2016 TOP

10 dingen die 2016 geweldig maakten

Terrorisme, vluchtelingen en klimaat. De lijst van tragische gebeurtenissen in het afgelopen jaar is lang, maar op wetenschapsgebied zijn er gelukkig genoeg lichtpuntjes aan te wijzen.

6 januari 2017 door Mikkel Skovbo

1. Wetenschappers ontdekken zwaartekrachtgolven

Stel je voor dat je de echo van de oerknal of de schokgolven van een botsing tussen twee zwarte gaten op miljarden lichtjaren afstand opving – en zo een venster op het verleden van het heelal opende.

Dat is de orde van grootte van dé wetenschappelijke doorbraak van 2016: de eerste meting van zwaartekrachtgolven ooit.

Deze sensatie vond plaats in februari, en de wetenschappers bewezen daarmee de ruim 100 jaar oude theorie van Einstein over zwaartekrachtgolven, een bouwsteen van zijn algemene relativiteitstheorie.

Tot nu toe hebben onze telescopen alleen elektromagnetische straling als licht en röntgen uit de ruimte opgevangen. Maar dankzij de nieuwe metingen kunnen wetenschappers gebeurtenissen bestuderen die zwaartekrachtgolven – rimpelingen in de ruimtetijd – hebben opgewekt, zoals de oerknal.

2. De panda haalt het!

Hij is schattig, doet geen vlieg kwaad – en is niet langer bedreigd.

Aan het begin van de herfst werd de status van de grote bamboebeer verlaagd van 'bedreigd' tot 'kwetsbaar', nadat het bestand in tien jaar met 17% toenam. Er zijn nu meer dan 1850 exemplaren.

De vooruitgang is te danken aan een betere bestrijding van stroperij en een uitbreiding van de pandareservaten in China. Er zijn nu 67 gebieden waar de dieren beschermd worden.

3. Kunstmatige intelligentie ruikt kanker

Stel je voor dat je een zeldzame vorm van kanker hebt, waar de artsen geen raad mee weten.

Dat overkwam vorig jaar zomer een Japanse vrouw met leukemie. Niets kon haar van de ziekte genezen – tot het intelligente computerprogramma Watson van IBM ontdekte dat ze voor de verkeerde soort bloedkanker werd behandeld.

Kunstmatige intelligentie is vorig jaar ook gebruikt om borstkanker te diagnosticeren met 99% nauwkeurigheid – veel preciezer en sneller dan artsen het zelf kunnen.

4. Ebolavaccin komt naar Afrika

Een vaccin dat 100% bescherming biedt tegen het ergste van de vijf ebolavirussen, werd vlak voor kerst beschreven in The Lancet.

Het vaccin is getest op bijna 6000 West-Afrikanen die in aanraking waren gekomen met het dodelijke virus. Geen van hen werd ziek.

Er zijn al 300.000 doses van het vaccin VSV-EBOV geproduceerd, al is het nog niet officieel goedgekeurd.

'Bij de volgende uitbraak staan we niet langer machteloos,' aldus Marie-Paule Kieny van de Wereldgezondheidsorganisatie in de New York Times.

5. CO2-uitstoot stabiliseert

Voor het derde jaar op rij is de uitstoot van kooldioxide in de atmosfeer niet noemenswaardig gestegen – ondanks een wereldwijde economische groei van ongeveer 3%.

De uitstoot steeg sterk tot 2014, toen er een stabilisatie optrad, en in 2016 zette die trend door met een minimale stijging van 0,2%.

Dit is vooral te danken aan de twee enorme economieën China en de VS, die steenkool aan het verruilen zijn voor groenere energiebronnen.

6. De wereld wordt slimmer

93% procent van alle kinderen ter wereld leerde in 2016 lezen en schrijven, en negen van de tien kinderen gingen naar school.

>> Snak je naar nieuwe kennis? Bestel zes nummers van ons tijdschrift voor € 19,95

In de jaren 1970 gold dat voor slechts vijf van de tien, en in 1950 was nog 64% van de wereldbevolking analfabeet.

Vandaag de dag is nog geen 15% analfabeet, en dat getal neemt ook nog eens langzaam maar zeker af.

7. Grootste zeereservaat ter wereld

24 landen en de EU hebben afgesproken om een enorm zeereservaat op te richten in de Rosszee bij de Zuidpool. Het zeereservaat is twee keer zo groot als heel Frankrijk.

Het reservaat moet de 16.000 diersoorten die in het gebied voorkomen beschermen, voor duurzame visserij zorgen en een ecosysteem in stand houden dat bijdraagt aan de productie van 75% van de voedingsstoffen in de wereldzeeën.

De bescherming geldt in eerste instantie voor 35 jaar en gaat op 1 december 2017 in.

8. Nieuwe kankertherapie in de aanval

Toegegeven, immunotherapie bestaat al een paar jaar, maar de veelbelovende kankerbehandeling brak in 2016 pas goed door.

Een aantal proeven lieten torenhoge succesrates zien, en wetenschappers denken dan ook dat deze baanbrekende celtherapie een gouden toekomst tegemoet zal gaan.

Kort gezegd wordt bij de behandeling het immuunsysteem versterkt door het te voorzien van een groot leger van kankerbestrijdende cellen.

9. Het tijgerbestand groeit

Voor het eerst in 100 jaar nam het aantal wilde tijgers toe.

Na een drastische daling van 97%, van 100.000 tijgers begin 20e eeuw tot 3200 in 2010, lopen er nu 3890 grote gestreepte katten rond in Azië.

Volgens het Wereldnatuurfonds is de groei te danken aan een verbeterde bescherming, een betere telling en een natuurlijke stijging van het bestand, met name in India, Rusland, Nepal en Bhutan.

10. De vliegveiligheid is beter dan ooit

2016 was het op één na veiligste jaar om te vliegen met 'slechts' 325 doden in de burgerluchtvaart. Dat is één verongelukte passagier op de 10.769.230.

Sinds het begin van de registratie in 1942 was alleen 2013 een nog veiliger jaar met 265 doden bij vliegtuigrampen.

Het slechtste jaar op de lijst was 1972, toen maar liefst 2373 passagiers de dood vonden.

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: