Galileo Galilei

Van zand tot microscoop

De geschiedenis zit vol doorbraken en uitvindingen, die via allerlei kronkelwegen hebben geleid tot heel andere creaties. We volgen de rode draad die door de ontwikkelingen loopt.

6 december 2012 door Lars Thomas

5000 v.Chr.: Siliciumhoudend zand was de basis

Boeren in het Midden-Oosten hebben ooit de eerste stappen gezet op weg naar de huidige microscoop. In hun smeulende vuurtjes of op plekken waar de bliksem was ingeslagen, troffen ze brokjes van een hard, ondoorzichtig materiaal aan: de hitte van vuur en bliksem had siliciumhoudend zand omgezet in een vroege vorm van glas.

1000 v.Chr.: Feniciërs vonden het glas uit

De Mesopotamiërs maakten zelf glas, dat al veel doorzichtiger was. Rond 400 v.Chr. kwamen de Feniciërs erachter dat ze door glas in vormen te laten smelten onder meer borden, schalen en drinkbekers konden maken.

200 v.Chr.: Romeinen slepen als eersten glas

Door de eeuwen heen verfijnden de Romeinen het glasslijpen, en hun rijk verdiende een goede boterham aan de export van prachtige glazen voorwerpen. Romeinse glasblazers maakten zelfs vensterglas. In de middeleeuwen raakte die techniek echter in het vergeetboek. De Europeanen ‘maakten’ gewoon glas door oude Romeinse glazen en ramen te hergebruiken.

1000: Vergrootglas kwam uit China

De Chinezen ontdekten dat voorwerpen groter of kleiner lijken als je ze door een dik stuk glas bekijkt. Door een glas middenin dikker te maken, vonden ze de convexe of bolle lens uit, en daarmee was het vergrootglas een feit. Vanuit China werden de nieuwe lenzen naar grote delen van Europa verspreid.

1280: Uitvinder van de bril is een onbekende

Wie de bolle lenzen voor het eerst toepaste in een bril waarmee slechtzienden waren geholpen, is niet zeker. Ene Salvino degli Armati krijgt vaak de eer, maar het valt te betwijfelen of hij rond 1280 echt de eerste was die de lenzen in een houten montuur op zijn neusbrug droeg.

1609: Galilei maakte telescoop

Eind 16e eeuw plaatste Hans Lippershey uit Middelburg glazen achter elkaar, waarmee hij een krachtige ‘Hollandse kijker’ maakte. Door zijn experimenten kreeg ook de Italiaanse astronoom Galileo Galilei oog voor de mogelijkheden van glas, en in 1609 presenteerde hij de eerste echte telescoop die geschikt was om objecten op aarde én planeten in de ruimte mee te bestuderen.

1637: Franse wiskundige kraakte het raadsel van de optica

De Franse wiskundige en filosoof René Descartes formuleerde in zijn essay La Dioptrique de brekingswet, over de breking van het licht. Met de nieuwe kennis konden glasslijpers betere lenzen maken.

1673: Microscoop opende een wereld

Met de nieuwe lenzen maakte Antoni van Leeuwenhoek de eerste microscoop. Hij bestudeerde van alles met zijn uitvinding, die 200 keer kon vergroten. Zo ontdekte hij de cellen waaruit al het leven is opgebouwd, en hij wordt dan ook beschouwd als de vader van de microbiologie.

Bekijk ook ...

ONTVANG DE NIEUWSBRIEF VAN WETENSCHAP IN BEELD

Je ontvangt je gratis special, Onze extreme hersenen, als download zodra je je hebt aangemeld voor onze nieuwsbrief.

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: