De grote pieterman

De grote pieterman: de giftigste vis van onze wateren

Door zijn stekels met zenuwgif is de grote pieterman tot een van de giftigste vissen in onze vaarwateren. Als je in aanraking komt met het verdedigingswapen van de grote pieterman heb je urenlang last van hevige pijn – soms met de dood tot gevolg.

Door zijn stekels met zenuwgif is de grote pieterman tot een van de giftigste vissen in onze vaarwateren. Als je in aanraking komt met het verdedigingswapen van de grote pieterman heb je urenlang last van hevige pijn – soms met de dood tot gevolg.

Shutterstock

Fatale aanvaring met een grote pieterman

Een 18-jarige jongen was aan het snorkelen voor de kust van Mallorca en probeerde een grote pieterman te vangen. Maar de grote pieterman verdedigde zich met zijn gifstekels en stak de jongen in zijn scheenbeen.

Ondanks de felle pijn die meteen door zijn been schoot, kon de jongen zich op een boot hijsen, waar hij al snel het bewustzijn verloor en stierf.

Zijn ader was doorgeprikt en het vergiftigde bloed was naar zijn longen gestroomd, waardoor zijn cellen waren opgezwollen. Dat leidde vervolgens tot een hartstilstand.

Drie doden na een ontmoeting met een grote pieterman

Deze onfortuinlijke jongen is een van de drie mensen die de afgelopen 100 jaar zijn overleden na een ontmoeting met een grote pieterman. Waarschijnlijk heeft deze giftige vis bovendien diverse gevallen van verdrinking op zijn geweten door de hevige pijn die hij in de ledematen van zijn slachtoffers veroorzaakt.

Normaal is een steek van de grote pieterman niet levensgevaarlijk voor iemand die gezond is. Maar echte waterratten moeten toch goed uitkijken wanneer ze de golven induiken – vooral in juni en juli, als de giftige grote pieterman op laag water aan het broeden is.

De grote pieterman komt in onze vaarwateren vrij vaak voor en overdag verbergt de vis zich op de zeebodem. Het liefst onder het zand, zodat hij er bijna helemaal door wordt bedekt en je alleen zijn ogen en voorhoofd ziet.

Om door de grote pieterman gestoken te worden moet je boven op de vis gaan staan, wat niet zo vaak voorkomt, want meestal maakt hij zich snel uit de voeten.

Grote pieterman begraven in het zand

Als de grote pieterman zich heeft ingegraven in de zeebodem, zie je hem makkelijk over het hoofd.

© Shutterstock

Wat moet je doen als je door een grote pieterman wordt gestoken?

Naast de grote pieterman kun je in de Nederlandse en Belgische vaarwateren ook de giftige kleine pieterman tegenkomen. Er bestaan nog meer pietermannen, zoals de gevlekte en bonte pieterman, maar die komen alleen verder naar het zuiden voor.

De scherpe, spitse stekels van de grote pieterman zitten op de kieuwdeksels en rugvin van de vis en zijn verbonden met een aantal gifklieren, die als verdediging overeind komen als er gevaar in de buurt is.

Het gif lost de rode bloedlichaampjes van het slachtoffer op en kan naast hevige pijn ook koud zweet, duizeligheid en zwellingen veroorzaken. Maar je kunt er iets tegen doen.

Het gif van de grote pieterman bevat namelijk een eiwit dat temperaturen van 34 °C en hoger niet overleeft. Dus als je door een grote pieterman wordt gestoken, moet je de wond zo snel mogelijk onder de warme kraan houden, eroverheen plassen als er geen kraan in de buurt is of de plek met een grote laag heet zand bedekken.

De wereld kent vele giftige stoffen. Lees over de acht de giftigste stoffen op aarde.

De grote pieterman is een lekkere, gezonde vis om te eten

Wil je wraak nemen op de giftige grote pieterman, dan is het goed om te weten dat de vis erg lekker is: zowel gedroogd, gebakken, gerookt als gekookt.

Zijn lever is rijk aan vetzuren die een groot aantal ziekten kunnen voorkomen.

Denk er wel aan dat je de grote pieterman eerst moet ‘ontwapenen’ voordat je hem bereidt.