Our website does not support Internet Explorer.

To get the best experience on our website and of our content, please use a more modern browser like Edge, Chrome, Safari or similar.

© Tina Radel/City of Westbrook
Natuur - IJs

Enorme ijsschots tolt op eigen kracht rond

Op maandagochtend werden de inwoners van het Amerikaanse Westbrook wakker met een indrukwekkend gezicht. Midden in de Presumpscot River, die door de plaats stroomt, draaide een enorme, cirkelvormige ijsschots rond. Een draaikolk van smeltwater verklaart het verschijnsel.

De Presumpscot River, die door de staat Maine in het noordoosten van de VS stroomt, vormt op dit moment het toneel van een bijzonder natuurwetenschappelijk verschijnsel dat pas enkele jaren geleden verklaard werd.

Midden in de plaats Westbrook, waar de rivier een bocht maakt, roteert een enorme, ronde ijsschots. De inwoners ontdekten het fenomeen maandagochtend.

De horeca van Westbrook was er als de kippen bij om een slaatje te slaan uit de spectaculaire aanblik. ‘Kom langs, maak een selfie en pik een ontbijtje mee bij een van onze fantastische restaurants,’ schreef het stadsbestuur dinsdag op Facebook onder de kop ‘Mysterieuze ijscirkel is er nog’.

Rotatie slijpt randen eraf

De media en de burgers hadden twee vragen: waardoor is de ijsschots zo rond als een cirkel, en waarom draait hij rond? De eerste vraag is redelijk makkelijk te beantwoorden.

De enorme ijsschots is ontstaan uit kleinere stukken ijs in de rivier, die aan elkaar zijn gevroren. Dat is alleen mogelijk als het water kalm is, en dat is het op de plek waar de rivier zich verbreedt. Het brede gedeelte is duidelijk te zien op de dronebeelden.

De randen van de langzaam groeiende reuzenijsschots worden steeds bijgeslepen doordat hij op laag water over de rivierbodem schraapt. Daardoor houdt hij zijn ronde vorm. Maar hoe komt het dat hij überhaupt ronddraait?

Eerder dachten wetenschappers dat de rotatie veroorzaakt werd door turbulentie – onregelmatige bewegingen van het water – in de rivier. Maar zes onderzoekers van de faculteit natuurkunde in het Belgische Luik verwezen die theorie naar de prullenbak omdat alle ijscirkels met ongeveer dezelfde snelheid lijken te roteren, ongeacht de grootte.

Dat zou niet het geval zijn als ze werden veroorzaakt door turbulentie in het water.

Smeltwater creëert lage druk onder water

In het laboratorium lieten de wetenschappers kleinere ijscirkels rustig smelten in een waterbad. Na een paar minuten begonnen ze uit zichzelf te roteren.

Bij nader onderzoek bleek dat dat kwam door een draaikolk van smeltwater die onder het ijs ontstond en naar de bodem van het bassin zakte.

De kracht in zo’n draaikolk hangt af van de hoeveelheid smeltwater, die weer beïnvloed wordt door de omvang van de ijscirkel. Op deze manier kan verklaard worden waardoor alle ijscirkels met ongeveer dezelfde snelheid rondtollen.

Roterende ijscirkels zijn zeldzaam, en met een diameter van 90 meter is die in Westbrook een van de grootst bekende. Het verschijnsel treedt niet alleen in Noord-Amerika op, maar is ook geobserveerd in Scandinavië, onder meer in de Zweedse rivier Piteälven en de Noorse Nidelva.

Lees ook:

Dinosaurus

T. rex beet als een krokodil

3 minuten
Ziektes

Afblijven! Daarom zit je aan je gezicht – en zo stop je ermee

4 minuten
Evolutie

Onze geschiedenis moet herschreven worden: misschien hebben we een nieuwe voorouder

7 minuten

Log in

Ongeldig e-mailadres
Wachtwoord vereist
Toon Verberg

Al abonnee? Heb je al een abonnement op ons tijdschrift? Klik hier

Nieuwe gebruiker? Krijg nu toegang!

Reset wachtwoord

Geef je mailadres op, dan krijg je een e-mail met aanwijzingen voor het resetten van je wachtwoord.
Ongeldig e-mailadres

Voer je wachtwoord in

We hebben een mail met een wachtwoord gestuurd naar

Nieuw wachtwoord

Enter a password with at least 6 characters.

Wachtwoord vereist
Toon Verberg