Our website does not support Internet Explorer.

To get the best experience on our website and of our content, please use a more modern browser like Edge, Chrome, Safari or similar.

Zagros mountains
Natuur - Bodem

Wat is een zoutkoepel?

Ik heb gelezen dat zoutkoepels overal op aarde voorkomen, maar hoe zijn ze eigenlijk ooit ontstaan?

Een zoutkoepel is een soort reusachtige ballon van zout, die vanaf grote diepte in de bodem omhoog is geperst. In de bodem zit het zout gevangen in aardlagen, die zijn ontstaan doordat zoutwater in geïsoleerde bekkens is verdampt, waarbij het zout zelf is achtergebleven. Deze ingedampte laag wordt in vaktaal evaporiet genoemd.

Het meest spectaculaire voorbeeld van een dergelijke verdamping is, in geologisch opzicht, waarschijnlijk de Middellandse Zee, die tussen de vijf en zes miljoen jaar geleden diverse keren volledig is verdampt. Daarbij zijn er dikke lagen evaporiet gevormd, die vervolgens zijn bedolven onder andere afzettingen, zoals zand en klei.

Zoutkoepels ontstaan doordat zout een laag soortelijk gewicht heeft, vergeleken bij de sedimenten die erop zijn afgezet. Het soortelijk gewicht van zout is 2,2 g/cm3, en dat van het omliggende gesteente meestal zo’n 2,8 g/cm3.

halit

Door het lagere soortelijk gewicht en de hoge druk van het gesteente eromheen zoekt het zout als een luchtballon een weg omhoog. Tijdens dit proces worden de omliggende lagen vervormd en omhoog geperst, waardoor er een koepel in het landschap ontstaat. Het proces wordt versneld doordat zout plastisch wordt bij een hoge druk en temperatuur in de bodem; bij een atmosferische druk van 600 hPa en 100 °C gedraagt zout zich als warme boter.

Een zoutkoepel kan een aantal kilometer door de bovenliggende geologische lagen worden geperst. Soms breekt het zout zelfs door het aardoppervlak heen en vormt het zoutgletsjers, zoals we bijvoorbeeld kennen van het Zagrosgebergte in Iran.

Zoutkoepels hebben meerdere functies

De enorme zoutkoepels worden om diverse redenen uitgebaat. Ze vormen een bron voor zout, zoals keukenzout, maar ook strooizout voor in de winter.

Daarnaast kan het zout, doordat het ondoordringbaar is, dienen om olie en gas gevangen te houden in reservoirs. Ook worden de zoutkoepels gebruikt als opslagplaats voor verschillende soorten gevaarlijk afval.

Lees ook:

Klimaatverandering

Onderzoekers stellen prognose bij: Ergste temperatuurstijging is minder erg

3 minuten
Röntgenfoto - van radon kun je ziek worden
Bodem

Radon onder je huis maakt je ziek

3 minuten
Bodem

Wat zit er onder het zand van de Sahara?

3 minuten

Log in

Ongeldig e-mailadres
Wachtwoord vereist
Toon Verberg

Al abonnee? Heb je al een abonnement op ons tijdschrift? Klik hier

Nieuwe gebruiker? Krijg nu toegang!

Reset wachtwoord

Geef je mailadres op, dan krijg je een e-mail met aanwijzingen voor het resetten van je wachtwoord.
Ongeldig e-mailadres

Voer je wachtwoord in

We hebben een mail met een wachtwoord gestuurd naar

Nieuw wachtwoord

Enter a password with at least 6 characters.

Wachtwoord vereist
Toon Verberg