Our website does not support Internet Explorer.

To get the best experience on our website and of our content, please use a more modern browser like Edge, Chrome, Safari or similar.

Dieren - Slangen

Beet van de adder is een giftige cocktail

De adder valt aan met een bloedgif dat weefsel en rode bloedcellen afbreekt. In het ergste geval kan de beet van een adder dodelijk zijn. Dit gebeurt gelukkig maar zelden.

De adder – De enige gifslang in Nederland

Wereldwijd zijn er zo’n 200 verschillende soorten adders. Wat dichter bij huis vinden we er slechts één – de Europese adder met de Latijnse naam Vipera Berus. Dit is ook meteen de enige gifslang in Nederland.

De Europese adder is geen grote slang. Toch zijn veel mensen bang voor de adder vanwege zijn giftige beet die in het ergste geval levensbedreigende reacties kan opwekken bij mensen.

De tanden van de adder zijn flexibele buisjes

De adder heeft een paar giftanden in de bovenkant van zijn bek. Deze tanden zijn bevestigd aan een flexibel bot en staan naar achteren gericht.

Als de adder niet op jacht is, liggen zijn tanden opgevouwen boven in de bek, maar als hij toeslaat, klappen de tanden razendsnel uit terwijl hij zijn bek 180 graden openspert.

Adder bijt mens

De tanden van de adder zijn naar achteren gericht en daarom moet hij zijn bek wagenwijd opensperren om zijn tanden in een slachtoffer te kunnen zetten.

De scherpe tanden kunnen zich door het vlees van een slachtoffer boren en daar een dodelijke dosis gif afgeven. De tanden zijn namelijk hol en vormen een soort buisje, dat wordt gevuld met gif uit een klier in de bovenkaak van de adder.

Mensen overlijden zelden door het gif van een adder

Het gif van een adder is een cocktail van verschillende gifstoffen, waarvan bloedgif de voornaamste is. Bloedgif breekt weefsel af en werkt als een antistollingsmiddel voor het bloed. Dit kan leiden tot bloedingen en zwellingen.

Als een muis, hagedis of kleine vogel wordt gebeten door een adder is het vrij snel einde verhaal, maar voor mensen is een adderbeet zelden levensbedreigend. Een adder die mensen bijt, doet dat meestal als een soort waarschuwing. Dat betekent dat hij geen volledige dosis gif afgeeft tijdens de beet.

In sommige gevallen kan een adderbeet echter wel gevaarlijk zijn voor mensen. Dit geldt voornamelijk voor kinderen jonger dan drie jaar. Het gif van de adder kan namelijk veel meer schade aanrichten in het lichaam van een kind dan in dat van een volwassene.

Naast leeftijd kunnen factoren als lichaamsgewicht, gezondheid en de mate van fysieke inspanning na een beet een rol spelen. Fysieke activiteit na een beet zorgt er namelijk voor dat het gif wordt rondgepompt in het lichaam. Als een zwangere vrouw wordt gebeten door een adder, kan dit mogelijk gevolgen hebben voor het ongeboren kind.

De meeste mensen die door een adder worden gebeten, ervaren echter slechts milde klachten, zoals:

  • Duizeligheid
  • Lichte zwellingen
  • Overgeven
  • Hartkloppingen
  • Pijn en roodheid rond de beet

Het is wel van belang dat je medische hulp zoekt als je bent gebeten door een adder, ongeacht welke symptomen je ervaart en in welke mate.

De adder gaat op in zijn omgeving

De adder is actief in het voorjaar, de zomer en vooral in de herfst. In de winter trekt hij zich terug voor zijn winterslaap.

Je herkent de adder aan zijn rode ogen en de zigzagstrepen over de lengte van zijn lichaam. Het patroon van mannetjes is meestal zwart en dat van vrouwtjes bruin.

In sommige gevallen heeft de adder slechts één kleur. Dan is de slang helemaal zwart of bruin. De adder lijkt daardoor soms op een ringslang, maar de karakteristieke gele vlekken in de nek ontbreken.

De kleuren van de adder

Dankzij zijn kleurenpatroon kan de adder zich gemakkelijk verstoppen in heide, moerassen, velden en in bossen bij bomen en takjes met bruine tinten.

De adder is 60 tot 105 centimeter lang en weegt zo’n 100 gram, afhankelijk van het geslacht. De langste adder die we ooit in Nederland zijn tegengekomen was slechts 81 centimeter lang. Ter vergelijking: een ringslang wordt zo’n 140 centimeter lang.

Adder baart levende jongen

Ook al is de adder een reptiel, hij is wel een van de weinige koudbloedige dieren die levende jongen baren. De adder heeft wel eieren, maar is eierlevendbarend en behoort daarmee tot een unieke groep dieren. Bij dieren die levendbarend zijn, worden eicellen in het lichaam van de moeder bevrucht en uitgebroed, zonder dat er een schaal om de vrucht heen komt. Dit is bijvoorbeeld het geval bij de meeste zoogdieren.

Bij dieren die eierlevendbarend zijn, ontstaat er een vlies of een schaal om de eicel. Het jong ontwikkelt zich dus in een ei, maar komt uit het ei voordat het het lichaam van de moeder verlaat.

Adders paren in april en mei, en de jongen worden geboren in augustus en september. De mannetjes strijden om de gunst van het vrouwtje door een dansgevecht op te voeren. De beste danser mag paren met het vrouwtje.

Het zeepaard is een ander koudbloedig dier dat levende jongen baart. Hier zet het vrouwtje de eieren af in het mannetje, dat uiteindelijk de jongen baart.

De adder heeft veel vijanden

De adder is een giftig roofdier dat ook in Nederland voorkomt. Toch heeft hij veel natuurlijke vijanden, doordat hij vrij klein is.

Egels, buizerds, kraaien, vossen en dassen zijn niet te beroerd om deze kleine slang af en toe op het menu te zetten. Daarnaast vinden honden en katten het soms ook een leuke uitdaging om een adder achterna te zitten.

Lees ook:

Slangen

Hoe wordt tegengif gemaakt?

3 minuten
Kan een cobra spuwen?
Slangen

Cobra – Kan een cobra spuwen?

2 minuten
Slangen

Dit zijn de 5 gevaarlijkste gifslangen ter wereld

4 minuten

Log in

Ongeldig e-mailadres
Wachtwoord vereist
Toon Verberg

Al abonnee? Heb je al een abonnement op ons tijdschrift? Klik hier

Nieuwe gebruiker? Krijg nu toegang!

Reset wachtwoord

Geef je mailadres op, dan krijg je een e-mail met aanwijzingen voor het resetten van je wachtwoord.
Ongeldig e-mailadres

Voer je wachtwoord in

We hebben een mail met een wachtwoord gestuurd naar

Nieuw wachtwoord

Enter a password with at least 6 characters.

Wachtwoord vereist
Toon Verberg