Rode maan aan de nachthemel

Rode maan – Daarom wordt de maan rood

Gedurende het grootste deel van het jaar is de maan verlicht in een witte of grijzige tint. Maar af en toe schijnt het grote hemellichaam in een rode gloed. Wetenschap in Beeld verklaart waarom.

Gedurende het grootste deel van het jaar is de maan verlicht in een witte of grijzige tint. Maar af en toe schijnt het grote hemellichaam in een rode gloed. Wetenschap in Beeld verklaart waarom.

Shutterstock

Rode maan

Een rode maan kan een onnatuurlijk verschijnsel lijken aan de donkere nachthemel.

Verschillende oude beschavingen zagen dan ook met afgrijzen hoe de maan ineens rood werd. Zo waren de Inca’s ervan overtuigd dat de maan rood was omdat ze was aangevallen en verwond door een jaguar.

De Spaanse ontdekkingsreiziger Christoffel Columbus gebruikte zijn kennis van de rode maan om de inheemse bevolking van Jamaica te manipuleren.

Hij vertelde hun dat de christelijke god de maan rood wilde maken omdat het hem niet zinde dat zij hem en zijn bemanning niet te eten gaven. Toen de maan een paar dagen later rood kleurde, haastte het doodsbange volk zich om zijn schepen met proviand te laden.

Wat de inwoners van Jamaica niet wisten, was dat Christoffel Columbus een naslagwerk had waarin stond wanneer de volgende totale maansverduistering zou plaatsvinden.

Hij wist dus ook wanneer de maan rood zou worden, want die twee dingen hangen met elkaar samen.

Rode maan en maansverduistering

Bloedmaan door maansverduistering

Tijdens een totale maansverduistering komt de hele maan in de kegelvormige schaduw van de aarde: de umbra. Als dat gebeurt, wordt de maan niet alleen onzichtbaar en zwart, maar gloeit hij rood.

Totale maansverduistering

Als de maan volledig in de kegelvormige schaduw van de aarde, de umbra, staat, is er een totale maansverduistering.

© Lasse Alexander Lund-Andersen

Dit verschijnsel, bloedmaan, ontstaat als de kleuren van het zonlicht op verschillende manieren worden verstrooid wanneer ze de atmosfeer van de aarde en haar moleculen treffen.

Licht met een korte golflengte, zoals violet en blauw, wordt bijvoorbeeld sterk verstrooid, en met een lange golflengte, zoals rood en oranje, slechts weinig.

Dit betekent dat het langgolvige licht – het roodachtige licht – door de atmosfeer heen kan komen en de maan kan raken. Het resultaat is een kenmerkende rode maan.

De volgende bloedmaan in Nederland en België is te zien op 16 mei 2022.

Bloedmaan aan de sterrenhemel

Tijdens een totale maansverduistering kleurt de maan rood. Dat fenomeen wordt een bloedmaan genoemd.

© Shutterstock

Rode maan en de seizoenen

Rode manen: aardbeimaan en oogstmaan

Hoewel een rode maan vaak samengaat met een totale maansverduistering, kunnen er ook andere oorzaken zijn.

Als we de zomerzonnewende naderen, kunnen we het verschijnsel 'aardbeimaan' ervaren, waarbij de volle maan een rode of oranje tint krijgt.

Vollemaan - aardbeimaan

De naam aardbeimaan zou van de Algonquin-stam in Noord-Amerika komen, die rond deze vollemaan aardbeien oogstte. Grote delen van de wereld hebben die naam overgenomen.

© Shutterstock

Deze rode maan ontstaat doordat het maanlicht op dat moment door een relatief dikke laag atmosfeer moet voordat het de aarde bereikt.

Dit betekent – net als bij de bloedmaan – dat het kortgolvige licht sterk wordt verstrooid, terwijl het rode licht in hogere mate doorschijnt en op de maan te zien is.

De rode maan is ook waar te nemen rond de herfstequinox. Dan spreken we niet van een aardbeimaan maar van een oogstmaan.

In 2022 valt de zomerzonnewende op 21 juni, en de herfstequinox op 22 september.