Our website does not support Internet Explorer.

To get the best experience on our website and of our content, please use a more modern browser like Edge, Chrome, Safari or similar.

Spinnen in Nederland – Gewone huisspin

Spinnen in Nederland en België

Er leven ruim 600 soorten spinnen in ons land, en die zijn niet allemaal klein genoeg om zich in een hoekje te verstoppen.

Shutterstock

Spinnen zijn overal. Wereldwijd komen er meer dan 45.000 soorten spinnen voor, en ruim 600 daarvan leven in Nederland en België.

Wij geven je een kort overzicht van de spinnen in ons land en vertellen je of er exemplaren bij zitten waarvoor je moet oppassen.

Leven er giftige spinnen in de Lage Landen?

Het overgrote deel van de spinnen in onze contreien produceert gif.

Maar alleen hun prooien, zoals insectjes of andere spinnen, hebben daar iets van te vrezen. Het gif van de spinnen is namelijk te zwak om schade aan te richten bij mensen.

Naarmate de aarde opwarmt, kan het zijn dat er giftigere spinnen onze kant op komen, zoals de Steatoda Nobilis, ook wel Valse Weduwe genoemd.

De Valse Weduwe is de giftigste spin van Engeland. De laatste jaren is hij ook in Duitsland waargenomen, en een paar keer in Nederland.

Spinnen in Nederland – Valse Weduwe

Een beet van de Valse Weduwe is niet dodelijk, maar vergelijkbaar met een wespensteek. Symptomen zijn o.a. zwelling, ontsteking bij de beet en misselijkheid.

© Shutterstock

Tot dusver is het echter niet al te pijnlijk om in Nederland of België door een spin te worden gebeten. In het ergste geval is het vergelijkbaar met je prikken aan een brandnetel.

Een paar soorten spinnen in ons land kunnen door de huid heen bijten. Dat zijn onder andere:

  • Gewone huisspin
  • Kleine gerande oeverspin
  • Platte wielwebspin
  • Kruisspin
  • Stalmuursluiper
  • Wespspin
  • Gewone mijnspin

Hoe groot zijn de spinnen in Nederland en België?

Onze spinnen worden niet zo groot als hun soortgenoten in het buitenland. Maar ook bij ons komen spinnen voor die niet onopgemerkt in een hoekje kunnen gaan zitten.

Als je uitgaat van de pootlengte is de gewone huisspin de grootste spin van Nederland en België.

Spinnen in Nederland – Gewone huisspin

De gewone huisspin is gelet op de pootlengte de grootste spin van Nederland en België.

© Shutterstock

De poten van de gewone huisspin zijn 10 centimeter lang. Dat is maar een derde van die van de grootste spin ter wereld.

De Heteropoda maxima (in het Engels giant huntsman spider) heeft namelijk poten van wel 30 centimeter.

Spinnen in Nederland

Hier zie je de gewone huisspin (l) naast de grootste spin ter wereld, Heteropoda maxima.

© Shutterstock

De gewone huisspin leeft, zoals de naam al zegt, in huizen, en houdt vooral van donkere, rustige plekken, zoals de kelder of zolder. Daardoor kruist deze soort vaak ons pad.

Als je uitgaat van de lichaamslengte is de kleine gerande oeverspin de grootste spin die in onze contreien voorkomt.

Het lijf van de kleine gerande oeverspin kan 10 centimeter lang worden, terwijl dat van de gewone huisspin maar 1,5 centimeter is.

Spinnen in Nederland - Kleine gerande oeverspin

Je herkent de kleine gerande oeverspin aan de lichte strepen langs het lijf van de spin.

© Shutterstock

In tegenstelling tot de gewone huisspin leeft de kleine gerande oeverspin langs het water. De kans is dan ook klein dat je er thuis een tegenkomt.

In de natuur vangt de kleine gerande oeverspin kikkervisjes en kleine visjes. En het dier kan onderduiken als er een roofdier in de buurt is.

De meest gangbare spinnen in Nederland en België

Spinnen zijn overal. Er is er daardoor vaak een in de buurt, ook al zie je hem niet. Sommige spinnen zul je regelmatig tegenkomen, terwijl andere zich bijna nooit laten zien.

We hebben een overzicht samengesteld van enkele van de meest voorkomende spinnen in Nederland en België, plus drie spinnen die je alleen met veel geluk tegen het lijf loopt.

Kruisspin

Grootte: Het lijf kan 17 mm worden, de poten 3 cm.

De kruisspin is een van de bekendste spinnen van Nederland en België, en je herkent hem gemakkelijk aan het lichte kruis op zijn rug. Verder kan het lijf van de kruisspin verschillende kleuren hebben, zoals grijs, bruin, geel of groen.

Spinnen in Nederland – Kruisspin in wielweb

De kruisspin leeft ongeveer één jaar en je ziet hem vooral in het bos.

© Shutterstock

De kruisspin behoort tot de wielwebspinnen, die de bekende wielvormige webben maken. Het web kan een diameter van een halve meter hebben, en gewoonlijk maakte de kruisspin elke nacht een nieuw web.

Als het web klaar is, gaat de kruisspin in het midden ervan geduldig zitten wachten. Vroeg of laat zal een insect in het web verstrikt raken, en dan kruipt de kruisspin snel naar zijn slachtoffer toe.

De spin dient zijn prooi een dodelijke dosis gif toe, wikkelt hem in spinrag en zuigt hem leeg voor voeding.

Grote trilspin

Grootte: Het lijf kan 10 mm worden, de poten 10 cm.

De grote trilspin is te herkennen aan zijn kleine, tweeledige lijf en zijn lange, dunne poten. De spin is meestal bruin, met een iets lichtere kop.

De grote trilspin is een zogeheten synantrope spin, omdat hij voor zijn voortbestaan afhankelijk is van de mens. De spin kan namelijk niet buiten overleven, maar houdt van verwarmde huizen en zit vooral graag op zolder en in de kelder.

Spinnen in Nederland – Grote trilspin

De grote trilspin lijkt op de hooiwagen. Maar hooiwagens maken geen web of gif. Ze hebben ook geen tweeledig lijf en niet acht ogen, zoals de grote trilspin, maar twee.

© Shutterstock

Het web van de grote trilspin ziet er, in tegenstelling tot dat van de wielwebspin, wat rommelig uit. Het spinrag is ook niet kleverig, maar toch blijven er prooien in steken.

Als dat gebeurt, rent de grote trilspin ernaartoe, spuit hij een verdovende vloeistof in zijn slachtoffer en zuigt hij het binnenste eruit.

De langpotige spin eet graag andere spinnen, zoals de gewone huisspin.

Gewone huisspin

Grootte: Het lijf kan 2 cm worden, de poten ruim 10 cm.

De gewone huisspin is een van de grootste spinnen die in Europa voorkomen en de grootste spin van Nederland en België.

De gewone huisspin lijkt misschien helemaal zwart, maar hij is eigenlijk donkerbruin of grijs, met geelbruine poten.

Spinnen in Nederland – Grote huisspin in zijn web

De grote huisspin kom je vaak tegen in huis, en hij kan zeven jaar worden.

© Shutterstock

De spin behoort tot de trechterspinnen, die een dichtgeweven, trechtervormig web weven.

De gewone huisspin zit vaak onder in de trechter. Als hij de trillingen van een prooi voelt, komt hij tevoorschijn om toe te slaan.

En dat gaat snel.

Met een topsnelheid van 0,53 m/s is de gewone huisspin namelijk een van de snelste spinnen ter wereld.

Stalmuursluiper

Grootte: Het lijf kan 12 mm worden, de poten ruim 6 mm.

De stalmuursluiper is een compacte spin met korte, dikke poten. Hij is bruinzwart met een herkenbaar harig, grijs achterlijf, dat doet denken aan een muizenvacht.

In Nederland en België komt de stalmuursluiper alleen binnenshuis voor en zie je hem het vaakst ’s nachts op de muren en vloer. Hij jaagt actief op zijn prooi in plaats van in een web te zitten wachten.

Spinnen in Nederland - Stalmuursluiper

De stalmuursluiper komt alleen in het zuiden buitenshuis voor. Hij is daarom als verstekeling naar Nederland en België gekomen.

© Shutterstock

Huisdwergzesoog

Grootte: Wordt maximaal 2 mm lang.

De huisdwergzesoog is een kleine, roodachtige spin die uitsluitend in huizen leeft. Anders dan de meeste spinnen heeft hij maar zes ogen – vandaar de naam –, en hij heeft een herkenbaar loopje met afwisselend snelle en langzame bewegingen.

De huisdwergzesoog eet insectjes en jaagt alleen ’s nachts. Daardoor zie je hem zelden.

Eén spin kan zeven soorten draden spinnen

Dankzij een aantal klieren kan een spin wel zeven verschillende dunne draden spinnen, elk met zijn eigen doel.

Zebraspin

Grootte: Wordt maximaal 7 mm lang.

De zebraspin is een vrij kleine spin, die is te herkennen aan zijn zwarte lijf met witte strepen. De zebraspin heeft in totaal acht ogen, waarvan er twee groter zijn dan de andere. Zo kan hij zich bij het jagen beter oriënteren.

De spin is een zogeheten springspin: hij bespringt zijn prooi, klemt deze tussen zijn poten en boort zijn giftanden erin.

Spinnen in Nederland - Zebraspin

Het mannetje van de zebraspin doet een zigzagdans als hij met het vrouwtje heeft gepaard.

© Shutterstock

De zebraspin leeft in de bossen en is ’s nachts actief. Hij houdt van zon, en als het regent houdt hij zich vaak schuil achter spindraad.

Gewone grottenspin

Grootte: Het lijf kan 17 mm worden, de poten ongeveer 5 cm.

De gewone grottenspin heeft een rond achterlijf, dat lichtbruin of geel kan zijn, met donkere patronen. Hij heeft relatief lange poten, die afwisselend donker- en lichtbruin zijn.

Zoals de naam al zegt houdt de gewone grottenspin van donkere ruimten, zoals grotten. Hij jaagt op insecten die zijn pad kruisen, maar vangt zo nu en dan ook een beestje in zijn web.

Spinnen in Nederland - Gewone grottenspin

De gewone grottenspin is niet kieskeurig en eet ook slakken, wat je bij spinnen niet vaak ziet.

© Shutterstock

De gewone grottenspin legt tot 200 eitjes in een cocon. Dit is een omhulsel van spinrag, dat je soms aan een spindraad ziet hangen.

Koffieboonspin

Grootte: Wordt maximaal 8 mm lang.

De koffieboonspin is een kleine, donkerbruine spin met een plat, rond achterlijf dat lijkt op een koffieboon.

De spin heeft meestal een lichte tekening op het achterlijf, dat kan variëren in duidelijkheid. Hetzelfde geldt voor de karakteristieke lichte strepen langs het achterlijf.

Spinnen in Nederland - Koffieboonspin op een rotswand

De koffieboonspin legt tot 150 roze eitjes, die hij in spindraad wikkelt.

© Shutterstock

De koffieboonspin komt in huizen en in de natuur voor, waar hij insectjes vangt die in zijn web verstrikt raken.

Anders dan de kruisspin, die midden in zijn web op prooien wacht, verstopt de koffieboonspin zich vaak in de buurt van zijn web.

Korstmosrenspin

Grootte: Wordt maximaal 6 mm lang.

De korstmosrenspin is een kleine spin die in Nederland maar op een paar plekken voorkomt. Hij heeft een plat lijf met herkenbare lichte en donkere patronen, waarvan er één, midden op het achterlijf, op een doodshoofd lijkt.

Door zijn uiterlijk valt de korstmosrenspin bij het jagen weg tegen boomschors. Daardoor zie je hem in de natuur ook makkelijk over het hoofd.

Spinnen in Nederland - Korstmosrenspin op een blad

De korstmosrenspin komt in Nederland maar op een paar plekken voor.

© Shutterstock

Lentevuurspin

Grootte: Wordt maximaal 16 mm lang.

De lentevuurspin is een nog zeldzamere spin in de Lage Landen. Het mannetje is echter wel makkelijk te herkennen.

Het achterlijf en de achterste poten zijn rood, het voorlijf en de voorpoten zwart. Ook heeft hij vier karakteristieke stippen op zijn achterlijf en witte ringen op zijn voorpoten. Hij wordt in sommige talen dan ook ‘lieveheersbeestspin’ genoemd.

Het vrouwtje is geheel zwart of grijs.

Spinnen in Nederland - Lentevuurspin in de natuur

De lentevuurspin heeft vrij grote kaken, waarmee hij zijn prooi spietst.

© Shutterstock

De lentevuurspin leeft voornamelijk onder de grond, waar hij jaagt en eitjes legt. Voor dat laatste heeft de spin veel eiwit nodig, en daarom eet het vrouwtje het mannetje na de paring op.

Gewone mijnspin

Grootte: Wordt maximaal 2 cm lang.

Hoewel de gewone mijnspin het meest van warmere streken houdt, komt hij ook voor in Nederland en België.

De gewone mijnspin heeft een compact, zwartglanzend lijf. Kenmerkend voor de spin zijn de twee enorme kaken, die bij het vrouwtje maar liefst 5 millimeter lang kunnen worden.

Spinnen in Nederland - Gewone mijnspin in de natuur

De gewone mijnspin kan heel oud worden, het vrouwtje zelfs wel 10 jaar.

© Shutterstock

De gewone mijnspin jaagt door een gat te graven waarin hij een web weeft. Als daar een insect in blijft steken, schiet de mijnspin eropaf en trekt hij zijn prooi mee de diepte in.

Lees ook:

Spider in web
Spinnen

Waarom zit een spin in het midden van zijn web?

2 minuten
Spinnen

Zo lang leeft een spin in je stofzuiger

1 minuut
Spinnen

DE LIJST: De spin is gemaakt om te doden

10 minuten

Log in

Ongeldig e-mailadres
Wachtwoord vereist
Toon Verberg

Al abonnee? Heb je al een abonnement op ons tijdschrift? Klik hier

Nieuwe gebruiker? Krijg nu toegang!

Reset wachtwoord

Geef je mailadres op, dan krijg je een e-mail met aanwijzingen voor het resetten van je wachtwoord.
Ongeldig e-mailadres

Voer je wachtwoord in

We hebben een mail met een wachtwoord gestuurd naar

Nieuw wachtwoord

Enter a password with at least 6 characters.

Wachtwoord vereist
Toon Verberg