Pletter på solen

Vlekken kondigen zonnestormen aan

Heel juni 2022: Het aantal donkere vlekken op de zon neemt toe – met als resultaat mogelijk hevige zonnestormen. Je kunt de vlekken met eigen ogen zien – maar doe dat niet voordat je onze gids gelezen hebt!

Heel juni 2022: Het aantal donkere vlekken op de zon neemt toe – met als resultaat mogelijk hevige zonnestormen. Je kunt de vlekken met eigen ogen zien – maar doe dat niet voordat je onze gids gelezen hebt!

Jesper Grønne

Over het zonnevlekken

De zon nadert het volgende hoogtepunt in zijn cyclus van 11 jaar. Dat is te zien aan de donkere vlekken op het oppervlak ervan.

Deze zonnevlekken worden gevormd op plekken waar bundels krachtige, complexe magneetvelden ontstaan die voorkomen dat de warmte uit de zon naar buiten stroomt.

Als gevolg daarvan wordt het gebied kouder dan de omgeving en oogt het donkerder.

Solpletter bliver til solstorme
© Ken ikeda madsen

Gids voor het verschijnsel: Zonnevlekken strooien met deeltjes

De donkere vlekken op de zon worden gevormd door krachtige magneetvelden, die stormen van geladen deeltjes het zonnestelsel in slingeren.

Magnetische velden remmen de warmte-uitstraling naar het zonneoppervlak af en vormen koudere gebieden: zonnevlekken.

Langs de magnetische veldlijnen ontstaan zonnevlammen, die sterke straling en snelle protonen uitzenden.

Een zonnevlam wordt vaak gevolgd door een coronale massa-ejectie, die gassen ver van de zon vandaan slingert.

Dit jaar krijgen we zo’n 59 zonnevlekken per maand. Vorig jaar waren dat er 16 en volgend jaar zullen het er 78 zijn.

Het hoogtepunt wordt in 2025 verwacht, met gemiddeld 114 per maand. De magnetische velden van de zonnevlekken zenden zonnevlammen uit, die wolken ultrasnelle protonen vrijgeven.

Op aarde ervaren we die als magnetische stormen. De protonen reizen met de helft van de snelheid van het licht, maar gelukkig beschermt het aardmagnetisch veld ons ertegen.

Vaak worden de protonen gevolgd door gassen, die uitgeworpen worden in een coronale massa-ejectie met miljarden tonnen materie.

Maar zelfs als de aarde in de vuurlinie ligt, hebben we niets te vrezen.

We kunnen juist genieten van het poollicht dat ontstaat als de geladen deeltjes de atomen in de dampkring raken.

Guide til solpletter

Nærbillede af solpletter
© hvadihimlen.dk

Allereerst: pas goed op je ogen! Kijk nooit recht in de zon, zeker niet door een verrekijker. Gebruik bijvoorbeeld een eclipsbril of dek je verrekijker af met een zonnefilter.

Een verrekijker met zonnefilter en een statief (of een muur als steun) zijn bij uitstek geschikt om zonnevlekken te bekijken. Maar je kunt ze ook zien met een eclipsbril zonder verrekijker.

Zonnevlekken fotograferen doe je het beste met een telescoop met zonnefilter. Monteer een camera of telefoon op de telescoop – zo kun je gedetailleerde foto’s maken zoals je hier ziet.