Snelste dier op het land: jachtluipaard

Dit zijn ’s werelds snelste dieren

Er zijn dieren die zich als het nodig is met fabelachtige snelheden kunnen voortbewegen. Maar wat is het snelste dier ter wereld?

Er zijn dieren die zich als het nodig is met fabelachtige snelheden kunnen voortbewegen. Maar wat is het snelste dier ter wereld?

Shutterstock

’s Werelds snelste dieren

Voor veel dieren is snelheid van levensbelang om te jagen, een partner te zoeken of om te vluchten van roofdieren.

Te land, ter zee en in de lucht bewegen ’s werelds snelste dieren zich voort met snelheden die wij mensen alleen met machines als auto’s of vliegtuigen kunnen bereiken.

’s Werelds snelste dieren zijn:

  • Slechtvalk
  • Stekelstaartgierzwaluw
  • Fregatvogel
  • Spoorwiekgans
  • Marlijn
  • Jachtluipaard
  • Zeilvis
  • Gaffelbok
  • Blauwe gnoe
  • Leeuw

Ontdek meer over ’s werelds snelste dieren in dit artikel.

Slechtvalk

Slechtvalk is ’s werelds snelste dier

De slechtvalk duikt met hoge snelheid

De slechtvalk vouwt zijn vleugels, poten en staartveren in en kan daardoor door de lucht duiken met een snelheid van wel 390 km/h. Deze extreme snelheid maakt de slechtvalk de snelste van alle vogels - en alle dieren.

© Shutterstock
  • Maximumsnelheid: 390 km/h.
  • Kracht: Zijn druppelvormige lichaam.
  • Zwakte: Langzaam als hij horizontaal vliegt.

De slechtvalk komt voor op alle continenten en leeft van middelgrote vogels als duiven, eenden en steltlopers. Voor de jacht op deze vogels verhoogt de slechtvalk zijn snelheid.

Als de slechtvalk een prooi spot op het land, draait hij razendsnel zijn kop naar beneden en neemt een duik door de lucht.

Om de weerstand in de lucht te verminderen, vouwt de slechtvalk zijn vleugels, poten en staartveren dicht tegen zijn lichaam en vormt zo een aerodynamische druppel.

Daarna duikt hij loodrecht naar beneden en met behulp van de zwaartekracht kan hij een snelheid van wel 390 km/h halen. Daardoor is de slechtvalk ’s werelds snelste dier en daarmee ook de snelste vogel.

Stekelstaartgierzwaluw

Stekelstaartgierzwaluw heeft seks met hoge snelheid

Stekelstaartgierzwaluw vliegt over het water

De slechtvalk is ’s werelds snelste vogel, maar de stekelstaartgierzwaluw is een waardige tweede op de lijst met een maximumsnelheid van 170 km/h.

© Shutterstock
  • Maximumsnelheid: 170 km/h.
  • Kracht: De lange, smalle vleugels.
  • Zwakte: Gaat in coma bij koud weer.

Het snelheidsrecord van de slechtvalk is indrukwekkend, maar als je de zwaartekracht niet meerekent, wordt hij met gemak ingehaald door de gierzwaluw, die aanzienlijk beter kan vliegen.

De stekelstaartgierzwaluw voedt zich met kleine, vliegende insecten en broedt in Centraal-Azië en zuidelijk Siberië. In de winter vliegt hij met een bescheiden snelheid van 40 km/h naar warmere oorden.

Als het paringsseizoen begint, gaat de stekelstaartgierzwaluw wel vier keer zo snel om indruk te maken op potentiële partners.

Tijdens deze zoektocht kan een stekelstaartgierzwaluw wel 170 km/h vliegen, wat hem een van de snelste vogels ter wereld maakt.

American Quarter - ’s Werelds snelste paard

De Amerikaanse Quarter Horse is voor korte afstanden ’s werelds snelste paard.

© Shutterstock

Quarter Horse is ’s werelds snelste paard

In alle culturen waar paarden werden gehouden, waren er paardenraces. In het oude Egypte, in het oude Griekenland en in het Romeinse Rijk waren mensen gefascineerd door snelle paarden.

In de 17e eeuw begon men in Engeland een paardenras te fokken dat het allersnelst moest worden. Nu is de Engelse volbloed die toen gefokt werd, een van de snelste paarden ter wereld, met een record van 77 km/h in galop.

Op korte afstanden wordt de trotse volbloed echter verslagen door de Amerikaanse Quarter Horse, die bij afstanden van een kwart mijl, zo’n 400 meter, wel 88 km/h kan halen.

Fregatvogel

Fregatvogel vliegt slapend over de Atlantische Oceaan

Fregatvogel-het mannetje heeft een rode zak onder zijn snavel.

De fregatvogel legt maar eens in de twee jaar een ei en daarom doet het mannetje ontzettend zijn best tijdens het paringsseizoen.

© Shutterstock
  • Maximumsnelheid: 153 km/h.
  • Kracht: Kan maandenlang vliegen zonder te landen.
  • Zwakte: Legt maar eens in de twee jaar een ei.

