Our website does not support Internet Explorer.

To get the best experience on our website and of our content, please use a more modern browser like Edge, Chrome, Safari or similar.

Bolbliksem

Dit is het geheim achter de mysterieuze bolbliksem

Al eeuwen gaan er verhalen over lichtgevende bollen die bij onweer in de lucht verschijnen. Onlangs zijn wetenschappers erachter gekomen dat magnetische knopen in de atmosfeer het raadselachtige verschijnsel kunnen veroorzaken.

Shutterstock

In 1638 vliegt een grote lichtgevende bol de kerk van Widecombe-in-the-Moor in het zuiden van Engeland binnen, midden onder de preek.

Met enorme kracht vernielt hij delen van het dak vernielde en gooit hij kerkbanken om, die in brand vliegen. Vier mensen vinden de dood.

Dit is een van de eerste duidelijke beschrijvingen van een bolbliksem: een vreemde, gloeiende bol die tijdens onweer ontstaat. Zo’n bol is meestal zo groot als een basketbal en kan tot een minuut rond blijven zweven, voor hij weer net zo plotseling verdwijnt als hij is ontstaan.

Sindsdien doen onderzoekers hun best het verschijnsel te begrijpen, maar het valt niet mee om het te bestuderen, want de bollen verschijnen en verdwijnen razendsnel.

Onderzoekers vangen bliksem

In 2012 maakten onderzoekers een opname van een bol die voortkwam uit een bliksemschicht, en zo was het bestaan van bolbliksems aangetoond.

De bol was met een diameter van 5 meter veel groter dan de meeste bolbliksems, die een diameter van 1 meter hebben. Hij bestond ook veel korter: slechts 1,6 seconden.

Uit de analyses bleek dat de bol vooral bestond uit siliciumoxide en koolstof uit de aarde, die door gewone bliksem deels waren omgezet in plasma door de verhitting tot 30.000 °C.

Magnetisch veld houdt de vorm vast

De stabiliteit was lange tijd een raadsel, maar onlangs hebben onderzoekers een 20 jaar oude theorie bevestigd. Ze wisten de bollen stabiel te houden met magnetische lijnen in de ijskoude tegenhanger van plasma: een nieuwe fase, die een bose-einsteincondensaat wordt genoemd.

Daarmee is het raadsel van bolbliksems eindelijk opgelost.

Lees ook:

social isolation
Ziektes

Zo lijden je lichaam en geest onder sociale isolatie

4 minuten
Mens

Wetenschappers zetten alles op alles: Snel vaccin moet huiveringwekkende pandemie stoppen

18 minuten
Walvissen

Eerste walvissen zwommen ‘op zijn hondjes’

3 minuten

Log in

Ongeldig e-mailadres
Wachtwoord vereist
Toon Verberg

Al abonnee? Heb je al een abonnement op ons tijdschrift? Klik hier

Nieuwe gebruiker? Krijg nu toegang!

Reset wachtwoord

Geef je mailadres op, dan krijg je een e-mail met aanwijzingen voor het resetten van je wachtwoord.
Ongeldig e-mailadres

Voer je wachtwoord in

We hebben een mail met een wachtwoord gestuurd naar

Nieuw wachtwoord

Enter a password with at least 6 characters.

Wachtwoord vereist
Toon Verberg