Relativiteit Tsjernobyl

Daarom slaan geigertellers op tilt in Tsjernobyl

Als geigertellers in de buurt van plekken als Tsjernobyl komen, beginnen ze steeds sneller te tikken. Dat hadden ze zonder Einstein niet gedaan.

18 november 2015 door Rune Birkvad en Babak Arvanaghi

Geigertellers slaan nog altijd op hol in Tsjernobyl – en mensen blijven er nog steeds uit de buurt, zoals deze videoclip laat zien.

Geigertellers draaien overuren in Tsjernobyl, Fukushima, Sellafield en Frans-Polynesië. Als de apparaatjes, die radioactiviteit meten, in de buurt van deze plekken komen, beginnen ze steeds sneller te tikken. En dat is mede mogelijk gemaakt door de relativiteitstheorie van Einstein.

Tikken komen van deeltjes

De tikkende geluiden van de geigertellers zijn afkomstig van verschillende deeltjes, en ongeveer een kwart komt van muonen – piepkleine deeltjes met een levensduur van 2,2 microseconde.

'Er komen voortdurend deeltjes onze atmosfeer binnen, en als die op 20 kilometer hoogte op iets anders botsen, worden muonen gevormd,' verklaart Benny Lautrup, emeritus professor in deeltjesfysica aan het Niels Bohr-instituut in Kopenhagen.

Snelle deeltjes leven langer

Het lijkt echter onmogelijk dat de muonen op aarde terechtkomen. Door hun korte levensduur zouden ze lang voordat ze een geigerteller kunnen bereiken, alweer verdwenen moeten zijn.

'Ze bewegen zich voort met een snelheid die de lichtsnelheid benadert. Daardoor vertraagt de tijd en dat is de oorzaak dat muonen toch de aarde bereiken,' zegt Benny Lautrup, en hij legt uit dat de tijd langzamer verloopt voor voorwerpen die in beweging zijn, zoals Albert Einstein al had voorspeld in zijn relativiteitstheorie.

Muonen bewegen dus niet alleen waanzinnig snel, hun levensduur wordt ook verlengd in verhouding tot de mens, en zo kunnen muonen 20 kilometer afleggen in nog geen microseconde.

Lees nog veel meer over Albert Einstein en de relativiteitstheorie

Bekijk ook ...

ONTVANG DE NIEUWSBRIEF VAN WETENSCHAP IN BEELD

Je ontvangt je gratis special, Onze extreme hersenen, als download zodra je je hebt aangemeld voor onze nieuwsbrief.

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: