonlijk bevatten koolstofatomen zes protonen en zes neutronen, en daarom worden ze koolstof 12 genoemd. De zwaardere, radioactieve variant, koolstof 14, bevat echter acht neutronen.

Tegenwoordig is er nog maar een duizendste gram nodig om de ouderdom van een organisme te kunnen bepalen. Het monster wordt in een versneller geplaatst, die simpel gezegd het zwaardere koolstof 14 scheidt van het lichtere koolstof 12.

Methode is niet heel nauwkeurig

De zogeheten halveringstijd van koolstof 14 is 5730 jaar – zo lang duurt het voor de hoeveelheid koolstof 14 in een organisme is gehalveerd. Na twee halveringstijden, 11.460 jaar, is slechts een kwart van het oorspronkelijke koolstof 14 over.

De meetmethode is onnauwkeurig, doordat de concentratie koolstof 14 in de atmosfeer niet constant is, maar varieert op basis van veranderingen in het magnetisch veld van de aarde en de zon. De onzekerheid in de datering hangt af van de ouderdom van het monster: bij vondsten uit de middeleeuwen kan de methode er 40 jaar naast zitten, bij vondsten uit de steentijd 100 jaar.

Lees ook:

isotopen
Natuurkunde

Koolstof 14 is de klok van de natuur

3 minuten
Koolstof
Periodiek systeem

Het periodiek systeem: Koolstof

2 minuten
Zonnecellen

Met de nieuwe zonnecellen gooi je je benzinetank vol met zonlicht

1 minuut

Log in

Ongeldig e-mailadres
Wachtwoord vereist
Toon Verberg

Al abonnee? Heb je al een abonnement op ons tijdschrift? Klik hier

Nieuwe gebruiker? Krijg nu toegang!

Reset wachtwoord

Geef je mailadres op, dan krijg je een e-mail met aanwijzingen voor het resetten van je wachtwoord.
Ongeldig e-mailadres

Voer je wachtwoord in

We hebben een mail met een wachtwoord gestuurd naar

Nieuw wachtwoord

Enter a password with at least 6 characters.

Wachtwoord vereist
Toon Verberg