Raadselachtige ster knippert aan de nachtelijke hemel

STERRENGIDS: Twee reuzen voeren een dans op aan de nachtelijke oktoberhemel – en je kunt het kosmische optreden met het blote oog volgen.

STERRENGIDS: Twee reuzen voeren een dans op aan de nachtelijke oktoberhemel – en je kunt het kosmische optreden met het blote oog volgen.

Over Algol

Op dit moment kun je de ster Algol ’s nachts zien knipperen. Elke 69 uur daalt zijn helderheid tot slechts 30 procent van zijn normale niveau, en tien uur later is hij weer op vol vermogen.

De naam Algol betekent ‘demon’ in het Oudarabisch en zijn gedrag houdt astronomen al bezig sinds de oudheid.

Algol is een dubbelster die bestaat uit een felle witte en een zwakkere rode ster.

© MARK GARLICK/Science Photo Library

De verklaring van het verschijnsel kwam pas in 1782 van de Engelse astronoom John Goodricke. Algol bestaat uit twee sterren die om elkaar heen draaien in zulke kleine banen dat ze zelfs met een telescoop niet van elkaar te onderscheiden zijn.

Vanaf de aarde gezien staan de twee sterren beurtelings in de schaduw van de ander, en omdat de ene veel sterker straalt dan de andere, zien we de lichtsterkte variëren.

Met metingen van de lichtsterkte kunnen astronomen onder meer de diameter en massa van de sterren bepalen.

Sterrentruc levert nieuwe kennis op

Die draaien om elkaar heen in zo’n krappe baan dat zelfs een telescoop ze niet uit elkaar kan houden.

Omdat de gezichtslijn vanaf de aarde haaks op het baanvlak van de sterren staat, kunnen ze voor en achter elkaar staan voor een aardse waarnemer.

De totale lichtsterkte daalt sterk als de zwakke ster voor de felle langs trekt, want de twee sterren verschillen nogal qua lichtsterkte.

Als de felle ster uit de schaduw van de zwakke komt, neemt de totale lichtsterkte weer stevig toe.

Waarnemingen van de variatie in lichtsterkte van sterren als Algol leveren wetenschappelijke kennis op die enkelvoudige sterren niet prijsgeven.

De tijd dat het duurt voor de ene ster voor de andere langs is getrokken, verraadt de diameter van de sterren, terwijl de duur van de baan astronomen een idee geeft van de massa.

Zo zie je Algol

Stjernekort Algol
© Jesper Grønne, hvadihimlen.dk

WAAR EN WANNEER?

Algol is de op een na helderste ster in het sterrenbeeld Perseus. Half september om middernacht vind je Perseus halverwege aan de hemel in oostelijke richting.

De zwakste ster van Algol trekt voor de sterkste langs met 69 uur ertussen, dus dan is het licht het zwakst. Dat gebeurt onder meer op 6 oktober om 3.13 uur, met nieuwe maan.

ZICHTBAARHEID

Je kunt Algol zien met het blote oog. Je ziet zijn lichtverlies het beste als je hem vergelijkt met de andere sterren in Perseus. In circa vijf uur gaat hij van het sterktst naar het zwakst.