Rode bliksem
Red Sprites

Red Sprites ontstaan door een hevig onweer en kunnen wel 40 kilometer lang worden.

© GETTY IMAGES

Dansende rode elfjes in de nacht

In de zomer is tijdens een hevig onweer een atmosferisch verschijnsel te zien dat Sprites (Engels voor ‘elfjes’) wordt genoemd: tot 40 kilometer lange, rode lichtflitsen boven de horizon. Kijk wel goed, want ze duren maar 0,1 seconde.

17 mei 2018 door Jesper Grønne

De zomer is het jaargetijde van donder en bliksem en daarmee ook van de (Red) Sprites: gigantische energieontladingen als gevolg van bliksem, die zichtbaar zijn als langgerekte, rode flitsen.

Sprites worden tot 40 kilometer lang en bestaan grotendeels uit kleine bolletjes koud, geïoniseerd plasma

Sprites ontstaan bij hevige bliksem

Ze ontstaan op 70 à 80 kilometer hoogte en gaan omlaag. Alleen zeer krachtige positief geladen bliksem kan Sprites produceren. 

Bij de gewone, negatief geladen bliksem is de stroomsterkte slechts 30.000 ampère. Maar bij de positief geladen bliksem, die boven aan de onweerswolk ontstaat, kan dat wel 300.000 ampère zijn. 

Als de heftige bliksem inslaat, kunnen er Sprites ontstaan in de mesosfeer. Die hebben een vermogen van tot wel 50 gigawatt – dat zijn 5 miljard ledlampen.

Stroomsterkte bepaalt de vorm

Sprites vormen vaak groepen van wortelachtige structuren. Ze kunnen er ook uitzien als een soort kwal met tentakels of als een paal. 

De vorm hangt samen met de geleidbaarheid in de atmosfeer op dat moment en van de bliksem waaruit ze voortkomen. 

Bliksem met een hoge stroomsterkte en een snelle ontlading leidt tot ‘palen’; een lagere stroomsterkte en langzame ontlading tot ‘wortels’.

LEER MEER OVER HET HEVIGE NATUURGEWELD met een abonnement op Wetenschap in Beeld.

Rode flitsen
Red Sprites

De rode flitsen kunnen de vorm van een kwal hebben.

© Abestrobi/Wikimedia Commons

Zo ga je te werk

  • Je verhoogt de kans om Sprites te zien door de bliksemradar te volgen, die de bliksemactiviteit weergeeft. Let op krachtig onweer op een afstand van 150 tot 400 kilometer.

  • Zoek naar rode flitsen in de richting die de bliksemradar aangeeft. Je ziet geen donderwolken of bliksem, want die bevinden zich onder de horizon. Maar iets boven de horizon ontstaan de Sprites.

  • Gebruik om Sprites te fotograferen een camera met statief. Een tele- of groothoeklens is niet nodig. Stel de belichting zo in dat je de omgeving kunt zien – en maak zo veel foto’s als je wilt.

Krachtige bliksem

Sprites ontstaan op 70-80 kilometer hoogte als krachtige bliksem instabiele elektrostatische velden creëert.

Bekijk ook ...

ONTVANG DE NIEUWSBRIEF VAN WETENSCHAP IN BEELD

Je ontvangt je gratis special, Onze extreme hersenen, als download zodra je je hebt aangemeld voor onze nieuwsbrief.

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: