Our website does not support Internet Explorer.

To get the best experience on our website and of our content, please use a more modern browser like Edge, Chrome, Safari or similar.

Dimension
© Shutterstock
Natuurkunde

Hoeveel dimensies zijn er?

Sinds Einstein het begrip ruimtetijd invoerde, zien we het heelal als vierdimensionaal, met drie dimensies van ruimte en één van tijd. Maar nieuw onderzoek, vooral op het gebied van de snaartheorie, duidt erop dat er misschien wel 11 dimensies zijn.

Wat weten we?

Er zijn geen bewijzen voor het bestaan van méér dimensies dan de vier waar Einstein mee werkte. Tal van natuurkundigen denken echter toch dat ze wel moeten bestaan, omdat er belangrijke theorieën zijn die niet zouden werken zonder die dimensies. Dat geldt vooral voor de zogeheten snaartheorie, die alleen van toepassing kan zijn met zeven extra dimensies.

De snaartheorie is het beste model tot nu toe dat alle bekende natuurkrachten kan verenigen. De theorie beschrijft de atomaire deeltjes niet als punten zonder uitbreiding, maar als snaren die kunnen trillen. Dat trillen moet wel in een meerdimensionale ruimte gebeuren, anders werkt de theorie niet. Dat er sprake is van 11 dimensies en niet meer of minder, volgt uit zeer abstracte wiskundige berekeningen.

De zeven extra dimensies zijn nooit waargenomen. Ze zouden extreem klein opgerold kunnen zijn in de zogeheten Calabi-Yau-ruimten. Dat de dimensies – in elk geval vanuit ons heelal gezien – zo klein zijn, maakt ze uiteraard heel lastig te onderzoeken via natuurkundige experimenten.

Krijgen we antwoord?

Met proeven in deeltjesversnellers, met name bij CERN, kunnen we misschien ooit vaststellen dat zwaartekracht, materie of energie doordringen tot andere dimensies, en zo het bestaan van die dimensies aantonen. Dit is echter op het randje van wat mogelijk is; experimentele antwoorden zijn voorlopig ver te zoeken.

Lees ook:

Natuurkunde

TOPLIJST: 8 uitvindingen die we aan Einstein te danken hebben

5 minuten
Einstein facts
Natuurkunde

Albert Einstein: Wat je niet wist

1 minuut
Tijd is de vierde dimensie
Relativiteitstheorie

Einstein schafte verleden, heden en toekomst af: nu willen twee fysici de tijd herstarten

30 minuten

Log in

Ongeldig e-mailadres
Wachtwoord vereist
Toon Verberg

Al abonnee? Heb je al een abonnement op ons tijdschrift? Klik hier

Nieuwe gebruiker? Krijg nu toegang!

Reset wachtwoord

Geef je mailadres op, dan krijg je een e-mail met aanwijzingen voor het resetten van je wachtwoord.
Ongeldig e-mailadres

Voer je wachtwoord in

We hebben een mail met een wachtwoord gestuurd naar

Nieuw wachtwoord

Enter a password with at least 6 characters.

Wachtwoord vereist
Toon Verberg