Tollund mummy

Waarom zijn veenlijken bruin?

De bruine, gelooide huid van veenlijken wordt veroorzaakt door chemische processen in het veen, die afhankelijk zijn van de zuurtegraad en organische samenstelling van de grond.

19 maart 2012

In geologisch opzicht zijn er twee soorten veen: hoog- en laagveen.

Laagveen is ontstaan onder invloed van grondwater en regen en is voedselrijk, kalkhoudend en basisch.

Hoogveen bevat alleen regenwater en staat niet in verbinding met grondwater, want dat kan niet opwellen door de dikke lagen plantenresten heen. Hoogveen is armer aan zuurstof en voedsel dan laagveen en heeft een lagere pH-waarde.

Als het mos in hoogveen afsterft, komt de stof sphagnan vrij, een molecuul dat voedingsstoffen aan zich bindt, waardoor de bacteriën sterven. Zonder bacteriën vergaat een lijk niet en daarom hebben veenlijken in hoogveen vaak nog huid, nagels en haar.

Tollund marsh

Ook kunnen de organen in redelijke staat zijn – op een röntgenfoto van de Deense Tollundman is te zien dat zijn hersenen intact zijn.

Botten worden daarentegen vaak broos doordat de kalkarme veengrond er calcium aan onttrekt. Het haar en sommige stoffen kleuren rood door de lange tijd in het veen.

Oude turf conserveert de lichamen

Hoogveen bevat alleen regenwater en is daarom zuur en zuurstofarm. Het brengt een aantal chemische processen op gang, waarbij de stof sphagnan een rol speelt.

1. Veenmos bevat de suikermolecuul sphagnan, die voedingsstoffen bindt, waardoor micro-organismen als bacteriën doodgaan.

2. Zonder bacteriën wordt weefsel niet afgebroken. De huid kleurt bruin als sphagnan een verbinding aangaat met aminozuren.

3. Veenlijken zitten vaak vast in de bodem. Als ze in een moeras boven waren komen drijven, dan had zuurstof de ontbinding op gang gebracht.

Bekijk ook ...

ONTVANG DE NIEUWSBRIEF VAN WETENSCHAP IN BEELD

Je ontvangt je gratis special, Onze extreme hersenen, als download zodra je je hebt aangemeld voor onze nieuwsbrief.

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: