Our website does not support Internet Explorer.

To get the best experience on our website and of our content, please use a more modern browser like Edge, Chrome, Safari or similar.

Psychopaat- mannelijke psychopaat

Wat is een psychopaat?

We gebruiken het wel als scheldwoord, maar wat is eigenlijk de wetenschappelijke definitie van een psychopaat? En is dat nog de juiste term?

Quinten de Graaf on Unsplash

Wat is een psychopaat?

In tegenstelling tot wat veel mensen denken is psychopathie geen geestesziekte, maar een karakterafwijking. Deskundigen zijn het er echter niet over eens wat een psychopaat precies is.

In de loop der tijd heeft psychopathie diverse namen gehad, zoals ‘gekte zonder dwangvoorstellingen’ en ‘morele waanzin’.

De Amerikanen zeggen ‘sociopaat’ in plaats van psychopaat, en de Amerikaanse psychiatrie hanteert vaak de diagnose antisocial personality disorder. In de internationale classificatie van ziekten (ICD) is psychopatie geclassificeerd onder de categorie dissociale persoonlijkheidsstoornis.

De achtergrond van de nieuwe termen is deels dat het woord 'psychopaat' als scheldwoord wordt gebruikt, deels dat de definitie tot dusverre ten onrechte op het individu zelf gericht is en niet de problematische relatie van de psychopaat met de omgeving meeneemt.

Wat kenmerkt een psychopaat?

Ondanks de meningsverschillen over de definitie van een psychopaat zijn deskundigen het grotendeels eens over een aantal kenmerken van de dissociale persoonlijkheidsstructuur:

  • Een psychopaat is charmant, gaat met iedereen om, praat met gebaren en lijkt erg doelgericht. Maar hij of zij heeft geen empathie, dus geen vermogen om zich in te leven in wat anderen denken en voelen.
  • Psychopaten overschatten zichzelf, spannen anderen voor hun karretje, manipuleren en voelen zich totaal niet schuldig als iemand door hun toedoen lijdt. Ze zijn vaak onbetrouwbaar en leugenachtig.
  • Psychopaten overzien de gevolgen van hun daden niet. Ze stoppen snel met hun opleiding of baan als ze tegenslagen of tegenwerking ondervinden, ze maken schulden – ook namens anderen – en vallen vaak in de categorie van gewelddadige echtgenoten.
  • Psychopaten erkennen niet dat ze een probleem hebben, waardoor het erg moeilijk is om ze te behandelen.

Volgens een Amerikaans en een Noors onderzoek zijn vrouwelijke psychopaten vaak discreter dan mannelijke.

Psychopaat vrouw

Een vrouwelijke psychopaat heeft deels dezelfde eigenschappen en deels andere dan een mannelijke psychopaat.

© Shutterstock

Bovendien is de vrouwelijke psychopaat vaak erg jaloers, ze steelt en bedriegt en kan erg flirterig zijn.

Test – Ben jij een psychopaat?

Psychopathie wordt gemeten met de HARE-schaal, waarbij een score wordt toegekend op basis van 20 categorieën, zoals gebrek aan empathie of zelfoverschatting. De test moet worden uitgevoerd door een psycholoog en iedereen met een score van 30 of hoger wordt als psychopaat beschouwd.

De schaal krijgt de laatste jaren echter kritiek omdat hij vaag en subjectief zou zijn.

Online tests beweren wel dat ze je kunnen vertellen of je een psychopaat bent of niet, maar de uitslag geldt echter niet als een echte diagnose, want die kan alleen door een arts worden gesteld.

DSseriemoordenaar Ted Bundy was een psychopaat
© Donn Dughi / State Archives of Florida, Florida Memory

4 beroemde psychopaten

Ted Bundy was een Amerikaanse seriemoordenaar die van 1974 tot 1978 wel 30 vrouwen vermoordde. Volgens psychologen had hij veel psychopathische trekjes, waaronder een gebrek aan empathie en manipulatief, gewelddadig en leugenachtig gedrag.

Richard Ramirez – ook bekend als The Night Stalker – was een Amerikaanse seriemoordenaar die in 1989 werd veroordeeld tot 19 keer de doodstraf voor 13 moorden en talloze geweldsdelicten en aanrandingen.

Net als Ted Bundy ontbeerde Richard Ramirez empathie en was hij openlijk gewelddadig. Bovendien had hij geen schuldgevoel en nam hij geen verantwoordelijkheid voor zijn daden.

Jane Toppan was een Amerikaanse seriemoordenaar die op haar werk als verpleegkundige haar patiënten mishandelde en vergiftigde.

In 1901 bekende ze 11 moorden en ze zou hebben gezegd dat het haar ambitie is om meer hulpeloze mensen te doden dan enige andere man of vrouw die ooit heeft geleefd.

Volgens latere beoordelingen van haar gedrag vertoont ze duidelijk tekenen van psychopathie. Zo voelde ze zich niet schuldig vanwege haar misdaden en was ze heel charmant, manipulatief en leugenachtig.

Dennis Rader – ook bekend als de BTK-moordenaar – was een Amerikaanse seriemoordenaar die van 1974 tot 1991 tien mensen heeft gedood.

Een mentaal onderzoek wees uit dat Dennis Rader narcist en psychpaat was. Hij kende geen empathie, was manipulatief en voelde zich boven de wet staan. In brieven schamperde hij over de politie en hij dacht dat hij te slim was om te kunnen worden opgepakt.

Hoe word je psychopaat?

Psychopaten worden hoogstwaarschijnlijk zo door een mengeling van erfelijkheid en omgeving, waarbij verwaarlozing in de kindertijd als een doorslaggevende factor wordt beschouwd.

Psychopaten kunnen zich best beheersen

Het traditionele beeld van een psychopaat als een meedogenloze crimineel snijdt geen hout.

Onderzoekers hebben er de afgelopen jaren op gewezen dat er veel psychopaten in de samenleving zijn en dat ze zich best kunnen onthouden van gewelddadig en antisociaal gedrag.

Een onderzoek van Virginia Commonwealth University duidt er bijvoorbeeld op dat een psychopaat die niet crimineel is vaak een beter ontwikkeld geweten heeft en zichzelf meer in de hand heeft.

Lees ook:

Sådan spotter du en kvindelig psykopat.
Psychologie

Spot een vrouwelijke psychopaat

2 minuten
Psychologie

Zo spot je een psychopaat op het werk

2 minuten
sociopaat
Psychologie

Zo spot je een sociopaat

3 minuten

Log in

Ongeldig e-mailadres
Wachtwoord vereist
Toon Verberg

Al abonnee? Heb je al een abonnement op ons tijdschrift? Klik hier

Nieuwe gebruiker? Krijg nu toegang!

Reset wachtwoord

Geef je mailadres op, dan krijg je een e-mail met aanwijzingen voor het resetten van je wachtwoord.
Ongeldig e-mailadres

Voer je wachtwoord in

We hebben een mail met een wachtwoord gestuurd naar

Nieuw wachtwoord

Enter a password with at least 6 characters.

Wachtwoord vereist
Toon Verberg