Noorderlicht_Aurora
Heelal - Aarde

Noorderlicht verzorgt lichtshow aan de nachtelijke hemel

Het noorderlicht is een van ’s werelds mooiste natuurverschijnselen. Maar hoe ontstaat deze lichtshow bij de polen, wanneer maak je de meest kans om hem te zien en bestaat het fenomeen ook op andere planeten? Lees alles over het dansende groenige licht aan de nachtelijke hemel.

Wat is het noorderlicht?

De algemene benaming voor het noorder- en zuiderlicht is het poollicht. Deze naam is gebaseerd op het fenomeen dat zonnedeeltjes botsen op het magnetisch veld van de aarde, naar de magnetische polen trekken en voor het spectaculaire licht zorgen.

Het noorder- en zuiderlicht zijn het gevolg van deeltjes die afkomstig zijn van de zon na een zonnestorm. De elektrisch geladen deeltjes hebben bij het noorderlicht een grotere intensiteit dan normaal als ze naar de aarde worden geslingerd.

Als de krachtige deeltjes op de atmosfeer en het magnetische veld van de aarde botsen, komt er energie vrij en juist dit zorgt ervoor dat we het groene licht aan de hemel zien.

Het proces waaruit het noorderlicht voortkomt, vindt ongeveer 100 kilometer boven het aardoppervlak plaats. De kracht van de deeltjes is echter zo groot dat we het effect duidelijk kunnen zien vanaf de grond.

Waar kun je het noorderlicht zien?

Het noorderlicht is normaal gesproken te zien in een band rond de aarde tussen 60 en 70 graden noorderbreedte. Het zuiderlicht zien we op dezelfde breedtegraad, maar dan aan de andere kant van de aardbol.

Als de zon erg actief is, kan het poollicht zelfs op 50 graden noorder- en zuiderbreedte verschijnen. Die lijn loopt door Noord-Frankrijk, het zuiden van Wallonië en Luxemburg.

Ring van noorderlicht rond de aarde

Gewoonlijk zien we het noorderlicht in het noorden van Scandinavië, IJsland, Zuid-Groenland, Canada en het midden van Alaska.

Dicht bij de polen lijkt het noorderlicht wel aan de hemel te dansen. Deze golfbewegingen zijn het gevolg van verplaatsingen van de geladen stralen die vanaf de zon komen. Als die bewegen, doet het noorderlicht dat ook. Verder naar het zuiden ziet het noorderlicht eruit als stralen omdat het magnetisch veld daar anders is.

In de video zie je hoe het groene licht aan de nachtelijke hemel danst.

Waarom is het noorderlicht groenachtig?

De kleur van het noorderlicht wordt bepaald door de atomen of moleculen waar de geladen zonnedeeltjes tegenaan botsen. Meestal zijn het zuurstofatomen op zo’n 100 kilometer hoogte die het noorderlicht zijn groene kleur geven.

Op deze hoogte heeft het zonlicht een klein deel van de aanwezige zuurstofatomen afgebroken tot vrije zuurstofatomen. Wanneer een geladen zonnedeeltje dan met zo’n vrij zuurstofatoom in aanraking komt, zorgt de klap ervoor dat een elektron in het atoom voor even een hoger energieniveau krijgt. Op het moment dat het elektron weer terugkeert naar een lager energieniveau, zendt het een licht uit op een bepaalde golflengte. Dit zorgt voor de karakteristieke geelgroene kleur.

Als zuurstofatomen wat hoger in de atmosfeer worden geraakt, komt er een andere reactie op gang en wordt er rood licht uitgezonden. Worden er stikstofatomen geraakt die wat dichter bij het aardoppervlak rondzweven, dan is er sprake van een paarsachtig noorderlicht.

De verschillende kleuren van het noorderlicht hebben dus te maken met de hoogte waarop het wordt gevormd.

Kleuren van het noorderlicht

Noorderlicht en mythen

Het noorderlicht is een spectaculair natuurverschijnsel dat terugkeert in veel verhalen en mythen die al zo oud zijn als de mensheid.

In de Scandinavische mythologie werd het noorderlicht beschouwd als een hek dat door de Asen (goden) was gebouwd om de reuzen uit Midgaard (de mensenwereld) te houden.

In de tijd van de Vikingen werd het noorderlicht ook beschouwd als een weerkaatsing van de harnassen van de walkuren, vrouwelijke oorlogsgodinnen. Volgens de legende bepaalden zij wie een gevecht zou overleven en wie er zou sterven. Het noorderlicht werd dan ook wel gezien als de aankondiging van een grote veldslag.

Bestaat het noorderlicht ook op andere planeten?

Poollicht komt niet alleen op aarde voor. Alle planeten met een atmosfeer vertonen een lichtreactie als gevolg van deeltjes in de zonnewind. Er is echter wel een magnetisch veld nodig om het licht een soortgelijke structuur zoals op aarde te geven.

Noorderlicht Jupiter

Saturnus en Jupiter hebben magnetische velden die parallel liggen aan hun draaiingsas en ze hebben daarom een ring van licht rondom de noord- en zuidpool. Als het magneetveld niet parallel loopt aan de as van de planeet, zoals op Uranus en Neptunus, ziet het er allemaal wat rommeliger uit.

Lees ook:

De aarde gezien vanuit de ruimte
Aarde

Hoe kan het dat de aarde magnetisch is?

0 minuten
Aarde

Is de aarde de gelukkigste planeet van het heelal?

12 minuten
Aarde

Hoe is de dampkring om de aarde ontstaan?

7 minuten
Meest populair

Log in

Fout: Ongeldig e-mailadres
Wachtwoord vereist
ToonVerberg

Al abonnee? Heb je al een abonnement op ons tijdschrift? Klik hier

Nieuwe gebruiker? Krijg nu toegang!