Heelal

Het heelal omvat onze hele fysieke wereld. Vermoedelijk is het heelal zo’n 13,7 miljard jaar oud en is hij sinds de oerknal steeds verder uitgedijd. Het heelal is alles – een onbegrijpelijk verschijnsel – en daarom is de beschrijving van het heelal door natuurkundigen en astronomen een versimpelde weergave van de werkelijkheid. Steek iets op over het heelal op deze pagina, waar we theorieën over het begin van het universum, de mysterieuze donkere energie en de einde van het heelal hebben verzameld.

Wat is het heelal?

Het heelal bestaat uit planeten zoals onze aarde die om een ster als de zon draaien. Die ster draait samen met miljoenen andere sterren rond een centrum van een spiraalsterrenstelsel, zoals de Melkweg, dat samen met andere sterrenstelsels in clusters deel uitmaakt van een supercluster.

Deze hiëarchische structuur met planeten, sterren, sterrenstelsels, clusters en superclusters is een heel gewone verdeling in het gewone heelal – althans het deel van het heelal dat we kunnen zien.

Wat is het heelal?

© Shutterstock
Donkere materie in het heelal
Waaruit bestaat het heelal?
Het deel van de ruimte dat we kunnen zien – sterren, planeten, sterrenstelsels en nevels – maakt maar zo’n 4 procent uit van alle materie in het heelal. De rest bestaat uit wat we ‘donkere materie’ en ‘donkere energie’ noemen, die 23 respectievelijk 73 procent van alle materie vormen. Niemand weet echter waar donkere materie en energie uit bestaan; vandaar die namen. ‘Donkere energie’ is mogelijk verantwoordelijk voor de uitdijing van het heelal, die steeds sneller gaat. ‘Donkere materie’ daarentegen levert waarschijnlijk zwaartekracht. Als we het licht meten dat verre sterrenstelsels uitzenden, dan blijkt dat dat licht op weg naar de aarde meer wordt afgebogen dan verwacht. De zwaartekracht van de sterrenstelsels waar het licht langs komt, is te gering om de gemeten afbuiging te kunnen verklaren. Wellicht wordt de extra zwaartekracht dus geleverd door donkere materie.
Buitenaards leven
Is er buitenaards leven?
Astronomen houden zich al jaren bezig met de vraag of er buitenaards leven in het heelal is. Ons sterrenstelsel bevat circa 300 miljard sterren, en veel daarvan hebben planeten om zich heen, maar de omstandigheden op die planeten moeten wel heel specifiek zijn wil er leven kunnen ontstaan zoals wij dat kennen. Vloeibaar water is de belangrijkste factor voor het ontstaan van leven. Daarvoor moet de gemiddelde temperatuur tussen 0 en 100 graden Celsius liggen, afhankelijk van de atmosferische druk. De afstand van de planeet tot zijn hoofdster mag dus niet te groot of te gering zijn: de planeet moet zich precies in de zogeheten bewoonbare zone bevinden. De atmosfeer moet de warmte van de planeet bovendien kunnen vasthouden, zodat er niet te grote schommelingen zijn tussen de dag- en de nachttemperatuur. Mars, de Jupitermaan Europa en de Saturnusmaan Enceladus mogen zich tot de topkandidaten rekenen voor leven elders in het heelal
Bladzijde 1 / 71