Our website does not support Internet Explorer.

To get the best experience on our website and of our content, please use a more modern browser like Edge, Chrome, Safari or similar.

Is er een bovengrens aan de temperatuur?

Kouder dan het absolute nulpunt kan het niet worden. Maar bestaat er een vergelijkbaar absoluut maximum op de temperatuurschaal?

Net als er een absoluut nulpunt is van -273,15 °C, bestaat er, volgens de gangbare natuurkundetheorieën, ook een bovengrens van circa 1,42 x 10^32 ofwel 142 miljoen miljoen miljoen miljoen miljoen °C.

Die temperatuur wordt de plancktemperatuur genoemd naar de Duitse natuurkundige Max Planck, die het bestaan ervan voorspelde.

De temperatuur van een stof hangt samen met de trillingen van de deeltjes. Hoe warmer een stof is, hoe sneller de deeltjes vibreren.

Bij het absolute nulpunt staan alle deeltjes stil – daarom kan het niet kouder worden. Planck zag in dat er ook een bovengrens aan de trilsnelheid van deeltjes is.

De heetste plek in het heelal is op aarde

Bij proeven in de deeltjesversneller LHC van CERN is de hoogste temperatuur ooit gemeten toen protonen met een enorme energie op loodionen botsten om de ‘oersoep’ van het heelal te reconstrueren.

De snelheid van de trillingen bepaalt de golflengte en daarmee de kleur van het licht dat een hete stof uitzendt – zo wordt gloeiend metaal steeds witter naarmate het heter wordt.

De golflengte wordt korter als de temperatuur stijgt, en volgens de kwantummechanica bereiken de golflengten een absoluut minimum bij de plancktemperatuur.

De ALICE-detector van CERN heeft de hoogste bekende temperatuur in het heelal gemeten.

© SDO/NASA & Julien Ordan/CERN

Daarom kunnen stoffen niet heter worden. Volgens de huidige theorieën van de natuurkunde heeft niets ooit de plancktemperatuur bereikt.

Zelfs toen het heelal net was ontstaan tijdens de oerknal en alle materie en alle energie in één punt geconcentreerd waren, was de temperatuur vermoedelijk ‘slechts’ 10^27 °C.

Lees ook:

Deeltjes

Kwantummicrofoon hoort het zwakste geluid

9 minuten
Deeltjes

Higgsdeeltjes weten waarom er materie is

7 minuten
Deeltjes

IJskoude atomen moeten donkere energie opsporen

1 minuut

Log in

Ongeldig e-mailadres
Wachtwoord vereist
Toon Verberg

Al abonnee? Heb je al een abonnement op ons tijdschrift? Klik hier

Nieuwe gebruiker? Krijg nu toegang!

Reset wachtwoord

Geef je mailadres op, dan krijg je een e-mail met aanwijzingen voor het resetten van je wachtwoord.
Ongeldig e-mailadres

Voer je wachtwoord in

We hebben een mail met een wachtwoord gestuurd naar

Nieuw wachtwoord

Enter a password with at least 6 characters.

Wachtwoord vereist
Toon Verberg