Shutterstock
Bloedzakken met verschillende bloedgroepen

Bloedgroepen en hun eigenschappen

Bloedgroepen worden ingedeeld volgens het AB0-systeem en de resusfactor. De cellen in de 8 bloedgroepen verschillen in structuur.

Het systeem dat de vier belangrijkste bloedgroepen indeelt, wordt 'AB0' genoemd en gaat ervan uit dat de oppervlakte van sommige rode bloedcellen bedekt is met verschillende antigenen, of koolhydraten, A of B genaamd, terwijl andere helemaal geen antigenen kennen (0).

Een ander bloedgroepsysteem, resus, verdeelt de bloedgroepen grof gezegd in die met antigeen D (resuspositief) en die zonder (resusnegatief). Daarom spreekt men meestal over acht bloedgroepen: A, B, AB en 0, in de versie resuspositief of resusnegatief.

Wetenswaardigheden over bloedgroepen

Bloedgroepen in Nederland

Op basis van het AB0-systeem en de resusfactor heeft Nederland de volgende verdeling van bloedgroepen.

De zeldzaamste en de meeste voorkomende bloedgroep

De zeldzaamste bloedgroep is AB-negatief; slechts 1 op 200 Nederlanders heeft deze bloedgroep.

Ruim eenderde van de Nederlanders is 0-positief, dus dat is de meest voorkomende bloedgroep in Nederland.

Het is een hardnekkige misvatting dat er minder behoefte is aan bloed voor veel voorkomende bloedgroepen als A-positief. Want hoewel die bloedgroep het vaakst voorkomt, is er dus juist bij deze bloedgroep veel behoefte aan bloedtransfusies.

0-negatief is de enige bloedgroep die aan alle patiënten gegeven kan worden, en omdat zo’n klein deel van de Nederlandse bevolking deze bloedgroep heeft, wordt bloed uit deze bloedgroep het minst gedoneerd.

Bloedgroep 0 is de koning der bloedgroepen

Heb je bloedgroep 0, dan kun je je statistisch gezien verheugen op een leven zonder kanker, geheugenverlies of hartproblemen.

Onderzoek wees namelijk uit dat mensen met bloedgroep A, B en AB 15% meer risico lopen te overlijden aan hart- en vaatziekten dan diegenen met bloedgroep 0. Bovendien lijkt het erop dat bloedgroep 0 je lichaam ook beschermt tegen kanker.

Dit heeft er vermoedelijk mee te maken dat de bloedgroepen A, B en AB het immuunsysteem overuren kunnen laten draaien, waardoor je langzaam kanker kunt gaan ontwikkelen, terwijl bloedgroep 0 milder voor je lichaam is.

Onderzoek: Bloedgroep 0 verlaagt risico op coronabesmetting

Mensen met bloedgroep 0 worden minder vaak besmet met het coronavirus dan personen met bloedgroep A, B of AB. Dat blijkt uit een groot onderzoek van de Deense universiteit van Aarhus en de Zuid-Deense universiteit.

De onderzoekers vergeleken 473.654 Denen die op het coronavirus waren getest met een controlegroep van meer dan 2,2 miljoen mensen.

Van de 7422 personen met een positieve testuitslag, hadden de meesten bloedgroep A, B of AB en niet bloedgroep 0.

Om precies te zijn is het risico om besmet te raken 13 procent lager als je bloedgroep 0 hebt. Of je resuspositief of -negatief bent, maakt daarbij niet uit.

Bloedgroep 0 is dus geen garantie tegen besmetting, en de wetenschappers raden iedereen ongeacht bloedgroep aan om de aanbevelingen van de autoriteiten op te volgen.

Waarom bloedgroep 0 de kans op een coronabesmetting verkleint, is nog onbekend, en er is dan ook aanvullend onderzoek nodig. De wetenschappers hopen uiteindelijk meer te kunnen leren over het behandelen en voorkomen van COVID-19.

Bloedgroep A en AB kunnen ernstige coronasymptomen geven

Terwijl bloedgroep 0 een zekere bescherming kan bieden tegen het coronavirus, lijkt het erop dat mensen met bloedgroep A en AB juist meer risico lopen – niet alleen op besmetting, maar ook op ernstige klachten. Dat blijkt uit een Canadees onderzoek onder 95 ernstig zieke coronapatiënten.

Volgens de onderzoekers moesten patiënten met bloedgroep A of AB vaker aan de beademing, wat erop kan wijzen dat hun longweefsel vaker schade opliep als gevolg van de besmetting.

Patiënten met bloedgroep A of AB kregen ook vaker te maken met nierfalen en lagen gemiddeld langer op de IC dan patiënten met bloedgroep 0 of B.

In een nieuw Amerikaans onderzoek is bloedgroep A onder de loep genomen, en de conclusie was dat SARS-CoV-2 een eiwit heeft, RBD, dat de voorkeur schijnt te geven aan deze bloedgroep.

Het coronavirus gebruikt dit eiwit om zich aan cellen te binden, en vergeleken met de andere bloedgroepen bond het eiwit zich bij bloedgroep A vaker aan de cellen in de luchtwegen.

Grafiek van corona in rode bloedcellen
© Shutterstock

AB kan zorgen voor geheugenproblemen

Een ander opzienbarend onderzoek toont aan dat bloedgroep AB maar liefst 82% meer risico op geheugenproblemen geeft dan andere bloedgroepen.

De verklaring van de onderzoekers luidt dat je bloedgroep bepaalt hoe en hoe makkelijk je bloed stolt.

Het ene bloed stolt beter dan het andere, wat handig is als je een wond hebt, maar je kunt er ook eerder een bloedstolsel van krijgen – en daardoor problemen met je geheugen.

Mythe: Is er een bloedgroep 0-persoonlijkheid?

In Japan geloven veel mensen in de theorie dat er een verband is tussen bloedgroep en persoonlijkheid. Men gebruikt dus vaak de bloedgroep als maatstaf voor sollicitaties, partnerkeuze en nog veel meer.

Als je een bloedgroep 0-persoonlijkheid hebt, zou je ambitieus, praktisch en verantwoordelijk zijn. Er is echter (helaas) geen enkel wetenschappelijk bewijs dat deze theorie kan onderbouwen.

Je krijgt je bloedgroep van je ouders

Ouders geven hun genen door aan hun kinderen, wat zowel de placering in het AB0-systeem als de resusfactor bepaalt.

A en B zijn altijd dominant ten opzichte van 0, dus als de moeder bloedgroep 0 heeft en de vader A, dan krijgt het kind ook A. Als moeder B heeft en vader A, dan krijgt het kind bloedgroep AB. 0 komt alleen voor als beide ouders dat hebben.

Omdat je bloedgroep erfelijk bepaald is, geldt dat ook voor de resusfactor. De resusfactor is een antigen dat op de oppervlakte van rode bloedcellen zit.

Het is belangrijk om je resusfactor te kennen, omdat vermenging van twee bloedgroepen ernstige complicaties kunnen veroorzaken voor mensen die resusnegatief zijn.

Diagram van bloedgroepen

Dit is de wereldwijde verdeling van de vier hoofdbloedgroepen. Maar er zijn regionale verschillen: zo hebben veel mensen in Latijns-Amerika bloedgroep 0, terwijl de meeste Scandinaviërs bloedgroep A hebben.

© Wetenschap in Beeld

Bloedgroep, zwangerschap en resusimmunisatie

Tijdens de zwangerschap is het belangrijk om te weten of de vrouw resusnegatief is. De zwangere zou dan namelijk antistoffen kunnen aanmaken als het bloed van het kind resuspositief is.

Dat gebeurt als er tijdens de bevalling bloed van het kind in aanraking komt met dat van de moeder. Dat kan betekenen dat de moeder na de geboorte resusantistoffen aanmaakt. Dat is voor de eerste zwangerschap nog niet gevaarlijk.

Maar als er nog een zwangerschap met een resuspositieve foetus volgt, kunnen de antistoffen in het ergste geval in het kind terechtkomen, de rode bloedlichaampjes aanvallen, bloedarmoede veroorzaken en het kind ernstig ziek maken.

Om dat te voorkomen, worden resusnegatieve vrouwen na elke bevalling gevaccineerd met anti-D.

Je moet vooral opletten als de moeder resusnegatief is, maar de vader niet. Dat is omdat de resusfactor dominant is.

Twee resusnegatieve mensen kunnen in zeldzame gevallen wel een resuspositief kind krijgen. Daarom worden alle resusnegatieve zwangeren getest.

Lees meer over resusimmunisatie.

Mythe: Pas je dieet aan op je bloedgroep

Aanhangers van het bloedgroepdieet beweren dat je je dieet moet aanpassen aan je bloedgroep. De theorie is bedacht door de naturopathische arts Peter J. D’adamo, auteur van het boek ‘Eat Right 4 Your Type’.

Maar net als bij de mythe over het verband tussen bloedgroepen en persoonlijkheden, is er geen enkel wetenschappelijk bewijs voor het bloedgroepdieet.

Het bloedgroepdieet bevat vooral adviezen over hoe je gezond en gevarieerd kunt eten, wat maakt dat het volgen van het dieet ook nooit echt ongezond kan uitpakken.

Je eten aanpassen aan je bloedgroep kan daarom ook best leiden tot effecten als gewichtsverlies, maar dat heeft niets met de bloedgroep te maken.

Wie kan bloed geven aan wie?

Als het over bloed doneren gaat, is het natuurlijk belangrijk dat het bloed van de donor en de ontvanger compatibel met elkaar is. Hieronder zie je wie bloed kan doneren aan wie:

Resusnegatief bloed kan aan resuspositieve en -negatieve mensen worden gegeven. Omgekeerd kan dat niet.

  • Bloedgroep A kan worden ontvangen door bloedgroep A en AB.
  • Bloedgroep B kan worden ontvangen door bloedgroep B en AB.
  • Bloedgroep 0 kan iedereen worden gegeven.

Meestal wordt het bloed zo optimaal mogelijk gematcht, maar in ernstige en dringende situaties waarin per direct bloedtransfusie nodig is, krijgt de patiënt een portie 0-negatief bloed.

Bloedgroep 0-negatief wordt namelijk ook wel universeel bloed genoemd, want geen enkele ontvanger zal antistoffen aanmaken tegen deze bloedgroep. Qua vraag en aanbod is 0-negatief bloed dus de meest zeldzame bloedgroep.

Kruisingsschema van de bloedgroepen in het AB0-systeem met antistoffen en antigenen.

Kruisingsschema van de bloedgroepen en antigenen in het AB0-systeem.

© Shutterstock