lie detector

Hoe werkt een leugendetector?

In Amerikaanse films en series moeten verdachten vaak een test met de leugendetector ondergaan. Wordt zo'n apparaat hier ook gebruikt?

14 oktober 2013

Stress wordt geregistreerd

De leugendetector of polygraaf is in 1921 in de VS ontwikkeld door een politieagent en een student geneeskunde. Het apparaat meet de kleine, onbewuste stressreacties die erop zouden duiden dat je liegt.

Tijdens het verhoor stelt de ondervrager een verdachte vragen. Op sommige daarvan kent hij het antwoord al, zoals de naam en de sociale status van de verdachte, waardoor hij kan zien hoe de deze reageert als hij de waarheid spreekt. In andere gevallen kent de ondervrager de antwoorden niet, maar zal hij bijvoorbeeld vragen wat de verdachte deed op de plek van het misdrijf.

Als hij dan op dezelfde manier reageert als eerst, spreekt hij vermoedelijk de waarheid. Maar als hij heel ander gedrag vertoont – als zijn pols bijvoorbeeld flink stijgt – is dat een indicatie dat de verdachte een leugen vertelt.

Leugendetector liegt soms

Het gebruik van een leugendetector is omstreden, omdat de lichaamsreacties een andere oorzaak kunnen hebben dan liegen. Zo kan een onschuldige zich bedreigd voelen als hem op de man af wordt gevraagd: "Heb je je vriendin neergeschoten?" Dan slaat de leugendetector uit, zelfs als de verdachte overeenkomstig de waarheid "Nee!" zegt. Daarom stelt de verhoorder vaak neutralere vragen om te achterhalen of de verdachte wist van het misdrijf, zoals: "Is het slachtoffer neergeschoten met een 9mm-pistool?" Maar de test is niet heel betrouwbaar.

In de VS zetten politie-, veiligheids- en inlichtingendiensten de leugendetector vaak tijdens onderzoeken in, maar slechts weinig staten staan het gebruik tijdens de rechtszaak zelf toe. In Europa mag de detector niet van overheidswege gebruikt worden.

Als je een leugen vertelt, staat je lichaam op scherp, waardoor er verschillende onwillekeurige reacties optreden. Door de reacties van een verdachte te meten tijdens een verhoor kan de politie daardoor een indruk krijgen of deze liegt of de waarheid spreekt.

Je lichaam liegt niet

Hart

De pols en bloeddruk stijgen als je liegt.

Longen

Iemand die liegt haalt sneller en oppervlakkiger adem.

Huid

Je handpalmen en vingertoppen zijn zweterig als je willens en wetens liegt.

Benen

Als je liegt, gaan je armen en benen licht schokken door kleine, onwillekeurige spierbewegingen.

Hersenscanners worden leugendetectors

Uit diverse wetenschappelijke onderzoeken blijkt dat de activiteit in de frontaalkwab en de pariëtaalkwab verandert als iemand bewust een leugen vertelt.

Door tijdens een verhoor de hersenactiviteit te meten kun je met een fMRI-hersenscanner daardoor te weten komen of de verdachte liegt of niet.

Bekijk ook ...

ONTVANG DE NIEUWSBRIEF VAN WETENSCHAP IN BEELD

Je ontvangt je gratis special, Onze extreme hersenen, als download zodra je je hebt aangemeld voor onze nieuwsbrief.

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: