Our website does not support Internet Explorer.

To get the best experience on our website and of our content, please use a more modern browser like Edge, Chrome, Safari or similar.

Enorme ster zet astronomen te kijk

De reusachtige ster Betelgeuze staat niet zoals gedacht op het punt van exploderen. En hij is veel dichterbij dan werd aangenomen.

E. Wheatley (STScl)/ESA/NASA

Australische onderzoekers zijn erachter hoe de enorme ster Betelgeuze de astronomen de afgelopen jaren zo heeft weten te verwarren.

In 2019 kwam de ster in de belangstelling, toen zijn helderheid opeens sterk afnam.

De afname was veel groter dan de schommelingen die je gewoonlijk ziet bij variabele sterren als Betelgeuze, en astronomen zagen het als een teken dat hij bijna was opgebrand en spoedig zou eindigen als supernova.

Eind 2019 werd het licht van Betelgeuze vanaf de aarde gezien zwakker. Links zie je het licht van de ster in januari 2019, rechts in december 2019. Waarschijnlijk heeft de ster veel plasma uitgespuwd, dat daarna afkoelde en als een stofwolk het licht blokkeerde.

© M. Montargès et al./ESO & E. Wheatley (STScl)/ESA/NASA

In de maanden erop werd de ster echter weer helderder, dus er moest iets anders aan de hand zijn. Eén verklaring is dat het licht werd geblokkeerd door een enorme stofwolk.

Het onderzoeksteam van de Australian National University analyseert het licht van de ster en de dips daarin sinds 2019 en vergeleek de data met computermodellen die deze kunnen verklaren.

Het team concludeert dat de ster niet stervende is maar in de op een na laatste fase van zijn leven zit, waarin hij helium verbrandt in zijn kern.

Betelgeuze heeft nog brandstof over

Een rode superreus als Betelgeuze sterft niet als al het waterstof is verbruikt, maar gaat dan helium en zwaardere elementen fuseren.

De gangbare dips van Betelgeuze worden veroorzaakt door materiaal dat zich tussen de lagen in de ster beweegt. Dat veroorzaakt drukgolven, die het licht beïnvloeden in twee cycli: een van circa 185 en een van circa 400 dagen.

De sterke afname in 2019 kwam volgens de onderzoekers inderdaad door een stofwolk.

© Claus Lunau/SPL

Een superreus in onze buurt

Als Betelgeuze zo groot was als een strandbal, zou de zon nog geen speldenknop zijn en was de aarde nauwelijks met het blote oog te zien.

  • Naam: Betelgeuze
  • Type: Variabele rode superreus
  • Massa: 16,5 tot 19 keer die van de zon
  • Diameter: 750 keer die van de zon
  • Afstand tot de aarde: 530 lichtjaar

Uit de analyses bleek ook dat Betelgeuze kleiner is dan de laatste schattingen, die uitgingen van 1100 keer de grootte van de zon. Het nieuwe cijfer is circa 750 keer de zon.

De afstand tot de ster blijkt juist kleiner te zijn: 530 in plaats van 700 lichtjaar. Dat is nog steeds ver genoeg om het leven op aarde niet in gevaar te brengen als hij over minimaal 100.000 jaar explodeert.

Lees ook:

Sterrenhemel

Gigantisch spiraalstelsel licht op in je verrekijker

2 minuten
Sterrenhemel

Zeldzame bolhoop straalt aan de hemel

2 minuten
The Expanse exploreert onbekende planeten
Ruimtevaart

Recensie: Ruimteserie ‘The Expanse’ is trouw aan de wetenschap

6 minuten

Log in

Ongeldig e-mailadres
Wachtwoord vereist
Toon Verberg

Al abonnee? Heb je al een abonnement op ons tijdschrift? Klik hier

Nieuwe gebruiker? Krijg nu toegang!

Reset wachtwoord

Geef je mailadres op, dan krijg je een e-mail met aanwijzingen voor het resetten van je wachtwoord.
Ongeldig e-mailadres

Voer je wachtwoord in

We hebben een mail met een wachtwoord gestuurd naar

Nieuw wachtwoord

Enter a password with at least 6 characters.

Wachtwoord vereist
Toon Verberg