Nile crocodile

Ademhaling wijst weg naar het verleden

Toen er minder zuurstof in de atmosfeer zat, had de krokodil een voordeel ten opzichte van andere dieren. De zuurstof werd efficiënt gebruikt.

24 augustus 2010 door Lars Thomas

Ondanks 220 miljoen jaar ontwikkeling, die alle kanten opging, lijken de huidige krokodillen opvallend veel op elkaar. Ze leven allemaal deels in het water, waar ze op prooidieren loeren. De meest afwijkende soort is de zeldzame Aziatische gaviaal met zijn zeer lange, smalle snuit. Hoe kunnen de krokodillen zo lang overleefd hebben terwijl zoveel andere soorten het niet hebben gered?

De eerste krokodillen leefden op het land, maar sommige soorten ontwikkelden zich al vroeg in de richting van een leven in het water. Daardoor waren ze wellicht minder gevoelig voor de massasterfte van 65 miljoen jaar geleden, die de krokodil als enige grote dier overleefde. Toch zijn veel waterdieren uitgestorven, dus wellicht waren andere factoren beslissend. Volgens Paul Sereno speelde de spijsvertering een grote rol:

‘Door hun levenswijze konden de krokodillen wel een jaar zonder eten. Dat was een van de belangrijkste redenen dat ze de uitroeiing overleefden,’ legt hij uit.

Krokodil benut zuurstof in de lucht

Een derde eigenschap die een rol kan hebben gespeeld is de effectieve ademhaling van het dier. Daardoor kon hij de zuurstof in de lucht namelijk een stuk beter benutten dan veel andere dieren. In bepaalde perioden in de geschiedenis van de aarde daalde het zuurstofgehalte in de atmosfeer aanzienlijk, soms tot minder dan twee derde van het huidige niveau. In die perioden hadden de dieren met de effectiefste ademhaling een voordeel ten opzichte van andere dieren.

Uit nieuw onderzoek naar de anatomie van de alligator blijkt dat de ademhaling van vogels en die van alligators verrassend veel op elkaar lijken. De onderzoekers weten al jaren dat vogels zeer effectief ademhalen. Dankzij een complex stelsel van luchtzakken in hun lijf stroomt de lucht in hun longen één kant op. De lucht gaat er dus niet via dezelfde weg in en uit, zoals bij zoogdieren. Daarom kunnen vogels tot 2½ keer zoveel zuurstof uit één ademhaling halen als andere dieren.

X-ray alligator

Maar nu blijkt dat ze daar niet alleen in staan. Vogels en krokodillen zijn de enige overlevenden van de groep archosaurussen die 250 miljoen jaar geleden domineerde, toen de lucht nog maar weinig zuurstof bevatte. Sommige onderzoekers denken dat archosaurussen, en dus ook krokodillen, oorspronkelijk actief en warmbloedig waren, zoals vogels dat nu nog steeds zijn.

Wat de reden ook mag zijn dat de krokodil al zo lang bestaat, we mogen wel concluderen dat hij de succesformule heeft gevonden. Het enige gevaar is de mens. Door hun geliefde vel worden diverse wilde populaties bedreigd. Als soort zal de krokodil zich echter wel redden, want dat lukt hem nu al miljoenen jaren.

Bekijk ook ...

ONTVANG DE NIEUWSBRIEF VAN WETENSCHAP IN BEELD

Je ontvangt je gratis special, Onze extreme hersenen, als download zodra je je hebt aangemeld voor onze nieuwsbrief.

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: