Our website does not support Internet Explorer.

To get the best experience on our website and of our content, please use a more modern browser like Edge, Chrome, Safari or similar.

Coronavirus: daarom is het zo besmettelijk

Een speciaal wapen op het oppervlak van het nieuwe coronavirus kan een van de redenen zijn dat deze ziekte zo makkelijk onze cellen binnendringt. Wetenschappers hopen nu dat deze ontdekking de ontwikkeling van toekomstige vaccins in een stroomversnelling kan brengen.

NIAID Rocky Mountain Laboratories (RML), U.S. NIH

Koorts, hoesten, keelpijn en spierpijn. De symptomen van COVID-19 doen denken aan een gewone griep, maar de verschillen zijn echter enorm.

Een van de meest wezenlijke verschillen is dat het nieuwe coronavirus meer dan twee keer zo besmettelijk is. Iemand met griep besmet gemiddeld 1,1 mensen, maar iemand met het coronavirus besmet gemiddeld zo'n 2,5 anderen - dit noemen we het basaal reproductiegetal.

Daarom doen wetenschappers over de hele wereld nu hun uiterste best om zo snel mogelijk te begrijpen waarom deze ziekte zich zo snel verspreidt. Dit kan deels worden verklaard door het feit dat het een nieuw virus is en nog niemand immuun is. Diverse onderzoeken lijken nu echter ook uit te wijzen dat ook de manier waarop het coronavirus onze cellen binnendringt een belangrijke oorzaak is.

© Lasse Lund-Andersen

Een zogenaamd 'spike protein' op het oppervlak zorgt ervoor dat het virus onze cellen kan binnendringen en RNA kan verspreiden. Daardoor kan het virus deze cellen gebruiken om zichzelf razendsnel te vermenigvuldigen.

Coronavirus dringt onze cellen binnen

Om een mens te infecteren moet het coronavirus onze cellen binnendringen, waar het zijn genetisch materiaal kan verspreiden en de cellen kan gebruiken als een soort fabriek voor massaproductie, van zichzelf.

Het virus heeft hiervoor een eiwit op het oppervlak, dat werkt als een soort sleutel. Hierdoor kan het virus zich aan de buitenzijde van onze cellen hechten en ze vervolgens openen. Dit noemen we een 'spike protein'. Eind februari wist een groep wetenschappers aan de University of Texas in Austin (VS) deze minuscule sleutels op het oppervlak van het coronavirus aan te wijzen en te beschrijven.

Uit hun onderzoek bleek dat dit oppervlakteproteïne anders is dan bij andere soortgelijke virussen. De wetenschappers konden vaststellen dat het eiwit zich tien keer dichter aan het oppervlak van onze cellen bindt, dan het proteïne van het SARS-virus, waarmee 8.000 mensen besmet raakten in 2002 en 2003.

Op de afbeeldingen zie je een 3D-weergave van het spike protein op het coronavirus. Het eiwit kan twee verschillende vormen aannemen: een voordat het een cel binnendringt en een vorm die daarna ontstaat. Hier zien we het proteïne voordat het de cel infecteert. Het deel dat zich aan de cel bindt, is groen.

© Jason McLellan/Univ. of Texas at Austin

Kan doel worden voor coronavaccin

Uit andere nieuwe onderzoeken is gebleken dat het eiwit kan worden geactiveerd door het enzym furine, dat onder andere voorkomt in onze longen, lever en dunne darm. Volgens wetenschappers is dit deels de reden dat de ziekte in acute en ernstige gevallen kan leiden tot orgaanuitval en daarnaast dat het virus stabiel blijft en zo goed overdraagbaar is van mens op mens.

Het mechanisme op basis van furine is eerder ook al aangetroffen bij andere virussen die goed overdraagbaar zijn van mens op mens, zoals bijvoorbeeld ernstige varianten van het griepvirus.

Een andere doorbraak vond begin maart plaats. Wetenschappers van de University of Texas in Austin (VS) brachten het molecuul in kaart waaraan het eiwit zich bindt op onze cellen, de zogenaamde receptor. Ook al is de ontwikkeling van een vaccin nog toekomstmuziek, wetenschappers denken wel dat deze nieuwe kennis over het oppervlakteproteïne en de receptor het eenvoudiger maakt om ze te blokkeren met een vaccin.

Lees ook:

Ziektes

Afblijven! Daarom zit je aan je gezicht – en zo stop je ermee

4 minuten
Ziektes

5 dingen die je moet weten over het coronavirus

10 minuten
Ziektes

Sporten helpt je immuunsysteem in de strijd tegen het coronavirus

3 minuten

Log in

Ongeldig e-mailadres
Wachtwoord vereist
Toon Verberg

Al abonnee? Heb je al een abonnement op ons tijdschrift? Klik hier

Nieuwe gebruiker? Krijg nu toegang!

Reset wachtwoord

Geef je mailadres op, dan krijg je een e-mail met aanwijzingen voor het resetten van je wachtwoord.
Ongeldig e-mailadres

Voer je wachtwoord in

We hebben een mail met een wachtwoord gestuurd naar

Nieuw wachtwoord

Enter a password with at least 6 characters.

Wachtwoord vereist
Toon Verberg