Nieuwemaan aan de hemel

Nieuwemaan 2021 - Wanneer is het nieuwemaan?

Op 4 november 2021 gaat de maan schuil tussen de aarde en de zon en is het bij ons nieuwemaan.

Op 4 november 2021 gaat de maan schuil tussen de aarde en de zon en is het bij ons nieuwemaan.

Shutterstock

Wat is nieuwemaan?

De maan heeft vier fases of schijngestalten, al naargelang zijn positie ten opzichte van de aarde en de zon.

De maanfases zijn:

  • Nieuwe maan
  • Wassende maan
  • Vollemaan
  • Afnemende maan

In Nederland en België is de volgende nieuwemaan op 4 november 2021 om 22:15 uur.

Met nieuwemaan staat de maan tussen de aarde en de zon en is de donkere kant van de maan naar de aarde gericht.

De maan geeft dan minimaal licht, en omdat hij in deze fase tegelijk met de zon opkomt en ondergaat, kun je hem doorgaans niet met het blote oog zien.

Maanfases

De stand van de maan ten opzichte van de aarde en de zon bepaalt hoe we de maan zien.

© Lasse Alexander Lund-Andersen

Het is mogelijk om de nieuwe maan met speciale apparatuur te fotograferen, maar daarvoor moet hij een klein stukje ten noorden of zuiden van de zon staan.

Daarnaast is de nieuwemaan zichtbaar bij zonsverduisteringen, als hij precies tussen de aarde en de zon staat. Bij een totale zonsverduistering blokkeert de maan het zonlicht volledig.

Een dag of twee na nieuwemaan kun je soms een dunne maansikkel aan de hemel zien. Dat is de wassende of sikkelvormige maan.

Wassende maan

Een paar dagen na nieuwemaan staat er een maansikkel aan de hemel. Die heet ook wel ‘wassende maan’.

© Shutterstock

Wanneer is het nieuwemaan?

De maan doet er 29,53059 dagen over om de vier fases te doorlopen. Dat betekent dat het minstens één keer per maand nieuwemaan is.

In Nederland en België is de volgende nieuwemaan op 4 november 2021.

Als het in een maand twee keer nieuwemaan is, of vier keer in een seizoen, zoals in de herfst, wordt dit een zwarte maan genoemd. Dit gebeurt bij ons zo’n eens in de 2,5 jaar, en de volgende keer is op 30 april 2022.

Hetzelfde verschijnsel treedt op met vollemaan. Dit wordt een blauwe maan genoemd.

Nieuwemaankalender 2021

Kijk op deze kalender wanneer het in Nederland en België nieuwemaan is.

  • 4 november - 22:15 uur
  • 4 december - 8:44 uur

De volgende supernieuwemaan is in Nederland te zien op 4 november 2021. En een maand later, op 4 december 2021, is er weer een.

Een supernieuwemaan ontstaat als het nieuwemaan is op het moment dat de maan het dichtst bij de aarde staat. Als de maan op dat moment het verst van de aarde staat, heet dat een micronieuwemaan. De laatste keer dat dit bij ons voorkwam, was 11 mei 2021. En de volgende micronieuwemaan krijgen we op 29 juni 2022.

Ben jij gek op vallende sterren? Gebruik dan onze vallendesterrenkalender 2021 om op de hoogte te blijven van de meteorenzwermen van dit jaar.

Nieuwemaan verdwijnt in februari

De maan sluit zijn vier fases – zijn synodische periode – af na 29,53059 dagen. Heel soms is er daardoor geen nieuwemaan in februari, want die maand is korter dan de synodische periode.

Het komt zo om de 19 jaar voor, en er zijn dan twee nieuwemanen in januari en maart. In Nederland en België is er in februari 2033 geen nieuwemaan.

Wetenschappers: Maan beïnvloedt je slaap

Een Amerikaans onderzoek van de universiteit van Washington duidt erop dat we, net als veel zeedieren, kunnen worden beïnvloed door de maanfases – in elk geval wat slaap betreft.

Aan het onderzoek namen 98 mensen deel die behoorden tot een inheems volk in de Argentijnse provincie Formosa. Ze werden verdeeld in drie groepen en kregen meters die de tijd dat ze sliepen en wakker waren registreerden.

De proefpersonen hadden geen toegang, beperkte toegang of volledige toegang tot kunstlicht.

Het bleek dat de groep zonder toegang sterk werd beïnvloed door de fases van de maan. Zo sliepen ze in de nachten vóór vollemaan bijna een uur korter. De andere groepen werden ook beïnvloed, maar minder sterk.

De onderzoekers zagen ook verschillen toen ze hun onderzoek herhaalden onder studenten in de stad Seattle. Hier is veel kunstlicht, maar toch zaten er duidelijke schommelingen in de slaap bij de diverse maanfases.