Tornado, Map of USA

Hoe ontstaat een tornado?

Wat voor krachten liggen eraan ten grondslag wanneer de lucht plotseling met een enorme snelheid gaat ronddraaien?

1 september 2017

Tornado's ontstaan alleen in krachtige onweersbuien. Zo'n bui wordt gevormd in warme lucht die de wolk ingezogen wordt en waterdamp afgeeft, die uiteindelijk als neerslag omlaag valt.

Wat is een tornado? 

Onweersbuien ontstaan in instabiele lucht. Een luchtmassa is instabiel als luchtdeeltjes vanwege de warmte op de grond hoog in de atmosfeer terecht kunnen komen. Op het noordelijk halfrond wordt de instabiliteit versterkt op plaatsen waar de wind tegen de klok in draait, en de hevigste buien ontstaan dan ook in deze gebieden.

Onweersbuien vormen een zelfstandig systeem en worden aangedreven door warmte en vochtigheid. In de wolk stijgt warme lucht op, terwijl koelere lucht met de regen en hagel omlaag komt. Onder de wolk wordt lucht aangezogen uit een gebied rond de onweersbui, en grote hoeveelheden lucht belanden daardoor recht onder de wolk.

Een tornado ontstaat als de rotatie-energie geconcentreerd wordt in de lucht onder de wolk. Als deze lucht zeer instabiel is, krijgt de opstijging een zelfversterkend effect en ontstaat er een zelfstandig lagedrukgebied dat rond zijn as draait. Komt deze rotatie in de aanzuiging van de wolk terecht, dan vormt zich een smal kanaal waardoor de lucht in de onweerswolk verdwijnt.

Vanwege de snelheid in de rotatieas daalt de druk in het kanaal, waardoor het vocht uit de warme lucht tot druppels condenseert. Die druppels maken de tornado zichtbaar, en als de rotatie de grond bereikt, wordt er bovendien allerlei materiaal aangezogen.

Tornado Alley

In de staten Texas, Kansas, Ohio en Nebraska vormen zich de zwaarste tornado's. Warme lucht uit de Golf van Mexico stuit hier op koele lucht uit het westen, die boven de Rocky Mountains hoog in de atmosfeer terechtgekomen is.

© Shutterstock

Hoe wordt de kracht van een tornado gemeten?

De Schaal van Fujita deelt tornado’s in op basis van hun verwoestende kracht. Elke categorie heeft een hypothetische windsnelheid.

F0: 65-115 km/h: Takken breken, dakschade.

F1: 118-180 km/h: Bomen breken af.

F2: 184-252 km/h: Daken waaien eraf.

F3: 255-331 km/h: Auto’s gaan de lucht in.

F4: 335-417 km/h: Huizen storten in.

F5: 421-511 km/h: De hele infrastructuur stort in. 

Bekijk ook ...

ONTVANG DE NIEUWSBRIEF VAN WETENSCHAP IN BEELD

Je ontvangt je gratis special, Onze extreme hersenen, als download zodra je je hebt aangemeld voor onze nieuwsbrief.

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: