Horsepower

Paardenkracht begon als verkooptruc

Stoommachine was aan verbetering toePaardenkrachten brengen we vandaag de dag vooral in verband met auto's. De klassieke Trabant 601 had er 26, en de nieuwe Lamborghini Veneno heeft er ongeveer tien keer zo veel. Deze eenheid zegt iets over het vermogen, maar wat hebben paarden ermee te maken?

25 oktober 2013 door Hans Henrik Fafner

Stoommachine was aan verbetering toe

Paardenkrachten brengen we vandaag de dag vooral in verband met auto's. De klassieke Trabant 601 had er 26, en de nieuwe Lamborghini Veneno heeft er ongeveer tien keer zo veel. Deze eenheid zegt iets over het vermogen, maar wat hebben paarden ermee te maken?

Het begon allemaal met de Schotse uitvinder en ingenieur James Watt (1736-1819). Hij en zijn collega Matthew Boulton werkten aan een verbeterde versie van de stoommachine. Toen ze in de jaren 1770 het resultaat konden tonen, richtten ze zich vooral op Londense bierbrouwers, want ze dachten dat deze erom zaten te springen. Het brouwen van bier kost namelijk veel energie.

Paardenkrachten waren voor brouwers

De twee moesten echter de taal van de brouwers spreken om hun machine aan de man te brengen. In die tijd gebruikten de brouwerijen paarden om de mout te malen, waarbij de dieren eeuwig rondjes liepen. Watt koos dan ook een typisch brouwerijpaard, dat de molen in een cirkel met een diameter van 24 voet rondtrok. Het dier had een trekkracht van 180 pond, en bewoog zich voort met een snelheid van 180,96 voet per minuut. Hij rekende dit om tot 32.580 voet-pond per minuut, en noemde dat een paardenkracht.

Pk werd gestandaardiseerd

In verschillende landen en verschillende industrieën ontstonden mettertijd uiteenlopende varianten van de paardenkracht, zodat niet meer duidelijk was wat er precies mee bedoeld werd. Er werd een poging gedaan om een metrieke paardenkracht in te voeren, die gelijkstond aan het vermogen dat nodig is om 75 kilo gedurende een seconde een meter recht omhoog te tillen.

Nu wordt vermogen echter doorgaans in watt uitgedrukt. Een Engelse paardenkracht is 745,6999 W, terwijl een metrieke gelijk is aan 735,499 W. Het zal echter niet veel mensen iets zeggen als je vertelt dat je in een oude Trabant rijdt met een vermogen van 53.691,4 W!

Bekijk ook ...

ONTVANG DE NIEUWSBRIEF VAN WETENSCHAP IN BEELD

Je ontvangt je gratis special, Onze extreme hersenen, als download zodra je je hebt aangemeld voor onze nieuwsbrief.

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: