Erupting volcano

3. Hoe ontstond de continentale drift?

16 mei 2011

Dat de aardschollen bewegen, is allang bekend, maar de processen erachter zijn nog altijd een raadsel. Heeft iets van buitenaf die beweging in gang gezet? Of is deze geheel op natuurlijke wijze ontstaan?

De heersende opvattingen

Wetenschappers dachten tot voor kort dat de continentale drift veroorzaakt werd door stuwende krachten in de mantel. Het basaltische magma onder de midoceanische rug zou nieuwe zeebodem vormen in twee korstplaten; die zouden van elkaar af bewegen door stromen onder in de mantel. Maar die beweging is nog onvoldoende aangetoond.

Recentere theorieën op basis van gegevens en geavanceerde simulaties wijzen echter uit dat het gewicht van de korstplaten de beslissende factor is. De platen glijden namelijk over een licht hellende vlakte van mantelmateriaal en schuiven door hun eigen gewicht. Hoe ouder de korst, hoe dikker en zwaarder hij is. Door het grotere gewicht zinkt de plaat dieper de mantel in. En dat betekent dat de bodem van de korst weg helt van de midoceanische rug. De zwaartekracht doet daarna het meeste werk.

Als de platentektoniek niet ontstaat door de bewegingen in de mantel maar alleen door het gewicht van de korst moetbijvoorbeeld een meteorietinslag de start zijn geweest. Maar dat is niet bewezen.

Hoe komt de wetenschap verder?

Via nieuwe technologie experimenteren onderzoekers met mantelmateriaal onder de juiste druk en temperatuur; zo bootsen ze de processen van de mantel na. Supercomputers zetten de gegevens om in o.a. modellen van de aardkern.

Waarom is het belangrijk?

De meeste vulkanen en aardbevingen ontstaan in gebieden waar platen botsen. Met meer kennis van de processen die de plaatbewegingen veroorzaken, kunnen we eerder alarm slaan bij natuurrampen.

Wat is de kans op antwoorden?

Onderzoekers kunnen de mantel niet rechtstreeks observeren, maar hun kennis op dit gebied neemt jaar na jaar toe.

Feiten

Meteoriet bracht platentektoniek op gang

Volgens de onderzoekers kan een meteoriet de platentektoniek een kickstart hebben gegeven als hij een zwakke korstplek heeft geraakt.

1. Bewegingen in de aardmantel hebben de korst opgerekt, waardoor er zwakke plekken zijn ontstaan. Een meteoriet heeft zo’n zwakke plek op een gegeven moment getroffen.

2. De meteoriet heeft een gat in de korst gemaakt waar magma vanuit de mantel opwelt. Met de stolling van dit magma is er een hoogterug langs het zwakke gebied ontstaan.

3. De rug langs de zwakke zone groeit. Aan weerszijden van de rug is er een plaat ontstaan, die vervolgens onder de intacte korst aan de kant van de krater is gedoken.

Bekijk ook ...

ONTVANG DE NIEUWSBRIEF VAN WETENSCHAP IN BEELD

Je ontvangt je gratis special, Onze extreme hersenen, als download zodra je je hebt aangemeld voor onze nieuwsbrief.

Ook gelezen

Niet gevonden wat je zocht? Zoek hier: