Tweelingzusje van de Melkweg troont hoog aan de hemel

STERRENGIDS: De Melkweg is niet uniek: zogeheten spiraalstelsels zijn heel gewoon in het heelal. Helaas is slechts een klein deel ervan zichtbaar zonder grote telescoop, maar nu heb je de kans om het tweelingzusje van de zon te zien, dat net zo veel plaats inneemt aan de hemel als de maan.

STERRENGIDS: De Melkweg is niet uniek: zogeheten spiraalstelsels zijn heel gewoon in het heelal. Helaas is slechts een klein deel ervan zichtbaar zonder grote telescoop, maar nu heb je de kans om het tweelingzusje van de zon te zien, dat net zo veel plaats inneemt aan de hemel als de maan.

NASA/ESA/Hubble Heritage

Over Messier 81

Het sterrenstelsel Messier 81 lijkt sprekend op dat van ons.

Net als onze Melkweg is Messier 81 een spiraalstelsel met miljarden sterren en een diameter van rond de 100.000 lichtjaar.

Gigantische roterende wolken van sterren, stof en gas botsen op elkaar en vormen spiraalvormige sterrenstelsels.

© Lotte Fredslund & Shutterstock

Ruimtestof klontert samen

In het prille heelal trokken wolken van gas, stof en sterren elkaar aan en ontstonden grote klompen.

© Lotte Fredslund & Shutterstock

Klompen gaan draaien

Vanwege de onderlinge aantrekkingskracht tussen de wolken ontstond er een roterende beweging om het centrum van de klomp.

© Lotte Fredslund & Shutterstock

Klomp wordt samengeperst

De klomp draaide snel om zijn eigen as – circa één omwenteling per miljard jaar – en werd daardoor samengedrukt tot een platte schijf.

© Lotte Fredslund & Shutterstock

Botsing levert spiraalvormige banden op

Door botsingen met andere sterrenstelsels werd er aan de sterren en gaswolken van de schijf getrokken, zodat ze lange, spiraalvormige banden vormden.

Messier 81 is het grootste sterrenstelsel in de zogeheten M81-groep.

Het stelsel is vanaf de aarde duidelijker te zien dan enig ander sterrenstelsel buiten onze eigen Lokale Groep.

Messier 81 neemt aan de nachtelijke hemel bijna evenveel plek in als de maan, maar zijn licht is zo zwak dat je het alleen met een verrekijker kunt zien.

De spiraalarmen van Messier 81 zijn goed te zien met een telescoop, maar het stelsel zelf kun je ook ontwaren met een gewone verrekijker. Je vindt het vlak bij het zenit, het punt recht boven je, en iets ten westen van de Steelpan.

© NASA

Gids voor Messier 81

Mælkevejen har en tvilling

© Stellarium

ZO GA JE TE WERK

WAAR EN WANNEER?

De periode rond nieuwemaan op 13 januari is ideaal om Messier 81 te bekijken. Dan is het maanlicht zwak en staat het sterrenstelsel hoog aan de hemel.

Rond 20.00 uur bevindt het stelsel zich zo’n 50 graden boven de horizon in noordoostelijke richting. Vlak onder Messier 81 staat de Steelpan, die je als houvast kunt gebruiken.

ZICHTBAARHEID

Door een telescoop van ten minste 6 inch kun je de felle stelselkern goed zien. Met een nog grotere telescoop komt de zwakkere spiraalstructuur tevoorschijn.