Our website does not support Internet Explorer.

To get the best experience on our website and of our content, please use a more modern browser like Edge, Chrome, Safari or similar.

Golfenergie tot op de bodem

Er is een methode gevonden om effectief energie uit de golfslag van de zee te halen. Diep onder het oppervlak moeten energiecentrales de eeuwige onrust van de zee gebruiken om de aarde van stroom te voorzien.

AW-Energy Oy

Een paar 100 meter van de kust wiegen enorme stalen flappen op het ritme van de golven. Dat doen ze sinds de Finse firma AW-Energy ze in 2019 afzonk bij de Portugese plaats Peniche, 10 à 20 meter diep op de zeebodem.

De testcentrale WaveRoller produceert 1 MW elektriciteit voor Peniche via een hydraulisch systeem, dat de golfenergie omzet in stroom. Het gaat om stroom voor zo’n 500 huishoudens per jaar. In Mexico en Zuidoost-Azië zullen ook WaveRollers worden getest, en AW-Energy is lang niet het enige bedrijf dat zich momenteel op het groene-energiepotentieel van de golven stort.

Onaangetaste bron van hernieuwbare energie in zee

1 / 3
123

De golfenergie is het grootst op open zee, maar een groot deel kan dicht bij land worden benut, waar de elektriciteit makkelijker via kabels te transporteren is. De golven bewegen in twee richtingen dwars op elkaar, waardoor de watermoleculen met de klok mee rondgaan. Hoe dichter bij land, hoe meer de cirkelbewegingen worden samengeperst.

© Ken /illustreret Videnskab

Nieuwe golfenergietechnologieën proberen de code voor het aanboren van dit enorme energiepotentieel te kraken door zich schuil te houden op de bodem, veilig voor het woelige water aan het oppervlak. Uiteindelijk moeten de testcentrales leiden tot definitieve centrales, die een flinke bijdrage leveren aan de energieproductie.

Als het eenmaal zover is, kunnen ’s werelds grootste golfenergieparken duurzame energie leveren aan geïsoleerde eilanden en drinkwater aan dorre streken.

Oceanen bulken van energie

Wie weleens bij storm aan de kust heeft gestaan, kent de kracht van de zee. De golven kunnen potentieel 500 GW toevoegen aan het elektriciteitsnet. Dat is evenveel als de huidige windmolens (564 GW) en zonnecellen (486 GW).

Maar op dit moment worden ze nog nauwelijks benut. In Europa dragen golfenergiecentrales slechts een klein deel van het totale energiepotentieel bij: 1,5 MW.

VIDEO: Kijk hoe de WaveRoller bij Portugal te water gaat

De golfenergiecentrale WaveRoller werd in november 2019 afgezonken voor de kust van Portugal. De plaat wipt heen en weer in de golven, en de energie van die bewegingen gaat over op een zuigerpomp.

Zeegolven zitten boordevol energie, net als de zon en wind. Nabij de kust van grote oceanen is dat gemiddeld 20 tot 50 kW per meter golf per jaar.

Een golfenergiecentrale van 15 meter kan bijvoorbeeld het hele jaar door 100 kW leveren, genoeg voor het gemiddelde gebruik van 25 huishoudens. Bovendien zijn golven betrouwbaarder: ze kunnen 90 procent van de tijd energie opwekken, terwijl dat bij wind en zon maar 20 à 30 procent is.

De afgelopen 20 jaar hebben diverse golfenergieconcepten veelbelovende stappen gezet om de energie uit golven om te zetten in stroom voor je stopcontact. De centrales kunnen 50 procent van de energie benutten. Dat is vijf keer effectiever dan zonnepanelen, die economisch rendabel geacht worden als ze 10 procent van de zonne-energie kunnen omzetten in elektriciteit. Maar ondanks de goede resultaten zijn er nog geen grootschalige golfenergieparken.

Het gaat echter de goede kant op. De laatste 10 jaar laat de ontwikkeling een stabiele groei zien, en zowel de VS als Azië beginnen te investeren in golfenergie. Volgens de meest recente EU-rapporten blijkt dat de capaciteit van golfenergie in 2019 met 25 procent is toegenomen ten opzichte van het jaar ervoor.

Het Internationale Energieagentschap schat dat golfenergie in 2050 kan voorzien in 10 procent van het mondiale energieverbruik. Daarom komt het onderzoek in een stroomversnelling en zijn er projecten om een van de grootste uitdagingen van golfenergie te tackelen: storm.

Vier opties voor golfenergie van de toekomst

Vier bedrijven proberen elk op hun eigen manier de energie uit golven om te zetten in elektriciteit.

Horizontaal wiegen drijft centrale aan

De enorme natuurkrachten op open zee kunnen de centrales verwoesten of ervoor zorgen dat ze geregeld dicht moeten uit veiligheidsoogpunt. Onder andere om die reden zijn eerdere veelbelovende projecten afgekeurd nog voor ze het eerste kilowattuur konden leveren.

Anders dan windmolens en zonnecellen komen bij golfenergie allerlei technologieën kijken, zoals boeien en slangen op het land – elk met zijn voordelen en nadelen. Maar mogelijk komt de optimale oplossing van oscillating wave surge converters of OWSC’s.

Eerdere centrales benutten doorgaans de verticale golfbewegingen. Maar een OWSC gebruikt de energie die ontstaat door het wiegen van horizontale golven. Hierbij worden de circulalire bewegingen van de watermoleculen door de ontmoeting met de stijgende zeebodem samengeperst tot ellipsen.

De golven duwen tegen een of meer flappen. Deze bedienen een cilinderpomp, die druk creëert in olie of zeewater. De druk kan een stroom producerende generator op de zeebodem of op een platform aandrijven, of worden overgebracht naar het land.

De centrales worden nabij de kust op 1 tot 40 meter diepte aan de zeebodem verankerd, waar ze het uitzicht niet bederven en het dierenleven niet verstoren. Twee voorbeelden van OWSC’s zijn de WaveRoller bij Peniche en de Deense Exowave op de bodem van de Noordzee. De Exowave bestaat uit waaiers die doen denken aan een vliegenmepper. Ze bewegen heen en weer en benutten de enorme krachten die de zee ook diep onder het woelige oppervlak bevat.

Exowaves ‘vliegenmepper’ drijft pendule aan

Het Deense systeem onttrekt kinetische energie aan de zeegolven.

Mechanische pomp gaat lang mee

Het nadeel van centrales op de zeebodem is dat ze moeilijker bereikbaar zijn dan andere typen golfenergiecentrales. En ze moeten 20 jaar meegaan om financieel rendabel te zijn.

Om die reden koos het bedrijf Exowave ervoor het concept simpel te houden. De centrale is geheel mechanisch en werkt zo, dat een kogelgewricht zeewater in en uit een pomplichaam laat, dat door de golfflap onder druk wordt gezet. Tegelijk draait de waaier, zodat de energie effectief benut wordt, waar de golven ook vandaan komen.

Exowave moet op 10 tot 40 meter diepte opereren, waar de gemiddelde energiedoorstroming circa 17 kW per meter golf is. In het water onder windmolens kunnen golfenergiecentrales de stroomproductie aanvullen met 20 MW, die via dezelfde kabels als de stroom uit windenergie naar het land gaat.

© Claus Lunau

Waaiers halen stroom en water uit golven

De Deense golfenergiecentrale Exowave zet met een simpel, duurzaam mechaniek de enorme zeekrachten om in stroom. Daarnaast moeten de gele flappen schoon drinkwater leveren voor kustgebieden.

  • 1. Drijvende bladen waaien met alle golven mee

    Dicht bij de bodem bewegen de watermoleculen in ellipsen, die de grote flappen van de Exowave heen en weer duwen. Een draaimechanisme zorgt ervoor dat ze altijd naar de golven gericht zijn.

  • 2. Pomp zet zeewater onder hoge druk

    Aan de ‘waaier’ zit een hydraulische pomp met een kogelgewricht dat zeewater binnenlaat. De pomp zet het water onder een druk van 35-75 bar – 35-75 keer de luchtdruk op aarde. Een turbine of generator wordt meestal aangedreven door waterdruk van 20-40 bar.

  • 3. Ventielen leiden water naar land

    Het vermogen om energie uit golven om te zetten in hydraulische energie neemt toe met de druk. Daarom heeft het pomplichaam ventielen die voorkomen dat de druk te hoog of te laag wordt. Andere ventielen leiden water naar een turbine op zee of op het land, die stroom opwekt.

  • 4. Waterdruk levert drinkwater

    Op het land kan de druk ook zout water door een fijn filter duwen, dat de grotere zoutmoleculen tegenhoudt. Dit heet omgekeerde osmose. De kleinste Exowave-centrale, WEC10, kan circa 2000 liter drinkwater per uur leveren.

Golfenergiepark kan onzichtbaar worden

Golfenergiecentrales kunnen ook allerlei andere toepassingen krijgen, zoals zogeheten off-grid elektriciteit voor particulieren en stroomvoorziening voor kleine eilanden, die op dit moment afhankelijk zijn van geïmporteerde steenkool en olie.

Daarnaast kunnen ze schoon drinkwater leveren aan dorstige gebieden. De Exowave werkt bijvoorbeeld met druk en kan zeewater ontzilten tot drinkwater. Daarbij wordt water door een filter geperst dat alleen watermoleculen doorlaat en de grotere zoutmoleculen tegenhoudt.

Op die manier kunnen golfenergiecentrales niet alleen zorgen voor een blijvende stroom van groene energie, maar kunnen ze potentieel ook schoon water leveren aan de circa een miljard mensen die leven in kustgebieden zonder toegang tot schoon drinkwater.

Lees ook:

Energie

Op afstand bestuurbare robotinsecten maken windmolens goedkoper in gebruik

3 minuten
Zonnecellen

Vuilnisramen oogsten verspilde energie van de zon

3 minuten
Energie

IJzer levert oneindige energie

3 minuten

Log in

Ongeldig e-mailadres
Wachtwoord vereist
Toon Verberg

Al abonnee? Heb je al een abonnement op ons tijdschrift? Klik hier

Nieuwe gebruiker? Krijg nu toegang!

Reset wachtwoord

Geef je mailadres op, dan krijg je een e-mail met aanwijzingen voor het resetten van je wachtwoord.
Ongeldig e-mailadres

Voer je wachtwoord in

We hebben een mail met een wachtwoord gestuurd naar

Nieuw wachtwoord

Enter a password with at least 6 characters.

Wachtwoord vereist
Toon Verberg