Nieuwe technologie: Stoom kan gif uit de grond halen

Voor het eerst is het gelukt om kwik en pesticiden uit een gifdepot in de bodem te halen. Dit gebeurde aan de Deense westkust. Nu kan overal ter wereld goedkoper en milieuvriendelijker gifgrond worden gesaneerd.

Voor het eerst is het gelukt om kwik en pesticiden uit een gifdepot in de bodem te halen. Dit gebeurde aan de Deense westkust. Nu kan overal ter wereld goedkoper en milieuvriendelijker gifgrond worden gesaneerd.

Ritzau/Scanpix

Een enorme stoomreiniger heeft gedaan waar toxicologen al tientallen jaren van dromen: vrijwel alle gifstoffen verwijderen uit verontreinigde grond.

Sinds september 2018 testen scheikundigen van het bedrijf Krüger een baanbrekende technologie op een 40 ton zware zandberg in een gifdepot in de plaats Harboøre aan de westkust van Denemarken.

Het chemieconcern Cheminova dumpte tussen 1957 en 1962 giftig afval in de duinen aan de Noordzee, waaronder 5 ton kwik en 15 ton pesticiden.

De resultaten van het grootschalige experiment zijn onlangs bekendgemaakt en zijn verbluffend: 99,5 procent van het kwik en 100 procent van de pesticiden zijn als sneeuw voor de zon verdwenen.

Stoom en vacuüm zuigen gif uit de grond

De methode, die tot voor kort alleen in het laboratorium werkte, bestaat eruit om de bodem gedurende langere tijd te verwarmen, waardoor de gifstoffen verdampen en met behulp van krachtige vacuümpompen uit de bodem gezogen kunnen worden.

Eerder zijn de onderzoekers erin geslaagd om pesticiden – gifstoffen tegen onkruid en insecten – op deze manier te verwijderen, maar het is de eerste keer dat het lukt om kwik op te ruimen. Dat gaat makkelijk verbindingen aan en is daardoor moeilijk onder controle te krijgen.

Maar nu hebben de chemici de juiste combinatie van temperatuur en reinigingsfilters gevonden, waarmee ze voor het eerst vrijwel alle gifstoffen in één keer kunnen verwijderen.

Zo werkt de technologie:

Saneringsmethode kan heel belangrijk worden

Het potentieel van deze technologie is groot, want de sanering kan ter plaatse plaatsvinden. De bodem hoeft dus niet meer zoals voorheen afgegraven te worden om te worden behandeld in een zuiveringsinstallatie.

Dit maakt het proces goedkoper en milieuvriendelijker, want het afgraven, vervoeren en behandelen van de grond kost veel arbeid en energie.

Alleen al in Europa zijn er naar schatting 340.000 locaties met vervuilde grond, en zware metalen als kwik vormen 37 procent van de totale verontreiniging.

16% van alle sterfgevallen wereldwijd wordt veroorzaakt door verontreiniging van bodem, lucht en water. Dat zijn zo’n 9 miljoen mensenlevens. Bron: The Lancet

De Deense regering heeft meteen na de veelbelovende proef zo’n 80 miljoen euro beschikbaar gesteld voor het bestrijden van zogenoemde ‘generatieverontreiniging’: bodemvervuiling die tientallen jaren geleden is veroorzaakt door de industrie.

Daarom zijn kwik en pesticiden gevaarlijke gifstoffen

De stoffen kunnen via drinkwater en voeding in het menselijk lichaam terechtkomen.

Kwik:

Dit zware metaal hoopt zich op in de voedselketen en kan overgedragen worden van vergiftigde algen in het water via kreeftachtigen en vissen op de mens. Kwik tast het centrale zenuwstelsel aan en kan verlammingen veroorzaken. Het is uiterst schadelijk voor zwangere vrouwen omdat de stof zich bindt aan de hersencellen van het embryo en hersenletsel kan veroorzaken. In het gifdepot van Cheminova wordt de grenswaarde voor kwik met een factor 1000 overschreden.

Pesticider:

Bestrijdingsmiddelen tegen onkruid en insecten die in de landbouw worden gebruikt, kunnen in het grondwater terechtkomen. Op die manier belanden ze in ons drinkwater. Oude pesticiden als ethylparathion – dat werd gemaakt door Cheminova en werd opgeslagen in het gifdepot van de Deense fabriek aan de Noordzee – bleken later giftig te zijn voor de mens, en mogelijk kankerverwekkend. Ethylparathion is nu in heel Europa verboden.