Our website does not support Internet Explorer.

To get the best experience on our website and of our content, please use a more modern browser like Edge, Chrome, Safari or similar.

Vaccineglas og kanyle mellem gummihandskeklædte fingre

Virus, kwik of puur vergif? Dit is het recept voor een vaccin

Vaccintegenstanders beweren dat de coronavaccins schadelijke stoffen bevatten. Wij onderzoeken of daar iets in zit – en of er iets te vrezen valt.

Shutterstock

$$
De COVID-19-vaccins worden over de hele wereld uitgerold.

Tot dusver hebben drie farmaceuten, Pfizer, Moderna en AstraZeneca, de resultaten gepubliceerd van hun definitieve fase 3-tests.

Het laatste vaccin is nog niet goedgekeurd in Europa, de andere twee wel. Daarmee zijn de bijsluiters van het Pfizer- en Moderna-vaccin ook openbaar. En wat zit er eigenlijk in die vaccins? Moeten we ons zorgen maken?

Glas med vaccine
© Shutterstock -

Ingrediënten van vaccins zijn te verdelen in vijf functies

De ingrediënten van een vaccin moeten vijf kernfuncties vervullen: activeren, versterken, de kwaliteit waarborgen, voorproduceren en de inhoud vloeibaar maken.

  • Actieve ingrediënten die het immuunsysteem beïnvloeden

    De actieve stoffen zijn meestal (een deel van) de onschadelijk gemaakte virusdeeltjes die een immuunrespons opwekken en het lichaam wapenen tegen toekomstige infecties.

  • Hulpstoffen die het effect versterken

    Sommige stoffen, zoals aluminiumzouten of gelatine, kunnen de immuunrespons versterken, bijvoorbeeld door het verlengen van de periode dat de inenting in het lichaam blijft, of de houdbaarheid van het vaccin rekken.

  • Productie-ingrediënten die de kwaliteit waarborgen

    Verbindingen met onder meer formaldehyde en kwik kunnen bij de productie de groei van bacteriën voorkomen.

  • Groeimedia die de actieve ingrediënten voorproduceren

    De actieve ingrediënten in het vaccin moeten worden opgekweekt, wat de onderzoekers doen in kunstmatig gecreëerde menselijke celculturen. Microscopische sporen hiervan kunnen in het vaccin voorkomen.

  • Water, dat de ingrediënten vloeibaar maakt

    Een injectie met het vaccin bevat meestal 0,5 ml water – in feite het hoofdingrediënt van het vaccin. Ter vergelijking: de andere ingrediënten wegen een paar duizendste gram. Het water maakt het vaccin vloeibaar, zodat het in een spier kan worden gespoten.

Pfizers vaccine – der overordnet set ikke adskiller sig meget fra Modernas – indeholder:

  • Det aktive stof: mRNA (læs mere nedenfor i artiklen).
  • Fedtstoffer, der indpakker og beskytter det aktive stof i en hinde af nanopartikler: Kolesterol, (2-(polyethylenglycol)-2000-N,N-ditetradecylacetamid), ((4-hydroxybutyl)azanediyl)bis(hexan-6,1-diyl)bis(2-hexyldecanoat)) og (1,2-Distearoyl-sn-glycero-3-phosphocholin).
  • Salte, der sikrer en jævn pH-værdi: Dinatriumfosfat, kaliumklorid, kaliumdihydrogenfosfat, natriumklorid.
  • Sakkarose: Sukkerstof, der stabiliserer nanopartiklerne.
  • Sterilt vand: Vand, der gør vaccinen flydende.

På sociale medier blev kaliumklorid udråbt som det rene gift, da det bruges i henrettelser. Sandheden er dog, at saltet også findes i fx kød, frugt, kornprodukter og flaskevand. I vaccinen indgår stoffet i for små mængder til at være skadelige.

Generelt har bivirkningerne været få. I USA undersøger myndighederne en mulig sammenhæng mellem 29 tilfælde af allergisk chok efter vaccinen og en mulig sammenhæng med allergi over for en komponent i nanopartiklerne kaldet polyethylenglykol. De 29 registrerede sager er opstået blandt 1,9 millioner vaccinerede.

Enkelte dødsfald blandt ældre, svækkede eller i forvejen syge patienter er blevet rapporteret, men i fx Schweiz og Island kan myndighederne ikke udpege coronavaccinen som årsag. Efter 23 dødsfald blandt svage plejehjemspatienter har norske myndigheder opfordret læger til at vurdere, om terminalpatienter, der kan dø af en mild feber, skal have indsprøjtningen.