Er zijn vijf soorten fregatvogels en allemaal leggen ze indrukwekkende afstanden af over de tropische en subtropische zeeën.

Het mannetje kun je herkennen aan het rode zakje onder zijn snavel, dat hij opblaast om vrouwtjes te versieren om te paren.

Als de fregatvogel de oceanen trotseert, kunnen er maanden voorbijgaan voordat hij land ziet. Hij vliegt met de passaatwinden mee om kracht te besparen en zelfs te dutten tijdens de vlucht.

Op zee leeft de fregatvogel van vissen en inktvissen die door tonijnen en andere roofvissen naar de oppervlakte worden gedreven. Met wind mee en een vis in het vizier kan hij wel 153 km/h vliegen.

Windhond - ’s werelds snelste hond

Een windhond vliegt over de racebaan met zijn lange en slanke lichaam.

© Shutterstock

Windhond is ’s werelds snelste hond

Met zijn slanke en gespierde lichaam mag de windhond zich de snelste hond ter wereld noemen. De atletische hond kan een snelheid van 70 km/h halen en werd daarom vroeger gebruikt voor de herten- en wolvenjacht.

In de jaren 1920 werden er windhondenraces georganiseerd in de VS, en sindsdien trokken windhonden een sprint bij races in de VS, Australië, Nieuw-Zeeland, Groot-Brittannië en Ierland.

Spoorwiekgans

Spoorwiekgans eet giftige kevers

Spoorwiekgans vliegt over land

Door de enorme spanwijdte van de spoorwiekgans is hij een van de snelste vogels.

© Shutterstock
  • Maximumsnelheid: 142 km/h.
  • Kracht: Grote spanwijdte.
  • Zwakte: Geen.

De spoorwiekgans is een gansachtige eend die in zwermen van circa 50 vogels vliegt en voorkomt ten zuiden van de Sahara.

Met een spanwijdte van wel 2 meter kan de spoorwiekgans snelheden tot wel 142 km/h halen. Om energie te krijgen voor de tocht eet hij van alles: kikkers, waterplanten, vissen en blisterkevers.

Omdat de spoorwiekgans zo van blisterkevers houdt, is het gevaarlijk voor mensen om hem te eten. Het gif van de blisterkevers komt namelijk terecht in het ganzenvlees.

Marlijn

De snelste vis ter wereld is de marlijn

Marlijn in de zee

De gestroomlijnde marlijn kan een snelheid van 130 km/h halen en is daarmee ’s werelds snelste vis.

© Shutterstock
  • Maximumsnelheid: 130 km/h.
  • Kracht: Gestroomlijnd lichaam en krachtige vinnen.
  • Zwakte: Geen.

De snelste vogels ter wereld kunnen profiteren van de zwaartekracht en weersverschijnselen, maar zeedieren hebben juist last van hun element.

Om een hoge snelheid te bereiken in het water, moeten roofvissen de weerstand van het water compenseren met een aerodynamische vorm. En dat is precies wat ’s werelds snelste vis, de marlijn, doet.

Zijn langgerekte, gestroomlijnde lichaam zorgt voor een minimale weerstand van het water, en met zijn sterke staartvin en zijvinnen kan de vis goed versnellen.

Jachtluipaard

Jachtluipaard is ’s werelds snelste landdier

Rennend jachtluipaard

Het jachtluipaard gaat razendsnel van 0 tot 120 km/h.

© Shutterstock
  • Maximumsnelheid: 120 km/h.
  • Kracht: Accelereert snel.
  • Zwakte: Houdt de snelheid maar kort vol.

Het jachtluipaard neemt in het dierenrijk de eerste plek in op de 100-metersprint. Het jachtluipaard is namelijk extreem goed in accelereren en kan razendsnel van 0 tot 120 km/h gaan.

De sterke spieren van het jachtluipaard zijn echter niet geschikt voor lange afstanden. Hoewel het jachtluipaard sneller gaat dan de meeste dieren, heeft hij minder uithoudingsvermogen en houdt hij de snelheid maar 500 meter vol.

Dat is dan wel weer lang genoeg om een prooi te vangen. Dankzij zijn snelle sprongen en scherpe bochten heeft het roofdier vaak wel genoeg aan een snelheid van 50 km/h.

VIDEO: Bekijk hoe het jachtluipaard zijn snelheid gebruikt voor de jacht

Zeilvis

Zeilvis vouwt zijn rugvin in

Zeilvis in de zee

De zeilvis - een snelle zwemmer - heeft het lichaam van een snelheidsduivel

© Shutterstock
  • Maximumsnelheid: 110 km/h.
  • Kracht: Een gestroomlijnd lichaam.
  • Zwakte: Geen.

Aan het lichaam van de zeilvis is af te lezen dat het een snelle vis is. Met zijn spitse snuit, een ronde kop en een taps toelopend lichaam lijkt de zeilvis op een pijl die door het water schiet.

