Betelgeuze

Orions tijdbom geeft licht in het winterdonker

STERRENGIDS: De superreus Betelgeuze stevent hard af op een supernova-explosie, waarna hij in een zwart gat of een neutronenster verandert. Maar daarvóór zal de reus met zijn geschatte massa van 16,5 tot 19 keer die van de zon in oktober zichtbaar zijn aan de nachthemel.

STERRENGIDS: De superreus Betelgeuze stevent hard af op een supernova-explosie, waarna hij in een zwart gat of een neutronenster verandert. Maar daarvóór zal de reus met zijn geschatte massa van 16,5 tot 19 keer die van de zon in oktober zichtbaar zijn aan de nachthemel.

JESPER GRØNNE, HVADIHIMLEN.DK

Over Betelgeuze

Als de oktobernachten rond nieuwe maan op hun donkerst zijn, kun je een van de helderste sterren aan de hemel zien, Alpha Orionis, ook wel bekend als Betelgeuze.

Net als andere rode superreuzen heeft Betelgeuze de waterstof in zijn kern opgestookt, waardoor hij snel zal zijn opgebrand. Wanneer dat gebeurt, explodeert de ster als supernova en is hij ook overdag zichtbaar.

Betelgeuze wordt al snel kleiner. In slechts 15 jaar, van 1993 tot 2008, kromp de diameter van de superreus 15 procent, en die trend zal zich voortzetten totdat hij ontploft, waarbij Betelgeuze eindigt als een neutronenster of een zwart gat.

De reus jaagt zijn energie er zo snel doorheen dat hij op instorten staat en dan zal veranderen in een zwart gat of een neutronenster.

© Shutterstock

8 mln jaar geleden

Betelgeuze ontstond toen stof en gas van een sterrennevel door de zwaartekracht opeengeperst werden.

© Shutterstock

Heden

Betelgeuze is nu 750 keer zo groot als de zon, en zal binnen een miljoen jaar als supernova exploderen.

© Shutterstock

Over 7,5 mrd jaar

Vervolgens wordt Betelgeuze een neutronenster of een zwart gat. Welke van de twee is nog niet bekend.

Door de geringe brandstofvoorraad is Betelgeuze bovendien kouder dan andere sterren, waardoor hij door de tijd heen van kleur is veranderd: van witgloeiend tot rood.

Voor astronomen is het moeilijk te bepalen hoe groot Betelgeuze precies is. Dat komt doordat de ster pulseert en doordat er geen objecten omheen draaien.

Volgens de meest recente schattingen heeft de superreus waarschijnlijk een massa van 16,5 tot 19 keer die van de zon.

Gids voor Betelgeuze

Betelgeuse stjernekort

Betelgeuze is te zien rond 1.30 uur op 30 graden boven de horizon in zuidoostelijke richting.

© Jesper Grønne, hvadihimlen.dk

WAAR EN WANNEER?

Als je de rode superreus wilt zien, heb je de beste kans op 31 oktober. Dan staat hij om 1.30 uur op circa 30 graden boven de horizon aan de nachtelijke hemel.

Kijk in zuidoostelijke richting en zoek de zes sterren van het sterrenbeeld Orion. De reus Betelgeuze is de ster linksboven en vormt daarmee de ene schouder van Orion.

ZICHTBAARHEID

Je kunt Betelgeuze goed met het blote oog waarnemen, maar zijn rode kleur zie je beter met een gewone verrekijker – en natuurlijk nog beter met een telescoop.