Coronavaccins zijn gemaakt met nieuwe technieken

Het coronavinavaccin van AstraZeneca bestaat uit eiwitten van SARS-CoV-2, die zijn gekoppeld aan een zogeheten vector: een onschadelijk gemaakt verkoudheidsvirus van chimpansees. Omdat het verkoudheidsvirus van nature het immuunsysteem activeert, heeft het vaccin minder toegevoegde hulpstoffen nodig.

Pfizer en Moderna hebben zogeheten RNA-vaccins ontwikkeld die niet eerder in productie zijn genomen. De vaccins gebruiken zogeheten ‘messenger RNA’ (mRNA) als actief ingrediënt – een stukje genetische code van het coronavirus, dat het lichaam leert zich tegen het virus te verdedigen. De vaccins van Pfizer en Moderna bevatten respectievelijk 30 en 100 microgram RNA per injectie.

Zowel het RNA als de verpakking van de moleculen – vetbolletjes van 0,1 nanometer groot – worden volledig synthetisch geproduceerd in het laboratorium. In het geval van Moderna bestaan de bolletjes uit vier soorten vetzuren, naast enkele onbekende hulpstoffen.

Alle drie de vaccins maken het lichaam wijs dat het besmet is en zorgen ervoor dat de cellen kopieën maken van de spike-eiwitten van het coronavirus. Dat leert het immuunsysteem de eiwitten te herkennen en te blokkeren als de cellen worden aangevallen door het echte coronavirus.

Vacciningrediënten zijn grondig getest

Een kennelijk groeiend netwerk van vaccintegenstanders beweert dat veel ingrediënten in een vaccin mensen ziek kunnen maken.

Maar bij de moderne vaccinproductie zijn de doses onschadelijk en komen ze van nature in veel hogere concentraties in het lichaam voor, of jarenlange tests hebben geen tekenen van blijvende schadelijke effecten laten zien.

In de zeldzame gevallen waarin vaccins grote schade hebben aangericht, is de ontvanger meestal allergisch voor één ingrediënt.

© Shutterstock

Daarom vatten vaccins omstreden ingrediënten

  • Wat: Aluminium

    Hoeveel: Nog geen milligram – onder de grens van een gezonde wekelijkse inname.
    Waarom: Aluminiumzouten stimuleren het immuunsysteem en vervoeren de actieve ingrediënten van het vaccin. Aluminium komt van nature voor in water.

  • Wat: Formaldehyde

    Hoeveel: Minder dan 0,1 milligram. Een peer bevat 50 keer zo veel.
    Waarom: Formaldehyde verwijdert gifstoffen van virussen die in sommige vaccins worden gebruikt. Het gas kan in hoge doses kankerverwekkend zijn. Het lichaam maakt formaldehyde aan en breekt dit af tijdens de stofwisseling.

  • Wat: Kwik

    Hoeveel: Bijvoorbeeld 2,5 microgram.
    Waarom: De kwikverbinding thiomersal is gebruikt als conserveermiddel om potentiële gifstoffen in multidosisvaccins tegen te gaan. Thiomersal bevat ethylkwik, dat zich – in tegenstelling tot methylkwik – niet ophoopt in het lichaam. Een metastudie heeft uitgesloten dat thiomersal autisme kan veroorzaken.

Lees ook:

Ziektes

Alles wat je moet weten over coronamutaties

8 minuten
Ziektes

De Zuid-Afrikaanse mutatie: Dit is de grootste angst van virologen

6 minuten
Gele coronavirusdeeltjes breken uit een menselijke cel
Ziektes

5 dingen die je moet weten over de Engelse coronavariant

6 minuten

Log in

Ongeldig e-mailadres
Wachtwoord vereist
Toon Verberg

Al abonnee? Heb je al een abonnement op ons tijdschrift? Klik hier

Nieuwe gebruiker? Krijg nu toegang!

Reset wachtwoord

Geef je mailadres op, dan krijg je een e-mail met aanwijzingen voor het resetten van je wachtwoord.
Ongeldig e-mailadres

Voer je wachtwoord in

We hebben een mail met een wachtwoord gestuurd naar

Nieuw wachtwoord

Enter a password with at least 6 characters.

Wachtwoord vereist
Toon Verberg