Net als ’s werelds snelste vis, de marlijn, heeft de zeilvis een aerodynamische vorm en sterke spieren waarmee hij snelle bewegingen kan maken.

Bovendien heeft de zeilvis een zeilvormige rugvin die hij kan invouwen als hij extra snel moet zwemmen.

Gaffelbok

Gaffelbok is een marathonloper

Gaffelbok op de prairie

De gaffelbok kan zijn hoge snelheid lang volhouden en eindigt daarom op de tweede plaats voor de snelste landdieren.

© Shutterstock

Maximumsnelheid: 90 km/h.

  • Kracht: Kan zijn hoge snelheid lang volhouden.
  • Zwakte: Geen noemenswaardige acceleratie.

De gaffelbok is een soort antilope die op de prairies van westelijk en centraal Noord-Amerika leeft. De gaffelbok dankt zijn naam aan de tweepuntige hoorn op zijn hoofd, de ‘gaffel’.

In de winter vormen gaffelbokken kudden van wel 1000 dieren. Ze kunnen goed met elkaar communiceren als er gevaar dreigt. Als een roofdier nadert, kunnen ze met een hoge snelheid over de prairie rennen.

De gaffelbok is een herkauwer en eet alleen gras, kruiden en lage struiken. Zijn vegetarische dieet is genoeg om de kleine marathonloper een snelheid te geven van wel 90 km/h.

Speciale spiervezels zorgen voor snelheid

Volgens Tobias Wang, professor in zoöfysiologie aan de universiteit van Aarhus, kun je de snelste dieren opdelen in dezelfde categorieën als bij mensen - sprinters en marathonlopers.

‘Als je naar menselijke atleten kijkt, heeft de sprinter veel spieren, terwijl de marathonloper mager is en lange benen heeft. Als je heel snel bent, heb je ook minder uithoudingsvermogen en omgekeerd. Dat geldt ook voor dieren.’

Dat komt door verschillende soorten spiervezels, legt Tobias Wang uit. Het jachtluipaard kan zo snel accelereren vanwege het grote aandeel witte glycolytische spiervezels, terwijl de gaffelbok zijn uithoudingsvermogen te danken heeft aan hoge aantallen rode spiervezels.

Het jachtluipaard en de gaffelbok hebben met elkaar gemeen dat ze deze vezels hebben ontwikkeld om te kunnen overleven:

‘Als een roofdier snel is, moet het prooidier een nog hogere snelheid hebben om te kunnen ontsnappen. Doordat het roofdier sneller is, kan hij zijn prooi vangen, maar het prooidier heeft door zijn uithoudingsvermogen een kans om te overleven,’ vertelt Tobias Wang.

De blauwe gnoe

De blauwe gnoe is omringd door roofdieren

Drie blauwe gnoes op de savanne

De blauwe gnoe ziet er niet echt atletisch uit. Maar zit een roofdier hem op de hielen, dan kan het grote dier zo snel lopen dat hij een plekje tussen de snelste landdieren verdient.

© Shutterstock
  • Maximumsnelheid: 80 km/h.
  • Kracht: Sterke spieren.
  • Zwakte: Hij is een prooi voor veel snelle zoogdieren.

De blauwe gnoe - ook wel de gewone gnoe - is een grote antilope die op de savanne leeft in Oost- en Zuid-Afrika, waar hij grote afstanden aflegt op zoek naar genoeg gras.

In tegenstelling tot de gaffelbok is de blauwe gnoe robuust gebouwd. Aan zijn blauwachtige huid dankt hij de naam ‘blauwe gnoe’ en deze onderscheidt hem van de witstaartgnoe.

Helaas voor de gnoe wonen er op de savanne ook hongerige roofdieren als leeuwen, jachtluipaarden en hyena’s.

Door de dreiging van zijn razendsnelle vijanden is de blauwe gnoe een van de snelste zoogdieren; hij rent even snel als een leeuw.

Leeuw

De leeuw besluipt zijn prooi

Mannetjesleeuw op de savanne

De leeuw is geen marathonloper en spaart liever haar krachten. Als ze een prooi nadert, gaat er maar weinig tijd voorbij voordat ze haar tanden in het vlees zet.

© Shutterstock
  • Maximumsnelheid: 80 km/h.
  • Kracht: Accelereert snel.
  • Zwakte: Matig uithoudingsvermogen.

De wilde leeuwentroepen die er nog zijn, leven vooral in Afrika, zuidelijk van de Sahara, maar er is ook een kleinere troep in Gir Forest National Park in Oost-India.

Net als het jachtluipaard is de leeuw een sprinter. Ze kan zo’n 80 km/h rennen, maar vanwege haar matige uithoudingsvermogen, slaat ze pas toe als ze al vlak bij de prooi is.

Daarom hebben de leeuwen geniepige jaagtechnieken ontwikkeld. De troep leeuwen besluipt midden in de nacht een onwetend zoogdier en slaat pas op 30 meter van de prooi definitief toe.