Our website does not support Internet Explorer.

To get the best experience on our website and of our content, please use a more modern browser like Edge, Chrome, Safari or similar.

Giftigste stof - batrachotoxine

De giftigste stoffen ter wereld

's Werelds gevaarlijkste stoffen zijn zelfs in minuscule doses dodelijk. Van sommige van deze killers is een miljardste van een gram al fataal.

Shutterstock

Gif heeft altijd iets mysterieus over zich gehad, maar wat zijn eigenlijk de giftigste stoffen ter wereld?

In de wetenschap wordt de giftigheid van een stof vaak uitgedrukt in de eenheid LD50, die aangeeft hoeveel van een stof er nodig is om de helft van een populatie te doden – vaak muizen of ratten.

De LD50-waarde kan variëren afhankelijk van of de giftige stof wordt geïnhaleerd, ingenomen of direct wordt geïnjecteerd in het lichaam.

Van kwik ga je trillen

Kwik is het 80e element in het periodiek systeem en werd vroeger gebruikt voor gebitsvullingen. In de tanden kan het weinig kwaad, maar afhankelijk van het type kan kwik een zeer dodelijk gif zijn.

Organisch kwik is het gevaarlijkst met een LD50-waarde van 1 mg/kg bij inname, terwijl anorganisch kwik een waarde van 100 mg/kg heeft.

Giftigste stof - kwik

Het giftige kwik is de enige metaalsoort die vloeibaar is bij kamertemperatuur.

© Shutterstock

De symptomen van kwikvergiftiging zijn afhankelijk van de hoeveelheid kwik waaraan je bent blootgesteld en voor hoe lang.

Een acute vergiftiging zorgt voor symptomen als het opgeven van bloed, ernstige maagpijn en nierfalen, terwijl een chronische vergiftiging kan leiden tot trillende handen en zweren in de mond.

Zenuwgif VX legt de ademhaling stil

VX is een synthetisch zenuwgif dat bij inhalatie een LD50-waarde van 25-30 mg/kg heeft. Bij aanraking met de huid is de LD50-waarde van VX nog maar 10 mg/kg.

Deze giftige stof werd uitgevonden in de jaren vijftig tijdens een onderzoek naar middelen tegen insecten. Al gauw bleek dat VX zo giftig was dat het niet in de landbouw kon worden gebruikt.

Het werd daarom aangemerkt als chemisch wapen en tientallen jaren lang hadden diverse landen grote voorraden van het gif voor militaire doeleinden. De meeste voorraden zijn echter vernietigd.

VX is vooral bekend omdat het vrij recent bij aanslagen werd gebruikt.

De Japanse doodscultus Aleph gebruikte deze giftige stof in de jaren negentig op mensen die werden verdacht van spionage en in 2017 werd de oudste zoon van Kim Jong-Il, Kim Jong-Nam, met het zenuwgif vermoord op een vliegveld in Maleisië.

VX doodt mensen door een speciaal enzym, dat ervoor zorgt dat spieren ontspannen, te blokkeren. Daardoor trekken de spieren zich steeds meer samen; als dat in het middenrif en de borstkas gebeurt, kun je uiteindelijk geen adem meer halen.

Ricine werd gebruikt bij paraplumoord

Ricine is afkomstig van de vruchten van de castorolieplant, ook wel castorbonen, en heeft een LD50-waarde van ongeveer 20 mg/kg als je het binnen krijgt. Als ricine echter wordt geïnhaleerd of direct in het lichaam wordt gespoten, dan daalt de dodelijke dosis naar slechts 0,022 mg/kg.

Giftigste stof - ricine

Castorbonen worden onder andere gebruikt voor remvloeistof en medicijnen tegen verstopping.

© Shutterstock

In 1978 werd de Bulgaarse dissident Georgi Markov vergiftigd met ricine terwijl hij in Londen op de bus stond te wachten. De aanslag staat ook wel bekend als de paraplumoord, omdat de dader zijn schietwapen in een paraplu had verborgen en zo ongemerkt een kogel met ricine in de dij van Markov kon schieten.

Georgi Markov kreeg al snel last van vergiftigingssymptomen en hij overleed vier dagen later in het ziekenhuis.

Ricine is een van ’s werelds giftigste stoffen, omdat het voorkomt dat onze cellen eiwitten aanmaken. Zonder eiwitten sterven onze cellen en worden belangrijke processen in ons lichaam uitgeschakeld.

Arsenicum zorgt voor brandende vergiftiging

Arsenicum lijkt sterk op suiker, maar schijn bedriegt: arsenicum heeft een LD50-waarde van ruim 15 mg/kg als het wordt ingenomen.

Deze anorganische stof werd vroeger als rattengif gebruikt. Je kunt een arsenicumvergiftiging oplopen door water met arsenicum te drinken, en het eerste symptoom is een barstende hoofdpijn.

Het gif beschadigt de bloedvaten, wat tot hevige buikpijn, overgeven en diarree leidt. Daarna stopt je bloedsomloop ermee.

Slangengif schakelt je lichaam uit

Het gif van de meeste slangen is een dodelijke cocktail van allerlei eiwitten. Dat zijn vaak neurotoxinen die neuronen in de hersenen en het zenuwstelsel beïnvloeden, waardoor bijvoorbeeld de spieren uitgeschakeld worden.

De neurotoxinen in slangengif hebben vaak een LD50-waarde van minder dan 1 mg/kg als het in het lichaam wordt gespoten. De Inland taipan, ’s werelds giftigste slang, heeft bijvoorbeeld een LD50-waarde van 0,0225 mg/kg.

Giftigste stof - slangengif

De Inland taipan is ’s werelds giftigste slang. Als een beet van deze slang niet snel wordt behandeld, overlijd je binnen 30 minuten.

© Shutterstock

Wat betreft slangengif is het belangrijk dat je weet hoe snel het gif werkt, wil je een beet kunnen overleven.

Batrachotoxine leidt tot hartfalen

De oorspronkelijke bewoners van Zuid-Amerika gebruikten gifpijlen om eten te vangen en tegenstanders te bestrijden. Een van de gifsoorten die ze gebruikten, was batrachotoxine dat ze oogstten door hun pijlen over de huid van de kikkers Phyllobates terribilis en Phyllobates bicolor te wrijven.

Als batrachotoxine in het lichaam wordt gespoten, heeft het een LD50-waarde van slechts 0,002 mg/kg. Op de huid is dit al 0,02 mg/kg.

Dit kikkergif opent de kaliumkanalen in je zenuwcellen en blokkeert alle signalen naar de spieren.

Hierdoor kunnen de spieren niet ontspannen, waardoor het hart onder steeds grotere druk komt te staan, totdat het uiteindelijk bezwijkt.

Polonium-210 straalt dodelijke radioactiviteit uit

Polonium-210 is een radioactieve isotoop, waarmee onder anderen de Russische agent Aleksandr Litvinenko vermoord is. De stof is zelfs giftig in een dosis van een miljardste gram.

Polonium-210 is een van de stoffen waarvan de LD50-waarde misleidend is doordat het een mens doodt door middel van radioactiviteit dat de lichaamscellen vernietigt. Giftige metalen als kwik doden door met het lichaam te interageren.

Botulinetoxine is de meest giftige stof

Hoewel sommige botulinetoxinen in de cosmetische industrie gebruikt worden, bijvoorbeeld in botox, zijn ze zeer giftig.

Botulinetoxine is een eiwit waarvan extreem kleine hoeveelheden, zogeheten nanogrammen, dodelijk kunnen zijn. Zelfs een niet-dodelijke dosis van deze stof kan een muis een maand lang verlammen.

  • Bij injectie is botulinetoxine dodelijk - 1,3-2,1 ng/kg (0,0000013-0,0000021 mg/kg)
  • Bij inhalatie is botulinetoxine dodelijk - 10-13 ng/kg (0,000010-0,000013 mg/kg)
  • Bij inname is botulinetoxine dodelijk - 1000 ng/kg (0,001 mg/kg)

Het gif wordt geproduceerd door een vrij onbeduidend organisme, de bacterie Clostridium difficile, die onder meer hevige darminfecties veroorzaakt.

Botulinetoxine blokkeert, net als het zenuwgas VX, het enzym dat ervoor zorgt dat spieren kunnen ontspannen.

Daarom ontstaat er een ophoping van de stof acetylcholine in het zenuwstelsel, wat leidt tot verlamming, krampen en uiteindelijk verstikking.

Lees ook:

superverspreider
Ziektes

Onderzoekers: Met een verstopte neus ben je al gauw een superverspreider

7 minuten
Lichaam

Zo werkt het gif dat Kim Jong-nam fataal werd

0 minuten
Medische technologie

Nieuwe behandeling verbrandt ál je gezonde lichaamsvet

3 minuten

Log in

Ongeldig e-mailadres
Wachtwoord vereist
Toon Verberg

Al abonnee? Heb je al een abonnement op ons tijdschrift? Klik hier

Nieuwe gebruiker? Krijg nu toegang!

Reset wachtwoord

Geef je mailadres op, dan krijg je een e-mail met aanwijzingen voor het resetten van je wachtwoord.
Ongeldig e-mailadres

Voer je wachtwoord in

We hebben een mail met een wachtwoord gestuurd naar

Nieuw wachtwoord

Enter a password with at least 6 characters.

Wachtwoord vereist
Toon Verberg