Zomertijd - zonsopgang

Zomertijd kost geld en nachtrust

De laatste zondag in maart gaan we over op zomertijd. Als je denkt dat je daar last van hebt, kan dat kloppen, want je lichaam heeft vijf dagen nodig om te wennen aan het vroegere opstaan.

De laatste zondag in maart gaan we over op zomertijd. Als je denkt dat je daar last van hebt, kan dat kloppen, want je lichaam heeft vijf dagen nodig om te wennen aan het vroegere opstaan.

Elijah Hiett/Unsplash

Wanneer wordt het zomertijd?

De zomertijd begon op de laatste zondag van maart. Om 2.00 uur zetten we de klok een uur vooruit.

In 2021 begon de zomertijd in de nacht van zaterdag 27 op zondag 28 maart.

De Europese Commissie voerde in 1996 voor alle EU-landen dezelfde standaard in.

Volgens haar bepalingen moeten alle lidstaten de klok op hetzelfde moment instellen op zomertijd en wintertijd: het laatste weekend van maart en het laatste weekend van oktober.

Wanneer eindigt de zomertijd?

De zomertijd eindigt als we overstappen op wintertijd -– ook de normale tijd genoemd – op de laatste zondag van oktober.

Waarom bestaat de zomertijd?

De zomertijd werd ingevoerd om stroom te besparen, omdat ons dagritme dan beter samenvalt met de uren dat het licht is. In Nederland werd de zomertijd voor het eerst ingevoerd in 1916, en daarna is hij een aantal keren afgeschaft en weer ingevoerd. De laatste keer was in 1977.

Hoewel de zomertijd een relatief nieuw verschijnsel is, ontstond het idee al veel eerder. In 1784 speelde de uitvinder Benjamin Franklin al met het idee, om op kaarsen te besparen.

de vier zonnewendes

Hellingshoek van de aarde en baan om de zon
Vanwege de hellingshoek van de aarde verandert het tijdstip van de zonsopgang en de zonsondergang door het jaar heen. Het jaar wordt ingedeeld in vier perioden, die worden gemarkeerd door de vier zonnewendes: 1. Lente-equinox, 2. Zomerzonnewende, 3. Herfstequinox en 4. Winterzonnewende.

© Lasse Alexander Lund-Andersen

Hoeveel landen hebben zomertijd?

Ongeveer 70 landen hebben een zomertijd, waaronder het grootste deel van Europa en Noord-Amerika. Ze volgen echter niet allemaal dezelfde data als de EU.

Meer landen met de zomertijd:

  • Iran
  • Argentinë
  • Cuba
  • Nieuw-Zeeland
  • Delen van Australië
  • Delen van Mexico

In grote landen volgt soms niet elke regio dezelfde zomertijd. Dat is bijvoorbeeld het geval in Mexico, de VS en Australië, waar niet overal een zomertijd wordt gehanteerd.

wordt zomertijd afgeschaft?

Zomertijd in Europa is misschien op zijn retour

In maart 2019 stemde een meerderheid van het Europees Parlement voor afschaffing van de Europese zomertijd.

Het Europees Parlement wilde dat elk land vanaf 2021 zelf zou kunnen bepalen of het de zomertijd wil afschaffen. Zo’n voorstel moet worden aangenomen door de EU-Raad, en dat is nog niet gebeurd.

Dat komt onder andere doordat de meningen in de diverse lidstaten verdeeld zijn.

Voorstanders van het EU-voorstel vinden dat er met de huidige energiebesparende technologie nauwelijks iets winnen valt bij het verlengen van het daglicht.

De tegenstanders zijn het daar niet mee eens en hechten aan de lange, lichte zomeravonden.

Zomertijd beïnvloedt gezondheid

Geld speelt een grote rol in de discussie over zomertijd. Maar volgens diverse wetenschappers is het effect op de gezondheid een belangrijker argument.

Uit onderzoek blijkt namelijk dat onze biologische klok van slag raakt door de overgang. De klachten lijken op die van mensen die in ploegendienst werken.

Dit zijn een aantal – maar lang niet alle – gevolgen van de overgang van zomer- naar wintertijd:

  • Vooral jongeren zijn moe en lusteloos gedurende de dag.
  • Er belanden meer mensen bij de spoedeisende hulp.
  • Er worden meer hartstilstanden en beroertes vastgesteld.
  • Zwangere vrouwen die kunstmatig zijn bevrucht, hebben meer kans op een miskraam.

Volgens voorstanders van het EU-voorstel heeft het met de huidige energiezuinige technologieën nauwelijks meer zin om de dag langer te maken. Maar de tegenstanders zijn van mening dat er wel degelijk energie bespaard kan worden – en willen de lange, lichte zomeravonden niet kwijt.

Wereldwijd hebben ongeveer 70 landen een zomer- en een wintertijd. Ze volgen echter niet allemaal dezelfde data als de EU.

Wereldkaart van zomertijd

1.500.000.000 mensen zetten elk jaar de klok een uur vooruit om over te schakelen op zomertijd. De blauwe landen kennen zomertijd, de oranje hebben het ooit gehad en de rode hebben nooit zomertijd gehad.

© Shutterstock

Wanneer begon de zomertijd?

Zomertijd werd ingevoerd om stroom te besparen, maar uit onderzoek blijkt dat de wisseling tussen zomer- en wintertijd slecht is voor de gezondheid.

Vijf feiten over zomertijd:

  1. Het lichaam moet vijf dagen wennen aan een uur eerder opstaan. Onze biologische klok volgt het ritme de zon, maar als de klok wordt verzet, gaat de zon niet mee.

  2. Het idee om de klok te verzetten werd al in 1784 voor het eerst geopperd, toen de uitvinder Benjamin Franklin op kaarsen wilde besparen. Maar pas in 1916 werd de zomertijd voor het eerst ingevoerd, in Duitsland.

  3. Een uur minder slaap klinkt misschien irrelevant, maar in Canada registreerden verkeersonderzoekers in 1992 een stijging van 8 procent in het aantal verkeersongevallen in de week nadat de zomertijd was ingegaan.

  4. De overgang naar de zomertijd kostte investeerders op de Amerikaanse beurzen in 2000 circa 25 miljard dollar. Dat kwam door slaapgebrek en concentratieproblemen bij de beurshandelaren.

  5. Volgens een onderzoek besteedt elke Amerikaan 20 minuten aan het verzetten van al zijn uurwerken. Dat kost de maatschappij bijna 1,5 miljoen dollar aan omzet en arbeidstijd.