Jeopardy with computer contestant

Watson wijst de weg naar kunstmatige intelligentie

In februari versloeg IBM-computer Watson twee oud-kampioenen van de tv-quiz Jeopardy: een grote stap in de richting van functionele kunstmatige intelligentie. En straks kunnen computers niet alleen vragen beantwoorden, maar spreken ze ook onze taal.

14 oktober 2011 door Henrik Bendix

De twee menselijke deelnemers hadden geen schijn van kans toen computer Watson in februari 2011 meedeed aan de Amerikaanse versie van de tv-quiz Jeopardy. Met 77.147 punten won Watson dik van zijn tegenstanders, die 24.000 en 21.600 punten behaalden.

Al waren Brad Rutter en Ken Jennings uitstekende quizkandidaten, ze moesten het afleggen tegen de supercomputer van IBM in Jeopardy, waarbij de presentator het antwoord of clues geeft en de kandidaten de bijbehorende vraag zo goed mogelijk moeten formuleren.

De zege van de computer is een mijlpaal in de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie. Want het is helemaal niet makkelijk voor een machine om in een quiz te presteren waarin de antwoorden gesteld zijn in gewonemensentaal met woordspelingen en dubbelzinnigheden, en waarin de vraag zo geformuleerd moet zijn, dat die voor ons te begrijpen is.

Gelijke spelregels voor Watson en mensen

Watson speelde het spel volgens de gebruikelijke Jeopardy-regels. Elk antwoord dat hem werd voorgelegd, was op hetzelfde moment op een scherm te zien voor de twee kampioenen.

De computer had geen verbinding met internet, dat zou vals spel zijn. Technici van IBM begrepen dat ze de computer niet alle denkbare antwoorden met de bijbehorende vragen mee konden geven, en dat ze de overweldigende hoeveelheid informatie niet in tabellen konden vatten.

In plaats daarvan stopten ze Watson vol met stapels teksten: een kopie van de hele online-encyclopedie Wikipedia, andere encyclopedieën en woordenboeken, en miljoenen nieuwsartikelen, romans en filmscripts. Veruit de meeste gegevens in het geheugen van Watson waren dus totaal verstoken van alle structuur – ze waren berekend op mensen, en niet zo zeer op machines.

Watson zat er ook wel eens naast

Maar de technici hadden het programma DeepQA ontwikkeld, waarmee Watson de clues razendsnel grammaticaal kon analyseren en in stukken kon opdelen. Die werden vervolgens gerelateerd aan informatie in de omvangrijke database die klaarlag in het 15 terabytes grote werkgeheugen van de computer.

Watson begreep in feite niets van de clues in de quiz, want de computer kent de betekenis van woorden natuurlijk niet zoals wij die begrijpen.

Soms gaf Watson dan ook heel vreemde antwoorden. Toen de presentator bijvoorbeeld vroeg naar een richting in de kunst, antwoordde de computer met zijn synthetische stem: ‘Wie is Picasso?’

En het ging ook mis toen de machine in de categorie ‘Amerikaanse steden’ de stad moest vinden waarvan de grootste luchthaven vernoemd is naar een oorlogsheld uit de Tweede Wereldoorlog, en waarvan de op een na grootste luchthaven vernoemd is naar een slag in die oorlog. Het antwoord klonk: ‘Wat is Toronto?’ – de grootste stad in Canada. Juist zou zijn geweest: ‘Wat is Chicago?’

Hier had de computer de clue kennelijk op een heel verkeerde manier verbonden aan informatie uit de database. Maar in de meeste gevallen had Watson het goed.

Drie generaties www

In de toekomst zullen computers de informatie die we zoeken, beter kunnen vinden. Misschien vereist het zogeheten web 3.0 wel dat wij de computers betere informatie geven, op een manier die ze goed kunnen hanteren. Maar waarschijnlijk is het omgekeerde eerder het geval: dat de computers de informatie beter gaan begrijpen en verwerken, op dezelfde wijze en in dezelfde taal als wij mensen. Watson duidt op dat laatste.

Web 1.0 Eenrichtingsverkeer. Statische websites verbonden met links, bijvoorbeeld presentaties van bedrijven die tekst en ontwerp doen. Gebruikers krijgen informatie, maar kunnen zelf niets bijdragen.

Web 2.0 Tweerichtingsverkeer. Dynamische websites die afgestemd zijn op de behoefte, en die gebruikers erbij betrekken. Sociale media, b

Thema

Bekijk ook ...

ONTVANG DE NIEUWSBRIEF VAN WETENSCHAP IN BEELD

Je ontvangt je gratis special, Onze extreme hersenen, als download zodra je je hebt aangemeld voor onze nieuwsbrief.

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: