Linten

Wat is poollicht?

Hoe ontstaat het prachtige poollicht, en hebben andere planeten dat ook?

18 januari 2011

Poollicht is een verzamelnaam voor noorderlicht en zuiderlicht. De internationale naam is aurora, genoemd naar de Romeinse godin van het ochtendgloren, dat soms doet denken aan de roodachtige gloed van het poollicht. Het poollicht ontstaat boven de polen van de aarde als energierijke deeltjes van de zon botsen met de atmosfeer van de aarde.

Het noorderlicht is doorgaans alleen te zien in een band om de aarde tussen 60 en 70 graden noorderbreedte, en het zuiderlicht is het meest actief tussen 60 en 70 graden zuiderbreedte. Als de zon extra actief is, kan het poollicht soms wel tot 50 graden komen, dus binnen Europa helemaal tot in België.

De activiteit van de zon is afhankelijk van het aantal deeltjes dat weet te ontsnappen aan het zwaartekrachtveld van de zon. Meer activiteit wil zeggen dat deze deeltjes het magnetisch veld van de aarde krachtiger bombarderen. Hierdoor wordt het poollicht intenser en over een groter gebied verspreid. De twee lichtkringen rond de polen zijn grofweg elkaars spiegelbeeld, en in actieve perioden kun je vooral het rode licht van grote afstand zien.

Zuurstofatomen op 300 tot 400 kilometer hoogte geven het licht zijn zichtbare kleur. Op ongeveer 100 kilometer hoogte geven stikstof en zuurstof licht met een sterke geel-groene kleur, in combinatie met rood-paars of blauw licht.

Northern lights Jupiter

Poollicht bestaat niet alleen op de aarde. Op alle planeten met een atmosfeer is een lichtreactie te zien op deeltjes uit de zonnewind, maar er is een magnetisch veld nodig om hetzelfde effect te geven als op aarde.

Zo hebben Saturnus en Jupiter magnetische velden die parallel aan de rotatieas liggen, en daarom hebben ze een ring van licht rond de noord- en zuidpool. Als het magnetisch veld niet parallel aan de as ligt, zoals bij Uranus en Neptunus, wordt het effect rommeliger.

Zonnewind maakt poollicht

Poollicht ontstaat boven de polen van de aarde als energierijke deeltjes van de zon botsen met de atmosfeer van de aarde. In de poolgebieden is het magneetveld naar de polen gekromd. De stroom geladen deeltjes maakt een elektrisch veld, dat de moleculen van de buitenste atmosfeer sterk beïnvloedt.

Het aantal zonnedeeltjes bepaalt de sterkte van het poollicht. Bij magnetische stormen komen er veel meer deeltjes van de zon. Met drie dagen vertraging geeft dat een veel feller noorderlicht dan normaal.

Bekijk ook ...

ONTVANG DE NIEUWSBRIEF VAN WETENSCHAP IN BEELD

Je ontvangt je gratis special, Onze extreme hersenen, als download zodra je je hebt aangemeld voor onze nieuwsbrief.

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: