Duikende valk

Dieren breken alle snelheidsrecords

Er is geen tijd te verliezen als soorten vechten om te overleven. Door seks, jagen en vluchten staan de dieren op scherp in een harde wereld waar een gebrek aan snelheid of een slechte timing levens kan kosten.

Er is geen tijd te verliezen als soorten vechten om te overleven. Door seks, jagen en vluchten staan de dieren op scherp in een harde wereld waar een gebrek aan snelheid of een slechte timing levens kan kosten.

Shutterstock

Acceleratie en topsnelheid

SNELSTE REACTIE

  • Goud: Draculamier, 0,000023 seconden, 90 m/s
  • Zilver: Termiet, 0,000025 seconden, 67 m/s
  • Brons: Kikkervis, 0,006 seconden
Draculamier
© Alex Wild

Hap! Kaken klappen dicht met recordsnelheid

Op hogesnelheidsbeelden is te zien dat de draculamier zijn kaken in 0,000023 seconden op elkaar klapt. Dat is 5000 keer zo snel als met je ogen knipperen. De topsnelheid bedraagt 324 km/h en de acceleratie kan meer dan 10.000.000 g bereiken.

De snelheid wordt bereikt doordat de mier zijn kaken tegen elkaar drukt tot de spanning zo hoog is dat de ene kaak over de andere schuift en ze dichtklappen.

VIDEO: Zie de mierenkaken dichtklappen in superslow-motion

Draculamieren gebruiken hun kaken voor de aanval en de verdediging. Zo jagen ze op giftige miljoenpoten, die ze snel doden voordat ze zelf gebeten worden.

GROOTSTE TOPSNELHEID

  • Goud: Slechtvalk, 320-390 km/h (snelste in de lucht)
  • Zilver: Merlijn, 130 km/h (snelste in water)
  • Brons: Cheetah, 120 km/h (snelste op het land)
Duikende slechtvalk
© Shutterstock

Zwaartekracht is pure doping

Snelheid is een deugd in de wereld van roofdieren. Hoe sneller een roofdier is, hoe kleiner de kans dat hij verhongert. Daarom zijn veel snelle dieren van de planeet roofdieren.

De snelste van allemaal is de slechtvalk, die meer dan 300 km/h kan halen. De valk bereikt deze duizelingwekkende snelheid door zijn vleugels en poten tegen zijn lichaam te vouwen, waardoor hij een druppelvorm aanneemt.

Anders dan snelle dieren te water en op het land heeft de slechtvalk voordeel van de zwaartekracht en kan hij in zijn duik naar een prooi 25 g verdragen. Ter vergelijking: getrainde jachtvliegers kunnen slechts 8-9 g aan.

SNELSTE SLAG

Bidsprinkhaankreeft
© Pascal Kobeh

Bokser van de zeebodem geeft linkse directe

Als een bokser slaat de bidsprinkhaankreeft met zijn hamerachtige klauwen op mosselen en krabben tot hun schelpen barsten.

Het dier bokst met een versnelling van 150.000 m/s2 – denk aan een pistoolkogel – wat betekent dat het beest theoretisch meer dan 100 stoten kan uitdelen in de tijd die nodig is om met een oog te knipperen.

VIDEO: Zie hoe de bidsprinkhaankreeft een heremietkreeft verpulvert

De klauwen van de bidsprinkhaankreeft zijn zo gevormd dat ze bestand zijn tegen de enorme kracht van de inslag op de schedels van de slachtoffers. De buitenste laag is gemaakt van het mineraal hydroxyapatiet, dat ook in ons tandglazuur zit. Daaronder zitten twee flexibele onderlagen die als schokdempers fungeren en voorkomen dat de buitenlaag barst.

Seks en voortplanting

KORTSTE PARING

Kolibrieparing
© Mateusz Piesiak/NaturePL

Penisloze seks is veilige seks

Hoewel de hofmakerij van de mannetjeskolibrie lang duurt en hij op 20-45 meter hoogte allerlei capriolen kan uithalen, is de paringsdaad zelf in een oogwenk voorbij.

Tijdens het paren kunnen de vogels niet vliegen en zijn ze weerloos. Een snelle paring betekent dus veilige seks.

Het mannetje heeft geen penis, maar net als het vrouwtje een cloaca: geslachtsopening en ontlastingskanaal ineen. Het mannetje drukt zijn cloaca tegen die van het vrouwtje en brengt het sperma onmiddellijk over.

Volgens wetenschappers hebben de kolibrie en andere soorten in de evolutie hun penis afgeworpen om snel te kunnen paren en zich dan weer in veiligheid te kunnen brengen.

SNELSTE ZWANGERSCHAP

  • Goud: Smalvoetbuidelmuis, 9-11 dagen
  • Zilver: Noord-Amerikaanse buidelrat, 11-13 dagen
  • Brons: Hamster, 16 dagen
Smalvoetbuidelmuis met jongen
© D. Parer & E. Parer-Cook/Minden/Ritzau Scanpix

Buidelmuis is twee dagen zwanger

Geen enkel ander zoogdier bevalt zo snel als het Australische buideldier van de soort Sminthopsis. De foetussen brengen slechts 2-3 dagen in de baarmoeder door, waarna de piepkleine jongen, circa 5 mm groot, belanden in de buidel, waar ze zich aan de tepels hechten.

De jongen zijn nog niet volledig ontwikkeld en kunnen niet zien, horen, balanceren of proeven. Na in totaal 9-11 dagen brengt het vrouwtje haar nest van maximaal 8 jongen ter wereld.

De zwangerschap is korter dan de lange draagtijd van andere zoogdieren, die met hun toegenomen gewicht lastiger voedsel kunnen vinden of aan roofdieren kunnen ontkomen.

SNELSTE ZAAD

Schroefzaad van de zangvogel
© Melissah Rowe et al./Cell Press/Shutterstock

Sperma schroeft zich voort

Een mannelijke zangvogel vuurt zijn raketsperma af op de cloaca van het vrouwtje, in de richting van haar eitjes. De snelheid bedraagt 7,5 mm/minuut, dat is bijna twee keer zo snel als menselijk sperma.

Het sperma is zo snel dankzij de vorm van de kop. Terwijl de koppen van menselijk sperma rond zijn, hebben die van zangvogels de vorm van een schroef. En hoe meer schroefvormig de zaadcellen zijn, des te sneller ze zwemmen.

De zaadcellen tollen om zichzelf als een schroef terwijl ze met hun staart zwaaien.

Zangvogels hebben deze hoge spermasnelheid ontwikkeld omdat de vrouwtjes er anders met een ander vandoor gaan. Met veel kapers op de kust moet je als vogel het snelste sperma hebben om als eerste bij het eitje te komen.

Leven en overleven

KORTSTE LEVENSDUUR

  • Goud: Eendagsvlieg, 5 minuten
  • Zilver: Buikharigen (Gastrotricha), 3 dagen
  • Brons: Dronemieren, 3 weken
Eendagsvlieg
© Richard Bartz

Eendagsvliegen verspillen geen tijd

Niemand leeft sneller dan eendagsvliegen van de soort Dolania americana. Binnen een uur kan een vrouwtje een partner vinden, paren, eitjes leggen en sterven – en sommige zijn na vijf minuten al klaar.

Mannetjes leven over het algemeen iets langer dan vrouwtjes, omdat ze tijd nodig hebben om een partner te vinden. Pas uitgekomen mannetjes vliegen rond boven het water op zoek naar partners, tot ze bezwijken en verdrinken – als ze voor die tijd niet worden opgegeten door een roofdier.

Eendagsvliegen komen tegelijk tevoorschijn in een periode van twee weken in mei.

SNELSTE HARTSLAG

  • Goud: Wimperspitsmuis, 1511 slagen/minuut
  • Zilver: Kolibrie, 1260 slagen/minuut
  • Brons: Kanarie, 1020 slagen/minuut
Spitsmuis en blad
© Daniel Heuclin/NaturePL

Razendsnel hart verwarmt spitsmuis

Terwijl onze hartslag in rust gemiddeld 70 slagen per minuut bedraagt, raast het hart van de wimperspitsmuis met soms wel 1511 slagen per minuut.

Het hart klopt stukken sneller dan dat van grotere dieren, omdat de bloedvaten veel kleiner zijn. De bloedsomloop ondervindt meer weerstand van de wanden van de bloedvaten, zodat er meer kracht nodig is om het bloed door het lichaam te stuwen.

Kleine dieren verliezen ook snel lichaamswarmte, dus hun metabolisme draait op volle toeren. Daarvoor is zuurstof nodig, en in rust verbruikt de wimperspitsmuis 67 maal zoveel zuurstof als de mens.

SNELSTE GESLACHTSRIJPING

Killivis
© Vrtílek et al.

Killivis schiet door puberteit

Geen gewerveld dier wordt zo snel volwassen als de killivis uit Mozambique. Pas uitgekomen vissen van 5 mm groeien in slechts twee weken uit tot 4-5 cm volgroeide en geslachtsrijpe vissen.

Deze snelle ontwikkeling is noodzakelijk voor het voortbestaan van de soort, want het water waarin de vissen leven, kan een groot deel van het jaar droogstaan.

Tijdens droogte overleven de eitjes in een sluimerstand. Ze komen uit als het regenseizoen de waterpoel bijvult, waarna de vissen snel volwassen worden en snel weer eitjes leggen, zodat de volgende generatie binnen is voordat de droogte terugkeert.

SNELSTE KLEURVERANDERING

  • Goud: Inktvis, 300 milliseconden
  • Zilver: Kameleontorpedobaars, 500 milliseconden
  • Brons: Kameleon, 10-20 seconden
Zeekat
© Shutterstock

Inktvis verandert in een tel van kleur

Zeekatten kunnen in 300 milliseconden van kleur veranderen. De huid zit vol gespecialiseerde pigmentcellen, chromatoforen, die in verbinding staan met het centrale zenuwstelsel.

De chromatoforen bestaan uit elastische zakjes met pigmenten en zijn omgeven door zenuw- en spiercellen. Als de spieren zich samentrekken, veranderen de chromatoforen en pigmentzakjes van vorm, waardoor de zeekat lichter of donkerder wordt.

Zo bootst hij de omgeving na en verbergt hij zich voor roofdieren, maar hij kan potentiële partners er ook mee laten weten dat hij klaar is om te paren.