Meter

De eerste meter klopte niet

25 oktober 2013 door Hans Henrik Fafner

Op zoek naar de definitie van de meter

In de Franse Revolutie moest alles praktisch en rationeel zijn. Veel wetenschappers hadden zich er het hoofd al over gebroken, maar nu ging men echt aan de slag met het opstellen van een universeel stelsel van maten en gewichten.

De Franse Academie van Wetenschappen droeg in 1792 twee mannen, de wiskundige en astronoom Jean Baptiste Joseph Delambre en de astronoom en landmeter Pierre François André Méchain, op om tot een duidelijke definitie van een meter te komen.

Weg naar de meter werd lange reis

De twee begaven zich op een expeditie, met het doel om de afstand tussen de klokkentoren in het Noord-Franse Duinkerken en de berg Montjuïc bij Barcelona nauwkeurig op te meten.

Toen hun meting na een aantal jaren voltooid was, vergeleken ze deze met de kromming van de aarde, en hierdoor konden ze de afstand berekenen tussen de evenaar en de noordpool.

Een tienmiljoenste deel van deze afstand zou de nieuwe meter worden, en in 1799 presenteerden de twee een staaf van platinum die precies een meter lang was.

Meter klopte niet

Maar de aarde is grillig. Door kleine afwijkingen in de zwaartekracht is de kromming niet overal hetzelfde, en daarnaast waren de metingen van de twee astronomen niet nauwkeurig genoeg. De nieuwe meter week af van het gestelde doel.

Nu kunnen we uitrekenen dat er nog zo'n 1000 meter bij de 10 miljoen moeten om de hele afstand tussen de evenaar en de noordpool weer te geven. Dat houdt in dat hun meter ietsje langer had moeten zijn, maar niet meer dan de dikte van twee A4-tjes.

Vandaag de dag is de meter gedefinieerd op basis van de lichtsnelheid. Bij de laatste aanpassing in 1983 werd bepaald dat een meter de afstand is die het licht in een vacuüm aflegt in 1/299.792.458 van een seconde.

Bekijk ook ...

ONTVANG DE NIEUWSBRIEF VAN WETENSCHAP IN BEELD

Je ontvangt je gratis special, Onze extreme hersenen, als download zodra je je hebt aangemeld voor onze nieuwsbrief.

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: