Kræft

Dit doet cannabis met je lichaam

Uit onderzoek blijkt dat cannabis gunstig is voor kankerpatiënten die een chemokuur hebben ondergaan. Maar de groene plant kan ook een positief effect hebben bij alzheimer, dementie en multiple sclerose. Wij leggen uit hoe cannabis werkt.

Shutterstock

Het misbruik van geneesmiddelen op recept neemt hand over hand toe en de handel in cocaïne en opium breekt alle records. Dat stelde de United Nations Office on Drugs and Crime vorig jaar vast in een rapport.

Maar verdovende en geestverruimende middelen brengen niet alleen bedenkelijke records voort. Sommige stoffen, zoals cannabis, blijken een positieve werking te hebben op een aantal ziekten.

De twee meest onderzochte moleculen van cannabis, of cannabinoïden, tetrahydracannabinol (THC) en cannabidiol (CBD), spelen een belangrijke rol in de wetenschap – en voor patiënten.

© Oliver Larsen

THC en CBD zijn twee van de in totaal 113 cannabinoïden die cannabis bevat. De twee moleculen hebben dezelfde formule: C21H3O2. Dat wil zeggen 21 koolstofatomen, 3 waterstofatomen en 2 zuurstofatomen.

De structuur van CBD en THC is echter een klein beetje verschillend, zoals hierboven is te zien. En dat microscopisch kleine verschil bepaalt welke invloed cannabis op de gebruikers ervan heeft.

De hersencellen, neuronen, wisselen voortdurend elektrische signalen uit.

Dat doen ze onder meer met behulp van CB1-receptoren, die de signalen tussen de hersencellen regelen al naargelang de input die ze krijgen.

Oliver Larsen/Claus Lunau

Deze input wordt geleverd door de natuurlijke vetzuren anandamide en 2-arachidonoylglycerol, 2-AG. Deze twee vetzuren passen precies op de CB1-receptor – als een sleutel in een slot.

Oliver Larsen/Claus Lunau

Maar er is ook een andere stof die zich perfect bindt aan een CB1-receptor. En dat is THC.

Oliver Larsen/Claus Lunau

De binding tussen THC van buitenaf en de CB1-receptoren van de hersencellen beïnvloedt de hoeveelheid natuurlijke signalen. Hierdoor ontstaat een euforisch gevoel.

Oliver Larsen/Claus Lunau

‘Zendmast’ geeft signalen door

Door de THC in cannabis krijg je rode ogen, een droge mond, verstoringen van de zintuigen, een hongergevoel, de slappe lach of raak je in paniek. Als THC in het lichaam komt, bindt de stof zich aan twee celreceptoren: CB1, die vooral op de neuronen van de hersenen voorkomt, en CB2, die in de rest van het lichaam te vinden is.

De receptor CB1 werkt als de zendmast van de hersenen en zorgt ervoor dat cannabis effect heeft op het lichaam. CB1 ontvangt voortdurend signalen, zoals een zendmast, en geeft die door aan zijn eigen cel en andere cellen.

Als THC zich aan een CB1-receptor bindt, worden de verkeerde signalen doorgegeven en krijgt de cel meer of minder signalen dan gewoonlijk.

Dit kan op veel verschillende plaatsen in de hersenen, bijvoorbeeld in de basale ganglia, die de coördinatie aansturen. Het kan ook in de amygdala zijn, die een gevoel van angst opwekt of juist dempt, of in de hippocampus, ook bekend als het geheugencentrum, waar herinneringen worden opgeslagen.

Omdat CB1-receptoren onder invloed van de THC in cannabis veel verkeerde signalen versturen, raakt je gevoel van tijd en plaats verstoord, worden zintuiglijke indrukken versterkt of verdraaid en ga je je ontspannen voelen.

Cannabis tegen kanker

Maar de twee geestverruimende stoffen THC en CBD, die uit de planten cannabis sativa en cannabis indica komen, werken niet alléén ontspannend.

De lijst van ernstige ziekten die naar verluidt met cannabis behandeld kunnen worden, is namelijk erg lang. Vooral bij kankerpatiënten lijkt cannabis een positief effect te hebben.

Het molecuul CBD uit cannabis kan tumoren tegengaan, zo blijkt uit meerdere kleinschalige onderzoeken. Het kan zieke cellen helpen doden en het kan voorkomen dat tumoren zich uitzaaien en in de rest van het lichaam nieuwe tumoren veroorzaken.

De onderzoeken zijn echter niet bijster omvangrijk. De onderzoekers hebben niet meerdere groepen gedurende enkele jaren gevolgd, en de bijwerkingen van cannabis als geneesmiddel zijn nog niet bekend.

Twijfelachtig als pijnstiller, maar goed als eetlustopwekker

Eind 2018 publiceerde een internationaal onderzoeksteam in het tijdschrift Pain een meta-analyse van verschillende cannabisonderzoeken bij patiënten met chronische pijn die geen kanker hadden.

De meta-analyse, die is gebaseerd op 104 studies met in totaal 9958 proefpersonen, trekt het gangbare beeld dat de groene plant een pijnstellende werking heeft in twijfel. De conclusie is namelijk dat de pijnstillende functie van cannabis bij patiënten die geen kanker hebben, ‘beperkt’ is en dat cannabis geen ‘significante werking’ heeft.

Een ander metaonderzoek, dat zich richtte op kankerpatiënten met chronische pijn, noemt het effect van cannabis twijfelachtig.

De meeste geleerden zijn het er inmiddels echter wel over eens dat het molecuul THC uit cannabis een gunstig effect heeft bij kankerpatiënten na chemotherapie, waarbij misselijkheid en pijn kunnen optreden.

THC wekt namelijk de eetlust op, hoewel gebruikers zich wel verzadigd voelen. Hersencellen die ons moeten vertellen dat je genoeg gegeten hebt, raken in de war van de THC in cannabis. Ze raken zelfs zodanig de kluts kwijt dat ze het tegenovergestelde signaal afgeven: dat je moet eten.

Daarom kan THC kankerpatiënten helpen weer op krachten te komen na een ingrijpende chemokuur door ervoor te zorgen dat ze zin krijgen in eten.

Cannabis is veelbelovend voor drie ziekten

  • Multiple sclerose

    Patiënten met multiple sclerose (MS) hebben last van stijve spieren, kramp en pijn doordat hun zenuwstelsel langzaam afgebroken wordt.

    De mondspray Sativex, die THC en cannabidiol uit de cannabisplant bevat, is goedgekeurd voor de behandeling van deze symptomen. Uit proeven blijkt dat het middel de ontwikkeling van de chronische ziekte vertraagt, de beweeglijkheid verbetert en de aantasting van het centrale zenuwstelsel vermindert.

    Met name de stof CBD lijkt echter een positief effect te hebben op MS.

  • Tourettesyndroom

    Spasmen in het lichaam. Een verwrongen gezichtsuitdrukking. Ongepaste en onsamenhangende kreten. Daar moeten mensen met het syndroom van Gilles de la Tourette mee leven.

    De wetenschap is nog steeds niet achter de oorzaak van het tourettesyndroom en weet dus ook niet welk geneesmiddel het beste werkt.

    Uit proeven lijkt echter naar voren te komen dat patiënten die THC gebruiken, minder verbale en fysieke tics hebben, maar wetenschappers kunnen nog niet verklaren hoe cannabis de symptomen reduceert.

  • Alzheimer en dementie

    Vergeetachtigheid, geheugenverlies en de langzame afbraak van de hersenen. Bij dementie of alzheimer klontert het eiwit bèta-amyloïde samen in de cellen, waardoor er een ernstige ontsteking ontstaat.

    Onderzoek wijst er echter op dat THC kan voorkomen dat de hersencellen afsterven bij mensen met alzheimer. Als wetenschappers THC in een petrischaal met aangetaste hersencellen druppelen, lossen de eiwitklonten op en verdwijnt de ontsteking van de cellen.

    Als THC dezelfde genezende werking blijkt te hebben op de cellen van echte alzheimerpatiënten als in het laboratorium, kan het cannabismolecuul de ziekte mogelijk geheel verdrijven.

Lees ook:

Første kvinde i verden får stamcelle-groet hornhinde.
Mens

Doorbraak: Vrouw kan weer zien dankzij stamcellen

4 minuten
Mens

Ruimtereis verandert je genen

2 minuten
kankerbehandeling
Mens

Doorbraak: nieuwe kankerbehandeling goedgekeurd

1 minuut
Meest populair

Log in

Fout: Ongeldig e-mailadres
Wachtwoord vereist
ToonVerberg

Al abonnee? Heb je al een abonnement op ons tijdschrift? Klik hier

Nieuwe gebruiker? Krijg nu toegang!