Strandbeest

Wind brengt strandbeesten tot leven

De Nederlandse stranden krijgen soms bezoek van enorme, fantasievolle wezens. Deze 'strandbeesten' lijken te leven, maar zijn gemaakt van elektriciteitsbuizen en PET-flessen. De wind zet ze in beweging, en ze reageren op hun omgeving.

7 januari 2016 door Anders Bruun

Af en toe kun je ze op het strand tegenkomen: enorme, insectachtige wezens, die met rustige, doelgerichte bewegingen voortstappen, even halt houden, een hapje wind nemen en weer doorlopen.

Een nieuwe levensvorm

De wezens zien er levensecht uit, maar zijn gemaakt door een mens: de kunstenaar en uitvinder Theo Jansen. Sinds 1990 bouwt hij zijn 'strandbeesten', met behulp van vindingrijke systemen van elektriciteitsbuizen, PET-flessen en zeil.

'Ik maak een nieuwe levensvorm,' zegt Theo Jansen in zijn Ted Talk. 'Mijn doel is dat deze strandbeesten zich op den duur zelfstandig kunnen redden en in kuddes op het strand kunnen leven.'

Foto: Theo Jansen

Wind wekt strandbeest tot leven

De strandbeesten kunnen zich voortbewegen dankzij de wind, die ze vangen in zeilen. De windenergie wordt omgezet in kinetische energie en die drijft het complexe buizensysteem aan dat de poten van de beesten vormt.

In de buizen zitten weer andere buizen, en als die met behulp van lucht naar binnen en buiten getrokken worden, worden de assen die de poten aandrijven korter en langer – net als spieren, legt Theo Jansen uit op zijn website.

Hoe lang de buizen precies moeten zijn in verhouding tot elkaar om het systeem te kunnen aandrijven, is het resultaat van ingewikkelde berekeningen. Theo Jansen, die een achtergrond in de natuurkunde heeft, heeft zelf het algoritme ontwikkeld dat aan het systeem ten grondslag ligt.

In deze video zie je het principe achter de bewegingen:

Beest reageert op water en storm

In de loop der tijd hebben de strandbeesten zich ontwikkeld tot meer geavanceerde 'organismen' met een vorm van kunstmatige intelligentie, waarmee ze kunnen reageren op hun omgeving.

'Zichzelf voortbewegende dieren zoals de Animaris Percipiere hebben een buik,' vertelt Theo Jansen. 'Die buik bestaat uit gerecyclede PET-flessen met lucht, die door de wind kan worden opgepompt tot overdruk. Hiermee worden de poten aangedreven als er geen wind is.'

Andere, meer complexe schepsels van Jansen registreren wanneer ze het water bereiken en veranderen dan van richting. Eén model kan zich zelfs verankeren aan de grond als het de druk van een naderende storm registreert.

Tip: op 19 januari om 23.00 uur brengt NPO 2 de uitzending Theo Jansen - De jongensdroom, een documentaire van Walther Grotenhuis en Cinta Forger.

Bekijk ook ...

ONTVANG DE NIEUWSBRIEF VAN WETENSCHAP IN BEELD

Je ontvangt je gratis special, Onze extreme hersenen, als download zodra je je hebt aangemeld voor onze nieuwsbrief.

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: