Our website does not support Internet Explorer.

To get the best experience on our website and of our content, please use a more modern browser like Edge, Chrome, Safari or similar.

3 dingen die je niet wist over de Vikingen

Ze waren blond of rossig en dronken liever mede dan melk. Zo stellen we ons de Vikingen vaak voor. Maar DNA-sporen brengen verrassende nieuwe kanten van de Scandinavische krijgers aan het licht.

Shutterstock

Een groot project om Vikinggenen in kaart te brengen laat zien hoe de vroegere bevolking van Scandinavië werd beïnvloed door genen van buiten, én hoe het Viking-DNA zijn sporen heeft nagelaten.

Maar het genetisch erfgoed van de Vikingen kwam ook op onverwachte plekken naar voren.

1. Vikingen hadden meer kans op schizofrenie

© Shutterstock

De onderzoeksgroep onder leiding van de Deen Eske Willerslev ontdekte dat genen die in verband worden gebracht met schizofrenie meer voorkwamen bij Vikingen dan bij 2000 Denen van nu.

Of dat komt door evolutie in de tussenliggende tijd of door etnische verschillen tussen de onderzochte groepen, is niet bekend.

Bovendien was het resultaat enigszins onzeker. De onderzoekers kunnen daarom niet met zekerheid concluderen dat ook alle Vikingen meer kans hadden op schizofrenie.

2. Vikingen konden tegen melk!

© Shutterstock

Het vermogen om op latere leeftijd melk te drinken zat in het Viking-DNA in de vorm van het zogeheten lactasegen. Dat zorgt voor de productie van enzymen die lactose afbreken in het lichaam.

Een analyse van het gen wees uit dat de Vikingen ongeveer even goed lactose verdroegen als de huidige Scandinaviërs.

De melkvriendelijke mutaties op het gen kwamen waarschijnlijk al in de ijzertijd veel voor, en de Scandinaviërs hadden ze mogelijk van de Balten.

3. Vikingen hadden waarschijnlijk donkerder haar

© Shutterstock

De blonde lokken of rode baard van de Vikingen zijn mogelijk een mythe. In elk geval laat het onderzoek veel variatie zien.

De genen voor oog-, huid- en haarkleur lijken in principe veel op die van de huidige Scandinaviërs, maar kleine genetische verschillen wijzen erop dat donker haar destijds iets meer voorkwam. Ook genen die in verband worden gebracht met langere mensen waren algemener.

Verder bleek uit het onderzoek dat genen die verband houden met pigmentatie de laatste 1000 jaar sterk zijn veranderd. Dat wil zeggen dat het uiterlijk van de Europeanen zich kan hebben ontwikkeld sinds de eerste mensen 50.000 jaar geleden in Europa aankwamen. Sommige theorieën over de evolutie trokken dat in twijfel.

Met skeletten uit de periode vanaf de bronstijd uit heel Europa werd de reis van het DNA in de Vikingtijd vastgelegd.

© Margaryan et al.

442 skeletten brengen genenpool uit de Vikingtijd aan het licht

Genetici onttrokken DNA uit 442 skeletten uit de Vikingtijd. Dit werd vervolgens onderling en met bijna 4000 nu levende mensen vergeleken.

De complete DNA-code van de mens, het genoom, kan op miljoenen punten variëren. Mensen van dezelfde etnische groep hebben doorgaans dezelfde varianten.

De vergelijkingen lieten zien dat de Vikingen uit elk Scandinavisch land hun eigen genetische samenstelling hadden en dat er genen uit het zuiden en oosten binnenkwamen. Ook was te zien waar de diverse Vikingen voornamelijk naartoe reisden en hun DNA verspreidden.

Lees ook:

Genetica

DNA onthult: Dit zijn de ware Vikingen van Scandinavië

4 minuten
Genetica

Roodharigen hebben betere genen

4 minuten
X-ray scull
Genetica

Genen: Wat wil jij weten over jezelf?

3 minuten

Log in

Ongeldig e-mailadres
Wachtwoord vereist
Toon Verberg

Al abonnee? Heb je al een abonnement op ons tijdschrift? Klik hier

Nieuwe gebruiker? Krijg nu toegang!

Reset wachtwoord

Geef je mailadres op, dan krijg je een e-mail met aanwijzingen voor het resetten van je wachtwoord.
Ongeldig e-mailadres

Voer je wachtwoord in

We hebben een mail met een wachtwoord gestuurd naar

Nieuw wachtwoord

Enter a password with at least 6 characters.

Wachtwoord vereist
Toon Verberg