Our website does not support Internet Explorer.

To get the best experience on our website and of our content, please use a more modern browser like Edge, Chrome, Safari or similar.

Getij

Waarom zijn er getijden?

Ik heb gemerkt dat het getijdenwater niet altijd even krachtig is, en dat het per etmaal twee keer eb en twee keer vloed is. Hoe komt dat eigenlijk?

Wat is het getij?

De waterstand aan de kust verandert steeds, hoogwater en laagwater wisselen elkaar om de zes uur en een kwartier af. Het verschil tussen hoogwater en laagwater is in sterk afgeschermde gebieden vrijwel nihil, maar waar het water in kanalen wordt gestuwd kan het verschil wel 12 tot 15 meter zijn. De continue verandering van het zeepeil, het getij, wordt met name veroorzaakt door de invloed van de maanmassa op de aarde.

De zwaartekracht van de maan trekt aan alle delen van de aarde, maar hangt af van de afstand tussen de delen van de aarde en de maan. Dichter bij de maan is die het grootst, en de verst gelegen delen op aarde ervaren deze kracht veel minder. De maanmassa trekt dus niet alleen aan de aarde, maar probeert hem ook te vervormen tot een soort rugbybal. De reactie van de vaste korst is veel trager dan die van de zee; de watermassa’s reageren veel directer op de maan. Door de draaiing van de aarde heeft elk punt op aarde elk etmaal wel eens de grootste en de kleinste afstand tot de maan. De maan zelf draait echter ook iets en loopt in 27,3 etmalen helemaal rond. Het gevolg daarvan is dat er ongeveer 12,5 uur tussen twee hoogwaterperioden in zit.

De constante verandering van het zeeniveau noemen we het getij.

De getijden ontstaan doordat de maan aan de aarde trekt

Door de invloed van de zwaartekracht van de maan op de aarde hebben we in de loop van een etmaal getijden: eb en vloed.

Waardoor ontstaan getijden?

Getijden worden vooral veroorzaakt doordat de massa van de maan de aarde beïnvloedt.

De maan veroorzaakt het getij en brengt het wereldwijde waterpeil in beweging.

De zon kan het getij extra krachtig maken

De zon trekt eveneens aan de aarde met een kracht die afhankelijk is van de afstand tussen de twee hemellichamen. Het effect is ervan is echter beduidend zwakker dan dat van de maan.

Bij nieuwe maan en volle maan versterken de krachten van zon en maan elkaar, en het getij is in die periode dan ook het sterkst.

Bij wassende maan en krimpende maan werken de krachten van de zon en de maan elkaar tegen, waardoor de getijdenverschillen minder groot zijn. Die verschijnselen noemen we respectievelijk springvloed of springtij en doodtij.

De getijden staan onder invloed van de maan en de zon

Als de zon en de maan bij nieuwemaan en vollemaan (paars) op één lijn staan, versterkt de zon de gravitatiewerking van de maan en ontstaat er een krachtigere vorm van het tij: springtij. Bij wassende of afnemende maan (blauw) werken de hemellichamen elkaar juist tegen en is het tij zwakker. Dit heet doodtij.

Wind en weer kunnen de gevolgen van het getij verergeren

De waterstand in zee is niet alleen van het getij afhankelijk, maar ook van wind en weer. Een krachtige, langdurige wind kan grote watermassa’s naar de kust stuwen. Als de wind en het getij tegelijkertijd stuwen, zoals bij de watersnoodramp van 1953, kan dat tot hevige overstromingen leiden en spreken we van een stormvloed.

Word wijzer over de maan. Lees meer over maansverduisteringen

Lees ook:

Aarde

5 bewijzen dat de aarde rond is

4 minuten
Aarde

Onderzoekers: Gat in ozonlaag bereikt mogelijk kleinste omvang in 31 jaar

7 minuten
Aarde

KIJK OMHOOG: Nachtelijke hemel licht rood en groen op

2 minuten

Log in

Ongeldig e-mailadres
Wachtwoord vereist
Toon Verberg

Al abonnee? Heb je al een abonnement op ons tijdschrift? Klik hier

Nieuwe gebruiker? Krijg nu toegang!

Reset wachtwoord

Geef je mailadres op, dan krijg je een e-mail met aanwijzingen voor het resetten van je wachtwoord.
Ongeldig e-mailadres

Voer je wachtwoord in

We hebben een mail met een wachtwoord gestuurd naar

Nieuw wachtwoord

Enter a password with at least 6 characters.

Wachtwoord vereist
Toon Verberg