Sort hul

Persconferentie: Astronomen klaar met grote doorbraak over zwarte gaten

Krijgen we woensdag de allereerste foto van een zwart gat te zien? Volg de persconferentie zodra die live gaat.

Krijgen we woensdag de allereerste foto van een zwart gat te zien? Volg de persconferentie zodra die live gaat.

ESO advanced concepts team

Astronomen en ruimteliefhebbers over de hele wereld wachten in spanning op de persconferentie die de European Southern Observatory (ESO) heeft aangekondigd voor woensdag 10 april.

Het is nog niet bekend waar de persconferentie over zal gaan, maar alles wijst erop dat de organisatie komt met de allereerste foto van een zwart gat.

Project zoekt naar zwarte gaten

In de aankondiging van het persbericht schrijft de ESO dat de eerste resultaten van het omvangrijke samenwerkingsproject Event Horizon Telescope zullen worden gepresenteerd.

Dat is de reden dat we waarschijnlijk een zwart gat te zien zullen krijgen. Zoals de naam al aanduidt, zoomt de telescoop in op het deel van een zwart gat dat wij kunnen zien – de zogeheten waarnemingshorizon.

Zwarte gaten zijn in principe onzichtbaar. Ze hebben zo’n grote massa dat niets aan hun zwaartekracht kan ontsnappen, ook licht niet. De waarnemingshorizon is de uiterste grens waar licht en materie nog kunnen ontsnappen, en daarom richten astronomen juist hier hun inspanningen op.

Acht telescopen zien meer dan één

De Event Horizon Telescope is niet maar één telescoop. Hij bestaat uit acht van de grootste radiotelescopen ter wereld, die samenwerken om de rand van het supermassieve zwarte gat in het centrum van de Melkweg te kunnen zien.

De telescopen zijn met behulp van atoomklokken gesynchroniseerd en werken in de praktijk als één grote radiotelescoop met een schotel zo groot als de aarde. Het effect is zo krachtig dat de Event Horizon Telescope een appel op de maan zou kunnen zien liggen – en tot in het centrum van de Melkweg kan kijken.

Supertelescopen werken nauw samen

Acht telescopen zien meer dan één. Dat is het principe van het project Event Horizon Telescope, waarbij telescopen over de hele wereld samenwerken om het onzichtbare te kunnen zien:

/ 5

HAWAÏ

James Clerk Maxwell-telescoop

  • Diameter: 15 meter

Submillimeter Array

  • Diameter: 8 gecoördineerde telescopen van 6 meter

WESTKUST

Large Millimeter Telescope, Mexico

  • Diameter: 50 meter

Submillimeter Telescope, Arizona

  • Diameter: 10 meter

CHILI

Atacama Large Millimeter Array (ALMA)

  • Diameter: 54 telescopen van 12 meter en 12 telescopen van 7 meter

Atacama Pathfinder Experiment

  • Diameter: 12 meter

SPANJE

Iram 30m-telescoop

  • Diameter: 30 meter

ANTARCTICA

South Pole-telescoop

  • Diameter: 10 meter
©

Stof blokkeert uitzicht

Het centrum van de Melkweg, waar het zwarte gat zich bevindt, is gehuld in een wolk van stof en gas die licht en straling tegenhoudt. Daardoor kunnen we de waarnemingshorizon niet zien met optische telescopen, die licht opvangen.

Radiogolven met een golflengte van circa een millimeter kunnen echter wel door de dichte sluier dringen. Maar als de golven de aarde bereiken, worden ze door water in de dampkring geabsorbeerd.

Dat maakt ze vrijwel onzichtbaar. De Event Horizon Telescope is echter zo krachtig dat hij de kleine golfjes kan opvangen en zo de sluier van het centrum van ons sterrenstelsel kan oplichten.

ALMA-teleskopet Chile
© ESO/C. Malin

Kijk zelf mee

Het moment waarop de ESO de eerste resultaten van de omvangrijke telescoopsamenwerking wil presenteren, is groots aangekondigd.

Je kunt meekijken met de persconferentie op woensdag 10 april, 15.00 uur Nederlandse tijd.

Hiervoor heeft de ESO een YouTube-video aangemaakt waarin de persconferentie live wordt gestreamd.

Kijk hier mee: