Wintertijd

Wintertijd: daarom verzetten we de klok

De winter is in aantocht. Het wordt niet alleen kouder en donkerder, maar de klok gaat ook een uur terug – van zomertijd naar wintertijd.

Wanneer gaan we over op wintertijd?

Wintertijd - of standaardtijd - 2019 begint officieel op zondag 27 oktober om 03.00 uur, waarbij de klok een uur terug wordt gezet.

In 1996 voerde de Europese Commissie voor alle EU-landen dezelfde standaard in. Alle lidstaten moeten de zomertijd en wintertijd op hetzelfde moment laten ingaan: in het laatste weekend van maart en het laatste weekend van oktober.

In maart 2019 stemde een meerderheid in het Europees Parlement echter voor het afschaffen van de zomertijd in Europa.

De Europese parlementariërs willen dat elk land vanaf 2021 zelf kan beslissen over de zomertijd, maar het voorstel moet nog worden aangenomen door de Raad van Ministers voordat het in werking kan treden. Op dit moment is het nog hoogst onzeker of het zo ver komt.

De Europese Raad liet in juni 2019 weten dat hierover nog geen overeenstemming was bereikt.

Wintertijd wanneer

Zomertijdwerd pas in de jaren 1970 en 1980 in de meeste Europese landen ingevoerd. De wintertijd is dan ook de normale tijd.

De zomertijd was bedoeld om stroom te besparen doordat er meer daglicht is als de meeste mensen wakker zijn.

Wintertijd is een westers fenomeen

Vrijwel heel Europa en Noord-Amerika kennen zomer- en wintertijd.

In andere werelddelen verzetten slechts een paar landen de klok.

Rond de 70 landen wereldwijd hebben zomertijd en wintertijd. Maar niet alle landen verzetten de klok op dezelfde datum als de EU.

Landen met wintertijd

Overal ter wereld wisselen landen tussen zomertijd en wintertijd.

© Wikipedia

Op het kaartje hierboven zie je welke landen de klok verzetten. Klik erop voor een grote versie.

  • Blauw: zomertijd op het noordelijk halfrond.

  • Oranje: zomertijd op het zuidelijk halfrond.

  • Donkergrijs: heeft nooit zomertijd gehad.

  • Lichtgrijs: had vroeger zomertijd.

Moeten we nog aan zomertijd doen of het gewoon bij standaardtijd houden?

De vraag is eenvoudig, maar het antwoord zit vol meningen en tegenstrijdige argumenten. Op economisch gebied zijn er bepaalde landen en instanties die veel baat hebben bij de overstap naar zomertijd. Dat gaat echt om een hoop geld.

De Italiaanse transmissienetbeheerder, Terna, rapporteerde in 2016 dat de jaarlijkse energiebesparing als gevolg van de zomertijd rond de 580 GWh lag (ongeveer 0,2% van het jaarlijkse energieverbruik). Dit betekent een besparing van zo'n EUR 94,5 miljoen. Dit blijkt uit een rapport van de Europese Commissie uit 2018.

Een soortgelijk voorbeeld vinden we in Spanje. Hier rapporteerde een commissie onder leiding van de minister van Energie – Institute of Diversification and Energy Savings – dat de besparing als gevolg van de zomertijd in 2015 zo rond de 5% van het totale energieverbruik voor verlichting lag. Dat betekent een jaarlijkse besparing van EUR 300 miljoen.

De wetenschappelijke kant van het verhaal

Sommige onderzoekers denken dat de zomertijd een gunstig effect kan hebben op kinderen en volwassenen. We zijn namelijk ‘eerder’ thuis en krijgen daarom ‘meer’ licht dan normaal.

De basis voor deze onderzoeken is echter allerminst solide. Enerzijds zijn er slechts minimale positieve effecten waargenomen bij Europeanen en Australiërs als gevolg van zomertijd. Anderzijds bleek dat de zomertijd flink wat negatieve gevolgen had bij mensen in de VS en Brazilië.

De meeste onderzoeken laten gewoonweg zien dat de zomertijd eerder na- dan voordelen biedt. De ‘tijdsverschuiving’ gooit de biologische klok van mensen in de war en mensen krijgen te maken met symptomen die lijken op die van mensen die in de loop van een werkweek op verschillende tijdstippen in een etmaal werken.

Dit zijn slechts enkele gevolgen van de overstap naar zomertijd volgens diverse onderzoekers: Mensen – vooral jongeren – zijn moe en voelen zich lusteloos. Mensen krijgen ongelukjes en moeten naar de EHBO. Er is sprake van meer hartaanvallen en beroertes. Vrouwen die kunstmatig geïnsemineerd zijn hebben een groter risico van een miskraam.

De wetenschap concludeert dus dat we het beter bij de standaardtijd, of wintertijd, kunnen houden.

Wanneer wordt het wintertijd?

De komende jaren gaat de wintertijd in op de volgende data:

  • 2019 - de nacht van zaterdag 26 oktober op zondag 27 oktober

  • 2020 - de nacht van zaterdag 24 oktober op zondag 25 oktober

  • 2021 - de nacht van zaterdag 30 oktober op zondag 31 oktober

  • 2022 - de nacht van zaterdag 29 oktober op zondag 30 oktober

Lees ook:

Jaargetijden

Stem: Moeten we de zomertijd afschaffen?

3 minuten
Herfstequinox
Jaargetijden

Herfstequinox: de zomer is voorbij

5 minuten
Jaargetijden

KORTSTE DAG VAN HET JAAR: Noordelijk halfrond verbergt zich voor de zon

2 minuten

Log in

Fout: Ongeldig e-mailadres
Wachtwoord vereist
ToonVerberg

Al abonnee? Heb je al een abonnement op ons tijdschrift? Klik hier

Nieuwe gebruiker? Krijg nu toegang!