Shutterstock

Antarctica ontwikkelt zich anders dan wetenschappers dachten

Antarctica heeft jarenlang de klimaatpatronen in andere delen van de wereld getrotseerd, maar nu wankelt de bevroren reus.

De zomer heeft het noordelijk halfrond nu in zijn greep, en in verschillende landen zijn lokale hitterecords gevestigd.

En onlangs beleefde de planeet de heetste dag en de heetste maand juni ooit.

Ver weg van de hitte en het grootste deel van de mensheid is het momenteel winter op Antarctica.

Dat betekent echter niet dat de koudste plek op aarde aan de opwarming ontsnapt.

Antarctica ontwikkelde zich over het algemeen redelijk stabiel, maar een nieuw rapport laat een zorgwekkende trend zien.

Antarctica wordt omringd door zee-ijs, dat wordt gevormd wanneer de oceaan bevriest.

In de winter breidt het zuidelijke zee-ijs zich snel uit, maar vorige week meldde de National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) dat het zee-ijs rond Antarctica is geslonken tot een laagterecord sinds het begin van de metingen in 1979.

De hoeveelheid zee-ijs ligt nu 17 procent onder het gemiddelde voor deze tijd van het jaar: een zeer plotselinge verschuiving, omdat de ijskap op Antarctica tot en met 2015 is aangegroeid.

Niet te verklaren

Omdat de trend die het Antarctische zee-ijs nu laat zien relatief nieuw is, blijft de ontwikkeling van Antarctica meer vragen oproepen dan wetenschappers kunnen beantwoorden, zegt UCLA-hoogleraar Marilyn Raphael tegen Wetenschap in Beeld.

‘Het zou niet zo warm moeten zijn als het is. Het huidige winterseizoen lijkt in niets op wat we in 45 jaar van onafgebroken satellietwaarnemingen hebben gezien,’ zegt Marilyn Raphael, die onder andere onderzoek doet naar het zee-ijs rond Antarctica.

Naar aanleiding van de publicatie benadrukten de betrokken onderzoekers dat er nog steeds antwoorden ontbreken.

‘Wat betreft de vraag “komt dit door klimaatverandering?”: de wetenschap is er nog niet klaar voor om daar iets over te zeggen,’ zei Will Hobbs, coauteur en leider van het zee-ijsproject van het Australian Antarctic Programme Partnership.

Antarctica is al jaren eigenwijs en trotseert de klimaatpatronen die in andere delen van de wereld te zien zijn.

De pinguïns moeten het doen met bijna 1,2 miljoen vierkante kilometer minder zee-ijs bij Antarctica dan op hetzelfde tijdstip vorig jaar. Dit is een absoluut laagterecord.

© The National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA)

Zo bleef het zee-ijs in het Zuidpoolgebied aangroeien in de periode 1979-2014, toen de gemiddelde land- en zeetemperatuur wereldwijd stegen.

Risico van kritiek domino-effect

De gevolgen van het afwezige zee-ijs zijn zorgwekkend.

Grote ijsschotsen dreigen los te breken, en in het ergste geval kan dit leiden tot het instorten en verdwijnen van gigantische stukken zee-ijs.

Hierdoor zullen de zeetemperaturen stijgen omdat water meer warmte absorbeert dan ijs, terwijl de Antarctische ijskap het isolerende effect van het zee-ijs zal verliezen.

Die combinatie kan rampzalig zijn.

Als het ijs op het land begint te smelten, zal het waterpeil in de oceanen niet alleen aanzienlijk stijgen, maar zal het ook steeds meer warmte afgeven aan de atmosfeer omdat het isolerende ijs verdwijnt.

Antarctica heeft ook een grote invloed op de oceaanstromingen die voedingsstoffen over de wereld vervoeren en zo visserij mogelijk maken, en op atmosferische circulatiepatronen die wolken, temperaturen en neerslag op alle continenten kunnen beïnvloeden.

Het is onduidelijk welke bijkomende gevolgen de veranderingen in Antarctica hebben voor deze verschijnselen.