Drone X-47B

Drones trekken ten strijde

Onbemande vliegtuigen worden overal ingezet. Zo gebruikt het leger drones als spionage- en gevechtstoestellen, maar ook de wetenschap en de politie omarmen de robotvliegtuigen.

12 september 2014 door Ib Salomon

Een onbemand straalvliegtuig stijgt op vanaf een vliegdekschip in de Middellandse Zee en gaat naar het Afghaanse front 2000 kilometer verderop. Intussen stuurt een bioloog een drone met een HD-camera over een deel van het regenwoud in Nieuw-Guinea. In Londen geeft een robothelikopter een overzicht over de lokale verkeersknelpunten.

Zo zien de taken van de aankomende drones er op korte termijn uit. De steeds intelligentere robots kunnen opdrachten uitvoeren voor het leger, de wetenschap en de samenleving in het algemeen.

Drones hebben microchip als brein

De ‘hersenen’ van drones bestaan uit krachtige microchips en bevatten daardoor een keur aan minisensoren. De geavanceerde inhoud van de drones is het resultaat van de concurrentie tussen producenten van smartphones en tablets, want daarbij worden er steeds kleinere, krachtigere microchips met uiteenlopende functies ontwikkeld. Zelfs de allerkleinste drones hebben gps, magnetometer, gyroscopen, versnellingsmeter en kompas.

Lees meer: Bekijk het overzicht van alle artikelen over drones.

Drones zijn tot de tanden gewapend

Velen van ons kennen drones alleen als onbemande vliegtuigen van het leger, die even snelle als effectieve luchtaanvallen mogelijk maken zonder dat het leven van piloten op het spel wordt gezet.

De eerste aanval met een drone vond plaats in Afghanistan in november 2001, toen een Amerikaans toestel een topman van Al Qaida doodde. Sindsdien is er heel wat gebeurd. Onbemande Amerikaanse bommenwerpers vielen aan in Pakistan, Afghanistan, Irak, Somalië en Jemen. Alleen al in Pakistan zijn er ongeveer 300 luchtaanvallen met drones uitgevoerd. Ook hebben de drones een enorm aantal bewakingsmissies gerealiseerd.

De grootste drones lijken het meest op traditionele gevechtsvliegtuigen, maar zonder cockpit of piloot. In de toekomst zullen bemande en onbemande gevechtsvliegtuigen naast elkaar opereren.

Tien jaar terug had Amerika nog het monopolie op militaire drones. Maar dat is veranderd. Ruim 70 landen hebben ze nu al, en militaire analisten denken dat er stilletjes een nieuwe wapenwedloop is ontstaan. Met 7500 drones lopen de VS nog steeds voorop, maar wereldwijd zijn wetenschappers en technici bezig met de ontwikkeling van nieuwe militaire drones. Verschillende Europese landen werken samen aan de drone nEUROn. Deze drone is even groot als een F-16 en moet stealtheigenschappen krijgen.

Er worden echter meer drones ontwikkeld dan grote, onbemande toestellen. Het leger gebruikt de drones voor uiteenlopende doelen en wil zowel drones die als een vliegtuig bewegen als robothelikopters die verticaal opstijgen en landen.

De kleinste militaire drones, nanodrones, wegen slechts 16 gram. Deze vliegende verrekijkers kunnen bijvoorbeeld een gebouw inspecteren op sluipschutters. Extreem hoog vliegende drones staan ook op het militaire verlanglijstje. Een grote hoogte levert een geweldig overzicht op, en in tegenstelling tot satellieten, die steeds in beweging zijn, kan een drone lange tijd boven dezelfde plaats hangen. Er wordt daarom ook geëxperimenteerd met drones die vliegend kunnen tanken.

Geen dure piloot meer in drones

De populariteit van de drones hangt ook samen met hun prijs. Drones zijn in aanschaf en gebruik veel goedkoper dan gevechtsvliegtuigen en helikopters. Het is duur om piloten op te leiden en hun kennis op peil te houden. Ook in politiek opzicht zijn drones gunstig. Als er al eens een wordt neergeschoten, sneuvelt er geen piloot.

Aan de andere kant heeft de drone tot veel protesten geleid in de landen die zijn aangevallen. Zo waren er in oktober 2012 protestmarsen in Pakistan, dat 300 keer was aangevallen met drones.

Hoewel drones zelden neergeschoten worden, zijn ze niet onfeilbaar. Dat bleek wel toen Texaanse studenten in 2011 de controle over een drone overnamen. Met simpele, goedkope apparatuur brachten ze de computer van het vliegtuig zodanig in de war dat deze als het ware zijn gevoel voor richting kwijtraakte.

Lees meer: drones lijken op roofvogels

Ook de wetenschap heeft drones omarmd. In het artikel 'De drones komen' uit Wetenschap in Beeld lees je onder meer over onderzoekers uit Utah in de VS die de roofvogelachtige AggieAir-drone gebruiken om wetenschappelijke gegevens te verzamelen over grote gebieden.

Lees het artikel over drones via de knop hieronder.

Drones met telefoonchips

De concurrentie op de smartphonemarkt leidde tot de ontwikkeling van kleine, uiterst geavanceerde elektronische chips. Sommige daarvan zijn direct bruikbaar in drones. Een vliegtuig opereert in drie dimensies – x-as, y-as en z-as – en heeft dus meerdere typen sensoren nodig.

Een gps-chip controleert de positie, terwijl een magnetometer de koers in verhouding tot het magnetisch veld van de aarde waarneemt. Andere elektronische chips registreren de versnelling of fungeren als gyroscoop. Vrijwel al deze functies vinden hun oorsprong in moderne smartphones.

Bekijk ook ...

ONTVANG DE NIEUWSBRIEF VAN WETENSCHAP IN BEELD

Je ontvangt je gratis special, Onze extreme hersenen, als download zodra je je hebt aangemeld voor onze nieuwsbrief.

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: